III SA/Lu 312/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Zalewski po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2007 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego – w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący A. Ł. w odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w całości i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku, a jedynym źródłem utrzymania jest praca na roli. Wskazał, że jest właścicielem gospodarstwa o pow. [...] ha, a przychodowość gospodarstwa jest znikoma. Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w skład jego majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. "ok. [...] ha", przy czym w rubryce dotyczącej wielkości dochodów nie sprecyzował jaki osiąga dochód z gospodarstwa rolnego. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie Urzędu Gminy z dnia 14 sierpnia 2007 r. stwierdzające, iż jest właścicielem użytków rolnych o pow. [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych, a więc wykazujące inną powierzchnię gospodarstwa niż wnioskodawca podał w urzędowym formularzu. Referendarz sądowy rozpoznający wniosek wezwał Z. Ł. - pełnomocnika wnioskodawcy do przedłożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Z. Ł. nadesłała pismo wraz z załącznikami: trzema fotografiami spornych nieruchomości, odcinkami świadczeń Z.Ł. i A.Ł. za miesiąc sierpień 2007 r., dwoma zaświadczeniami lekarskimi z dnia 11 lipca 2007 r. dotyczącymi stanu zdrowia A.Ł i Z.Ł., kartą zaopatrzenia comiesięcznego A.Ł., zaświadczeniem Starostwa Powiatowego z dnia 29 marca 2006 r., dwoma kartami informacyjnymi leczenia szpitalnego A.Ł., dwoma wypisami z treści orzeczenia Lekarza Orzecznika w sprawie Z.Ł. i A.Ł., dwiema fakturami VAT za energię elektryczną z dnia 13 sierpnia 2007 r., wypisem z rejestru gruntów z dnia [...] października 2003 r., nakazem płatniczym podatku rolnego i podatku od nieruchomości za [...] r., wezwaniem z dnia 28 grudnia 2006 r. do stawienia się w celu ustalenia granic skierowanym do A.Ł., decyzją Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz mapką gruntów wydaną przez Starostwo Powiatowe. Analizując przedłożone dokumenty referendarz sądowy powziął wątpliwości co do stanu majątkowego skarżącego i ponownie zobowiązał pełnomocnika skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia, w tym: umowy dzierżawy gruntów rolnych, na którą powołała się Z.Ł. w piśmie z dnia 3 września 2007 r.; oświadczenia A.Ł. jednoznacznie wykazującego ile osób pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz podanie źródeł i wysokości ich dochodów oraz zaświadczenia z właściwego urzędu gminy określającego dochód z gospodarstwa rolnego, którego właścicielem jest A.Ł. Pełnomocnik skarżącego nie wykonał wezwania do złożenia dokumentów. Referendarz sądowy uznał, że z uwagi na niewykazanie, jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i rodzinna skarżącego, brak jest podstaw do uznania, że skarżący znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy i odmówił przyznania tego prawa. Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Rozpoznając sprawę Sąd powziął wątpliwości co do rzeczywistych przychodów i majątku wnioskodawcy. Zarządzeniem z dnia 8 listopada 2007 r., na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wezwał pełnomocnika skarżącego do złożenia: a) odpisu decyzji o przyznaniu dopłat bezpośrednich do gospodarstwa rolnego będącego własnością skarżącego – w całości; b) zestawienia stałych miesięcznych wydatków skarżącego; c) kopii umowy dzierżawy nieruchomości należącej do skarżącego, wskazania, jaka jest powierzchnia przeliczeniowa dzierżawionej nieruchomości i wartości przychodu, jaki skarżący otrzymał dotychczas z tytułu pobierania pożytków z dzierżawionej nieruchomości; d) wyliczenia stanu inwentarza w gospodarstwie rolnym skarżącego, e) informacji o posiadanych zasobach pieniężnych i przedmiotach wartościowych (o wartości przekraczającej [...] zł.), Ponadto Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do wyjaśnienia: - czy i ile osób zamieszkuje wraz ze skarżącym w gospodarstwie domowym i jakie są ich dochody, posiadane nieruchomości, zasoby pieniężne i przedmioty wartościowe (o wartości przekraczającej [...] zł.), - skąd wynika różnica w powierzchni gruntów – pomiędzy deklarowaną przez skarżącego pod rygorem odpowiedzialności karnej we wniosku o przyznanie prawa pomocy ([...] ha), a wynikającą z zaświadczenia Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2007 r. ([...] ha, [...] ha przeliczeniowych), i czy skarżący kwestionuje zaświadczenie Wójta. - z jakich powodów pominięto we wniosku o przyznanie prawa pomocy istnienie dochodu z tytułu dzierżawy nieruchomości oraz z tytułu otrzymywania dopłat bezpośrednich (ostatnio na mocy decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z dnia [...] sierpnia 2007 r. - jakie jest wykształcenie i stan zdrowia skarżącego, zakreślając termin 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, i z pouczeniem o odpowiedzialność karnej za składanie fałszywych zeznań. Pełnomocnik skarżącego nie złożył żądnego dokumentu ani wyjaśnienia w zakreślonym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek nie może być uwzględniony. Warunkiem przyznania prawa pomocy w całości lub w części jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych, lub choćby jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 ppsa). Sąd w zakresie ustalania powyższych okoliczności nie może jednak przeprowadzać dochodzenia, gdyż przepisy ustawy nie wyposażają go w takie kompetencje. Opierać się musi na oświadczeniu wnioskodawcy, względnie dokumentach źródłowych, jeśli takie istnieją (art. 255 ppsa). Skutkiem takiej regulacji jest to, że Sąd ocenia czy wnioskodawca uprawdopodobnił okoliczności, na które się powołuje. Oceniając zgromadzony materiał Sąd w dalszym ciągu nie jest w stanie ocenić stanu majątkowego ani przychodów wnioskodawcy. Sąd nie może się oprzeć na niespójnych i niepełnych deklaracjach składanych przez osobę która nie potrafi wyjaśnić sytuacji finansowej swego mocodawcy, przy czym opis ten nie wymaga wiedzy prawniczej ani żadnej innej, poza zwykłym zaangażowaniem i starannością. Kwestia trudnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy w chwili obecnej nie została zatem uprawdopodobniona. Stosownie do art. 246 § 1 i 2 ppsa - na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Jeżeli zatem strona nie dopełnia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, to fakt ten uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie jej prawa pomocy (tak np. J. P. Tarno, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie II), cyt. za Lex Polonica Maxima, kom. do art. 255 ppsa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.