III SA/Lu 320/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi spółki Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie kara za przejazd pojazdem ponadnormatywnym oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 4 pkt 25, art. 13g ust. 1-4, art. 40b ust. 2 oraz L.p. 8 pkt 6 lit. b Załącznika nr 2 do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 19 poz. 115 z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. Nr [...] z dnia [ ...] kwietnia 2008 r. - uchylił zaskarżoną decyzję w części wymierzonej kary pieniężnej w kwocie 600 zł za przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych bez właściwego zezwolenia, określonego przepisami prawa o ruch drogowym, - wymierzył karę pieniężną w kwocie 600 zł za przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu Nr [...] z dnia 18 kwietnia 2008 r. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że w dniu 24 kwietnia 2008 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w B. Oddział Celny w K., podczas kontroli środka przewozowego - ciągnika marki [...] z naczepą marki [...] numerach rejestracyjnych [...] - użytkowanego przez Z. Sp. z o.o., wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - dokonali pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu i jego masy całkowitej oraz wymiarów. Czynności ważenia dokonano przy użyciu stacjonarnej wagi dynamicznej typu [...], nr fabryczny [...], posiadającej ważne świadectwo legalizacji ponownej z terminem ważności do dnia 30 kwietnia 2009 r. W wyniku przeprowadzonego pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu oraz jego masy całkowitej, uzyskano dane dotyczące nacisku na potrójnej osi naczepy - w sumie 25,03 t. Na okoliczność kontroli sporządzono protokół stanowiący załącznik nr 1 do decyzji. Kierowca pojazdu pouczony o możliwości zgłoszenia uwag odnośnie dokonanych czynności odmówił składania wyjaśnień oraz podpisania protokołu. Zrezygnował również z ponownego ważenia pojazdu. W związku z powyższymi wynikami, organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję, w której wymierzył karę pieniężną w kwocie 600 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez właściwego zezwolenia określonego przepisami prawa o ruchu drogowym. Pismem z dnia 19 maja 2008 r. Spółka Z. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że w trakcie kontroli kierowca okazał zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego, które nie zostało uwzględnione w treści protokołu z ważenia ani też w wydanej decyzji. Ponadto zarzuciła zaniechanie ponownego ważenia oraz powołała się na wyniki ważenia po stronie białoruskiej, zgodnie z którymi nacisk na osie naczepy wynosił 24000kg, co jest wielkością dopuszczalną na polskich drogach. Organ II instancji stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 13g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2007r. Nr 19 poz. 115 z późn. zm.), za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Z przepisów tej ustawy (art. 40b ust. 1 i 2, art. 13c ust. 4) wynika, iż organy celne są uprawnione do kontroli poszczególnych parametrów pojazdów, a w przypadku przekroczenia tych parametrów obligatoryjnie wymierzają kary pieniężne. Według przepisu art. 4 pkt 25 ustawy o drogach publicznych, pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach tej ustawy, ( ... ). Zgodnie z §5 ust.1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz.262 z późn. zm.) nacisk osi w przypadku potrójnej osi przyczep i naczep, przy odległości między osiami składowymi pomiędzy 1,3 m a 1,4 m nie może przekroczyć 24 ton. W przedmiotowej sprawie istotnym jest, że z prawidłowo uzyskanych wyników pomiaru, nacisk osi kontrolowanego pojazdu był większy od dopuszczalnego przewidzianego dla drogi krajowej nr 68 i większy od wymiarów zespołu wraz z ładunkiem określonych w pozwoleniu Nr 2573/K/2008. Po drodze krajowej Nr 68, na której dokonano kontroli, mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. W rozpatrywanej sprawie wykonujący transport przedstawił organowi celnemu zezwolenie Nr [...] z dnia [...] na jednokrotny przejazd pojazdu nienormatywnego o nacisku na potrójnej osi naczepy w sumie 22,5 t. Jak wynika z protokołu z kontroli pojazdu, stanowiącego załącznik do decyzji, nacisk potrójnej osi naczepy wyniósł w trakcie ważenia 25,03 t, a więc był wyższy o 1,03 t od maksymalnej wartości podanej dla takiej grupy osi oraz o 2,53 t od wartości dla trzeciej grupy osi podanych w przedłożonym zezwoleniu. Jak już wspomniano, stosownie do postanowień art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną. Według Lp. 8 pkt 6 lit.b/ Załącznika Nr 2 do ustawy, za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 11,5 t, dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków osi powyżej 24,0 t do 25,5 t - kara pieniężna wynosi 600 zł. W procesie ważenia system stacjonarnej wagi dynamicznej nie sygnalizował błędów pomiaru, brak jest zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości uzyskanych pomiarów. Mając na uwadze powyższe oraz uwzględniając fakt, iż w przedmiotowej sprawie strona wykonywała przejazd pojazdem nienormatywnym niezgodnie z warunkami podanymi w przedstawionym zezwoleniu, wymierzenie kary pieniężnej w kwocie 600 zł należy uznać za uzasadnione. Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących obowiązku dokonania przez organ celny powtórnego ważenia pojazdu - organ odwoławczy wskazał, że Instrukcja postępowania funkcjonariuszy celnych w trakcie kontroli parametrów pojazdów przekraczających granicę państwa, stanowiąca załącznik do decyzji Nr 4 Szefa Służby Celnej z dnia 3 lutego 2004 r., jest dokumentem wewnętrznym, nie będącym źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, podczas procesu ważenia system stacjonarnej wagi dynamicznej nie sygnalizował błędów pomiaru. W aktach sprawy brak jest również wniosku wykonującego transport o dokonanie powtórnego ważenia pojazdu, warunkującego przeprowadzenie przez organ celny czynności powtórnego ważenia pojazdu. Zarzut zaniechania dokonania przez organ celny powtórnego ważenia pojazdu, nie jest zatem uzasadniony. Organy celne nie mogą ponosić odpowiedzialności za sposób załadunku towaru. Powyższy obowiązek został nałożony na przewoźnika, którego obciążają skutki wadliwego załadunku towaru, powodującego nacisk na osie, ponad dopuszczalne normy. W celu prawidłowego umieszczenia konstrukcji stalowej znajdującej się na samochodzie, wyjeżdżającym z obszaru celnego Wspólnoty, przewoźnik złożył prośbę o umożliwienie wjazdu na Terminal Samochodowy w K. specjalistycznego samochodu [...] o numerze rejestracyjnym [...] W. W uzasadnieniu tego wniosku podano potrzebę uniknięcia dalszych komplikacji w transporcie. Organ odwoławczy podkreślił, że po wykonaniu czynności z właściwym umieszczeniem ładunku i przekroczeniu granicy, powoływanie się na wynik ważenia po stronie białoruskiej jest chybione. Przepisy ustawy o drogach publicznych, nie przewidują zróżnicowania wysokości kar w zależności od tego, czy zostały przekroczone parametry określone w stosownych przepisach, czy w zezwoleniu na jednokrotny przejazd pojazdu nienormatywnego. Jeżeli przedsiębiorca przyjmuje na siebie obowiązek dotrzymania przez dany pojazd parametrów określonych w zezwoleniu, to w przypadku nie wywiązania się z tego obowiązku, winien liczyć się z konsekwencją zastosowania regulacji ustawowych w zakresie przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu. Odnosząc się do zarzutów dotyczących nie uwzględnienia przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji faktu posiadania przez skarżącego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji nie negował faktu posiadania przez stronę zezwolenia, czemu dał wyraz w sentencji decyzji. Skargę sądową na powyższą decyzję złożyła Z. Sp. z o.o. w R., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z art. 139 k.p.a. Decyzja organu II instancji została wydana na niekorzyść strony odwołującej się. Działania kierowcy były prawidłowe, skoro w protokole i w wydanej na jego podstawie decyzji znajduje się nieprawdziwe twierdzenie o braku posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Chybiony jest zarzut, jakoby zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 139 k.p.a. W myśl tego przepisu – organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny (zakaz reformationis in peius). Utrwalone stanowisko doktryny i judykatury przyjmuje, że do wydania decyzji na niekorzyść strony dochodzi wtedy, gdy w wyniku porównania decyzji organu odwoławczego z decyzją pierwszoinstancyjną okaże się, iż w decyzji organu odwoławczego uległ zmniejszeniu zakres praw strony odwołującej się lub zakres jej obowiązków uległ powiększeniu. Do naruszenia zakazu reformationis in peius dochodzi w szczególności, gdy organ odwoławczy nałoży na stronę nowy obowiązek, który nie został nałożony przez organ I instancji. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy godzi się zauważyć, że kara pieniężna wymierzona stronie (600 zł) została zastosowana w identycznej wysokości przez organy obu instancji. Przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) - zwanej dalej ustawą, nie różnicują wysokości kar pieniężnych w zależności od tego, czy przejazd po drodze publicznej pojazdów nienormatywnych nastąpił bez stosownego zezwolenia, czy też niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu (zob. art. 13g ust. 1 oraz Załącznik Nr 2 do ustawy). Organ I instancji przyjął błędnie, sprzecznie ze zgromadzonym materiałem dowodowym, że przejazd ciągnika marki [...] z naczepą o nr rej. [...] należącym do strony nastąpił "bez właściwego zezwolenia, określonego przepisami prawa o ruchu drogowym". Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie strony dostrzegł tę wadę i korzystając uprawnień przewidzianych w art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną w części wymierzonej kary pieniężnej w kwocie 600 zł za przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych bez właściwego zezwolenia określonego przepisami prawa o ruchu drogowym i wymierzył karę pieniężną w kwocie 600 zł za przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych, niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. Stanowisko organu II instancji jest trafne, bowiem stosownie do warunków zawartych w przedmiotowym zezwoleniu (k.10 akt administracyjnych) – maksymalny nacisk potrójnej osi naczepy mógł wynosić w sumie 22,5 t. Tymczasem w wyniku kontrolnego zważenia środka transportu okazało się, że nacisk potrójnej osi naczepy wyniósł 25,03 t, a zatem był wyższy o 2,53 t od wartości tej grupy osi podanych w zezwoleniu (zob. poz. 2 protokołu z kontroli pojazdu, stanowiącego załącznik do decyzji organu I instancji – k.12 akt administracyjnych). Pomiar dynamicznego obciążenia osi pojazdu i jego masy całkowitej dokonano przy użyciu stacjonarnej wagi dynamicznej, która posiadała ważne świadectwo legalizacji, z terminem ważności do dnia 30 kwietnia 2009 r. W procesie ważenia system stacjonarnej wagi dynamicznej, nie sygnalizował błędów pomiaru, a w sytuacji gdy kierowca nie zażądał dokonania powtórnego ważenia, bezprzedmiotowe i niecelowe było ponowne (z urzędu) przeprowadzenie tej czynności. Ustaleń powyższych strona w skardze nie zwalczała, a zatem uznać je należy za bezsporne. Za sposób prawidłowego umieszczenia ładunku na środku transportu odpowiada przewoźnik. Wadliwy załadunek, powodujący naciski na osie pojazdu ponad dopuszczalne normy, skutkuje niszczeniem dróg publicznych, co z kolei godzi w interes społeczny. Na takie działania nie może być zgody, stąd też ustawodawca przewidział stosowanie obligatoryjnych sankcji w postaci kar pieniężnych. Decyzje tego rodzaju mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że uprawnione organy obowiązane są do wymierzania kar pieniężnych na podstawie art. 13g ust. 1-4 ustawy, w wysokości określonej w Załączniku Nr 2 do ustawy. Stosownie do Lp.8 pkt 6 lit.b/ załącznika Nr 2 do ustawy – za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach publicznych, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 11,5 t – dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m, o sumie nacisków powyżej 24 t do 25, 5 - kara pieniężna wynosi 600 zł . Kara w tej wysokości została wymierzona stronie. Z tych względów skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).