III SA/Lu 312/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. G. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie dyskryminacji w postępowaniu o zatrudnienie postanawia: I. Odmówić M. G. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. II. Wniosek M. G. w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika pozostawić bez rozpoznania. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę strony na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w przedmiocie dyskryminacji w postępowaniu o zatrudnienie. Strona skarżąca wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sporządzonym 6 września 2008r., złożonym na urzędowym formularzu, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona podniosła, iż skarga kasacyjna jest dostępna jedynie adwokatowi i radcy prawnemu, przez co jemu jest niedostępna. W dalszej części wniosku o prawo pomocy złożonego na urzędowym formularzu strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z E. G. (którą określiła jako osobę niespokrewnioną) oraz dwiema córkami. Wykazała, iż posiada nieruchomość rolną o pow. [...] m2 oraz zasoby pieniężne w kwocie [...] zł. Strona podała, iż nie posiada innego majątku nieruchomego i żadnych przedmiotów wartościowych. Odnośnie dochodów rodziny, strona podała, iż E. G. otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości " [...] zł". Dodatkowo strona podniosła, że od [...] pozostaje bez pracy, od tego czasu była zatrudniona jedynie przez 7 miesięcy. W tym miejscu podnieść należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu zawierał braki formalne, ponieważ strona wniosła o ustanowienie jednocześnie radcy prawnego i adwokata. W związku z powyższym, pismem z dnia 2 października 2008r., strona została wezwana do usunięcia powyższego braku przez złożenie jednoznacznego oświadczenia, ustanowienia którego z profesjonalnych pełnomocników się domaga (tj. ustanowienia adwokata, czy też ustanowienia radcy prawnego), w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez rozpoznania. Ponadto z uwagi na fakt, iż informacje zawarte w urzędowym formularzu dotyczące sytuacji materialnej strony okazały się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny jej możliwości płatniczych, tym samym pismem stronę wezwano również do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Jak wynika z potwierdzenia odbioru, wezwanie powyższe zostało doręczone w dniu 7 października 2008r., w sposób przewidziany prawem, tj. dorosłemu domownikowi – matce strony F. G., która zobowiązała się doręczyć przesyłkę adresatowi. Pomimo doręczenia wezwania, strona nie nadesłała żądanych w wezwaniu z dnia 2 października 2008r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, jak również nie uzupełniła braków formalnych wniosku. Stwierdzić należy, że wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.), a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony i jej możliwości płatniczych. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona podała, że pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym E. G. uzyskuje wynagrodzenie w wysokości "[...] zł". Powyższe wymagało wyjaśnienia, jaka jest faktycznie kwota osiąganego dochodu. Ponadto strona wykazując, że ani ona, ani osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają domu, ani mieszkania, nie podała czy korzystają z domu będącego własnością innej osoby oraz czy uiszczają z tego tytułu opłaty. Strona nie wykazała również jakie są stałe miesięczne wydatki ponoszone na utrzymanie rodziny. Nie wiadomo było również, czy strona pozostając osobą bez pracy, jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i czy otrzymywała oferty pracy. W związku z powyższym, jednocześnie z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych, wezwano stronę do złożenia następujących dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń: zaświadczenia o wynagrodzeniu E. G. pobieranego z tytułu umowy o pracę; zaświadczenia właściwego urzędu pracy wykazującego od jakiej daty strona jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku oraz czy otrzymywała propozycje podjęcia pracy; oświadczenia strony w przedmiocie rodzaju i wysokości stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie oraz oświadczenia strony, czy w miejscu zamieszkania posiada dom, czy też korzysta z domu będącego własnością innej osoby i czy ponosi z tego tytułu opłaty, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania. Jak wynika z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 listopada 2008r., strona nie nadesłała żądanych w wezwaniu dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem stanu majątkowego i wysokości osiąganych przez nią i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie dochodów) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Nie wykonując wezwania z dnia 2 października 2008r. w zakresie wyjaśnienia wysokości dochodów, stanu majątkowego (posiadania domu), ustalenia sytuacji prawnej (czy strona jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, jak również rodzaju i wysokości wszystkich stałych miesięcznych wydatków na utrzymanie, strona skarżąca uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Tym samym strona skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 należało orzec jak w punkcie I postanowienia. Natomiast wniosek strony skarżącej o ustanowienie radcy prawnego i adwokata należy pozostawić bez rozpoznania z niżej przytoczonych powodów. Zgodnie z art. 257 ustawy p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Strona skarżąca mimo wezwania jej do usunięcia braków urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i prawidłowego pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, nie wykonała wezwania i nie złożyła oświadczenia w przedmiocie wyboru profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika obejmuje tylko jednego z wymienionych w rubryce nr 4 urzędowego formularza pełnomocników, tj. można ustanowić dla strony albo radcę prawnego albo adwokata albo doradcę podatkowego albo rzecznika patentowego. Ponieważ wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu zostało doręczone w dniu 7 października 2008r., termin do ich usunięcia upływał stronie z dniem 14 października 2008r., nie przypadającym w sobotę, ani dzień ustawowo wolny od pracy. Strona nie składając oświadczenia, czy domaga się ustanowienia adwokata, czy też ustanowienia radcy prawnego, nie uzupełniała braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu, dlatego też wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Z tych względów oraz na podstawie art. 257 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 6 ustawy p.p.s.a., zarządzono o pozostawieniu wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez rozpoznania.