III SA/Lu 320/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokatowi J. S. wynagrodzenie w kwocie [...] złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, którą wypłacić z funduszów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...], Nr [...], orzekającej o wymeldowaniu A. G. z pobytu stałego z lokalu przy ul. C. w L., Wojewoda zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu Organ podał, że zaskarżoną decyzją organ I instancji orzekł o wymeldowaniu A. G. z pobytu stałego z lokalu przy ul. C. w L., uzasadniając swoje rozstrzygnięcie spełnieniem warunków określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie podnosząc, iż zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu do czasu aresztowania i osadzenia w zakładzie karnym. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na wniosek strony lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu należy rozumieć fizyczne nieprzebywanie w lokalu i skoncentrowanie swoich spraw życiowych winnym miejscu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem. Organy administracji w sprawie o wymeldowanie obowiązane są do ustalenia, czy występuje okoliczność faktycznego opuszczenia lokalu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, ze lokal, w którym zamieszkiwał skarżący, został przejęty przez administrację Zarządu Nieruchomości Komunalnych (protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] 2006 r.). Przeprowadzona przez przedstawicieli Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego kontrola, w lokalu przy ul. C. w L. wykazała, iż lokal ten nie nadaje się do zamieszkania do czasu wykonania koniecznych prac remontowych (protokół z dnia [...] 2006 r.). W tej sytuacji dalsze utrzymywanie zameldowania odwołującego się w tym lokalu byłoby sprzeczne z przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zatem brak jest podstaw do uchylenia, bądź zmiany zaskarżonej decyzji. Na powyższą decyzję skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, podnosząc jej niezgodność z prawem. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Organ podniósł również, że skarżący do przedmiotowego lokalu nie posiadał żadnego tytułu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, a zatem podlega oddaleniu. Przyczyną wymeldowania jest ustalone w postępowaniu opuszczenie lokalu, interpretowane przez organy administracyjne w sposób prawidłowy, jako opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, a więc fizyczne nieprzebywanie w lokalu i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu. Organy administracji w uzasadnieniu swej decyzji niepotrzebnie analizują kwestie takie jak to, czy skarżącemu przysługuje tytuł prawny do lokalu oraz jaki był stan techniczny lokalu mieszkalnego. Są to okoliczności bez znaczenia dla sprawy. Organy ustaliły jednak również okoliczność ważną, mianowicie fakt osadzenia skarżącego od dnia [...] 2004 r. w zakładzie karnym, co jest przesłanką wymeldowania spod adresu stałego. Jak wynika z art. 5 ust. 2 ustawy – w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego. Fakt pobytu w zakładzie karnym (podobnie np. jak skoszarowanie związane z odbywaniem służby wojskowej) przez okres dłuższy niż 3 miesiące jest przesłanką do uznania, iż doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego. W zamian osadzony powinien zostać zameldowany na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące w miejscu osadzenia. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy - za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się w szczególności (...) pobyt w zakładach karnych. Jest to zatem regulacja wyjątkowa, bo pomimo utraty zameldowania na pobyt stały w poprzednim miejscu zamieszkania, brak jest możliwości zameldowania osadzonego w zakładzie karnym na pobyt stały, co oznacza brak posiadania miejsca stałego zameldowania przez wszystkich pozbawionych wolności przez dłuższy okres. Jest to zatem wyjątek od powszechnej zasady wyrażonej w art. 5 ust. 1 ustawy, według której osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego. Za przyjęciem, że prezentowana koncepcja zgodna jest z wolą ustawodawcy przemawia to, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy - w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Taka sama regulacja obowiązuje przy zameldowaniu na pobyt stały – zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy - w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego. Są to zatem zbliżone kategorie zameldowania które wykluczają się nawzajem, a jedyne możliwe dodatkowe zameldowania równoczesne wobec nich, to zameldowanie na pobyt czasowy (np. w hotelu). Skoro zatem osoba osadzona w zakładzie karnym na okres powyżej 3 miesięcy jest tam zameldowana na pobyt czasowy trwający powyżej 3 miesięcy, to nie może być jednocześnie zameldowana w jakikolwiek innym miejscu na pobyt stały. Zauważyć należy wreszcie, że tworzenie fikcji pobytu pod innym adresem w stosunku do osób osadzonych – w skrajnych wypadkach przez okres kilkudziesięciu lat – byłoby niezrozumiałe i niepotrzebne, trudno więc przyjmować takie założenie regulacji. Inną kwestią jest to, czy opuszczenie lokalu ma charakter dobrowolny. Jest to dla kwestii wymeldowania w zasadzie obojętne, skoro sama wola przebywania w danym miejscu, która nie została zrealizowana, nie tworzy stanu faktycznego rzeczywistego w nim zamieszkiwania. O ile jednak skarżący w przyszłości faktycznie zamieszka na stałe w przedmiotowym lokalu, będzie miał wówczas nie tylko prawo, ale i obowiązek na nowo się w nim zameldować. Zameldowanie jest – jak trafnie co do zasady przyjmują to organy - jedynie rejestracją danych o faktycznym miejscu pobytu osoby i nie jest ani źródłem, ani pochodną tytułu prawnego do lokalu. W konsekwencji można być zameldowanym w lokalu, nie mając do niego uprawnień, o ile się w nim przebywa na stałe – np. grzecznościowo, można też nie być zameldowanym w lokalu, którego się jest wyłącznym właścicielem, skoro możliwe jest zameldowanie na pobyt stały tylko w jednym miejscu, zaś własnych lokali można mieć więcej niż jeden. Wywody skarżącego o związku zameldowania z prawem do lokalu są zatem równie bezzasadne, jak wiązanie braku zameldowania z bezdomnością. Nie należy utożsamiać zameldowania z nabyciem, a wymeldowania z utratą uprawnień do lokalu. Są to dwie niezależne od siebie sprawy, z których jedna dotyczy kwestii przebywania w określonym miejscu, zaś druga - praw majątkowych uprawnionego, przy czym ta druga kwestia w kontekście zameldowania nie jest przedmiotem zainteresowania ani organów administracji, ani Sądu Administracyjnego. Decyzja ta zapadła w innej płaszczyźnie niż cywilnoprawne stosunki majątkowe, ma charakter administracyjno – prawny, stwierdza wyłącznie okoliczność mającą znaczenie w administracyjno-prawnej sferze porządkowo – organizacyjnej i dotyczy sfery faktów. Stanowisko to zgodne jest z treścią i uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie o sygn. akt 20/01 (OTK ZU 2002/3A poz. 34, Dz. U. nr 78 poz. 716). Skoro zatem zarzuty skargi są bezzasadne, a zaskarżona decyzja prawa nie narusza, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.