III SA/Lu 314/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. Z. na decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w L. z dnia [...] lutego 2013 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 czerwca 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] marca 2013 r. W. Z.i wniósł do sądu administracyjnego skargę na decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w L. z dnia [...] lutego 2013 r., znak [...], w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która do marca 2012 r. pozostawała na jego utrzymaniu (została pozbawiona prawa do renty, nie miała też możliwości powrotu do pracy). W dalszej części urzędowego formularza skarżący wyjawił, że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha oraz zasoby pieniężne w kwocie [...] zł (pozyskane z unijnych dopłat). Skarżący podał, że na dochód rodziny w kwocie [...] zł składa się jego emerytura w wysokości [...] zł oraz emerytura jego żony w kwocie [...] zł. Ponoszone wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżący określił w skali roku: energia elektryczna - [...] zł; podatek rolny – [...] zł; ubezpieczenie budynków – [...] zł; ubezpieczenie i przegląd ciągnika – [...] zł; gaz i telefon – [...] zł; wywóz śmieci i woda – [...] zł; paliwo do ciągnika – [...] zł; opał – [...] zł; koszty leczenia – [...] zł; przejazdy – [...] zł. Skarżący podniósł także, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej ze względu na konieczność remontu domu (zły stan okien i łazienki). Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, argumentując, że skarżący nie wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w terminie ustawowym sprzeciw, w którym podniósł, że w złożonym poprzednio wniosku nie podniesiono opłat związanych z życiem codziennym, zakupem żywności, środków czystości dla gospodarstwa domowego, jak również wydatków związanych z uprawą roli. W sprzeciwie podniesiono argumenty wskazujące na błędy organów popełnione w sprawie, w której wydano zaskarżoną decyzję. Wskazano również, że uporządkowanie wpisów w ewidencji gruntów i budynków służyć będzie nie tylko stronie skarżącej, ale i innym osobom oraz organom. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia referendarza, zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Wniosek skarżącego obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Jest to zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść skarżąca na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych skarżącego (por. m.in. postanowienie WSA w Poznaniu z 9 października 2008 r.; I SA/Po 825/08; LEX nr 507292). Na koszty sądowe w badanej sprawie będzie składał się wpis od skargi, który wynosi 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.). W razie niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia i zamiaru jego zaskarżenia może zaistnieć konieczność uiszczenia przez skarżącego opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (poza sytuacjami, gdy orzeczenie z uzasadnieniem doręczane jest z urzędu). Ponadto skarżący może być zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości połowy wpisu od skargi, czyli 100 zł (§ 3 ww. rozporządzenia z 2003 r.). Sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego, wynikająca z jego oświadczeń złożonych w treści formularza o przyznanie prawa pomocy przedstawia się następująco: skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Dochody rodziny stanowią emerytury obojga małżonków w łącznej wysokości [...] zł. W skład majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Skarżący posiada również zasoby pieniężne w kwocie [...] zł (jak wskazano w formularzu jest to kwota z dopłat unijnych). We wniosku podano następujące wydatki gospodarstwa domowego w skali roku: energia elektryczna - [...] zł; podatek rolny – [...] zł; ubezpieczenie budynków – [...] zł; ubezpieczenie i przegląd ciągnika – [...] zł; gaz i telefon – [...] zł; wywóz śmieci i woda – [...] zł; paliwo do ciągnika – [...] zł; opał – [...] zł; koszty leczenia – [...] zł; przejazdy – [...] zł. Skarżący podał we wniosku, że wpływ na jego sytuację materialną ma konieczność remontu domu (zły stan okien i łazienki). Nie podano jednak żadnych informacji na temat wydatków z tym związanych. W sprzeciwie od postanowienia referendarza wskazano również na dodatkowe wydatki związane z wyżywieniem, środkami czystości oraz uprawą roli (nawozy, opryski, pomoc fizyczna). Nie określono jednak w żaden sposób wydatków z tego tytułu. Analizując sytuację majątkową i finansową skarżącego sąd doszedł do przekonania, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W ocenie sądu wykazana przez skarżącego sytuacja majątkowa i finansowa nie daje podstaw do uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący wraz z żoną uzyskuje stały dochód ze świadczeń emerytalnych w kwocie [...] zł miesięcznie. Źródłem dochodów jest również gospodarstwo rolne, choć skarżący nie podał nawet w przybliżeniu tego dochodu. Posiada on gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha fizycznego (nie podano obszaru w ha przeliczeniowych). Z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 września 2012 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2011 r. wynika, że przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2011 r. 2713 zł. Wobec braku konkretnych informacji ze strony skarżącego należy szacunkowo przyjąć, że gospodarstwo rolne przynosi dochód w kwocie ok. [...] zł rocznie. Źródłem dochodów są również dopłaty unijne – skarżący oświadczył, że posiada z tego tytułu zasoby pieniężne w kwocie [...] zł. Potrzeby mieszkaniowe skarżącego są zaspokojone, gdyż posiada on dom mieszkalny o powierzchni [...] m2. Roczne wydatki określone przez skarżącego wynoszą około [...] zł w skali roku, co daje około [...] zł miesięcznie. Do tego należy doliczyć kwoty na wyżywienie, środki czystości, nawozy, opryski i pomoc fizyczną przy pracach polowych. Skarżący nie podał jednak żadnych kwot pozwalających na oszacowanie tych wydatków. Nie można uwzględnić wydatków na koszty remontu domu, w sytuacji, gdy skarżący nie podał żadnych kwot przeznaczonych na ten cel. Z oświadczenia zawartego w formularzu o przyznanie prawa pomocy wynika jedynie, że rodzina czyni oszczędności na ten cel. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy. Jest to w istocie pomoc państwa, skierowana do osób, które znajdują się w na tyle trudnej sytuacji życiowej, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla zasobów i środków, jakimi dysponują na bieżące utrzymanie. Skarżący taką osobą nie jest, gdyż dysponuje zasobami pieniężnymi, których część może zostać wykorzystana na pokrycie kosztów związanych z niniejszym postępowaniem. Poniesienie wydatków w kwocie 200-400 zł na poczet kosztów postępowania w niniejszej sprawie nie uszczupli posiadanych zasobów pieniężnych ([...]) w takim stopniu, że mogłoby to zagrozić podstawom bytowym skarżącego i jego rodziny. W tej sytuacji nie można było uznać, aby spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania skarżącemu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 p.p.s.a.