III SA/Lu 324/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 marca 2011 r. sprawy ze skargi D. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia do Służby Celnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 21 kwietnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 109 w związku z art. 230 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), odmawiającą D. F. przywrócenia do Służby Celnej na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 53, poz. 311). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że D. F. został zwolniony ze służby decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 26 lipca 2006 r., na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 53, poz. 311), w związku ze skierowaniem przeciwko niemu aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego Białej Podlaskiej. Skarżący wniósł na decyzję o zwolnieniu ze służby skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 21 grudnia 2006 r. skargę oddalił. Wyrokiem z dnia 14 marca 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D. F.. Postępowanie karne o przestępstwo objęte aktem oskarżenia zostało prawomocne zakończone wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. akt XI Ka 1019/06, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej - sygn. akt VII K 1227/06, uznający D. F. za winnego czynu wyczerpującego dyspozycję art. 178a § 2 kodeksu karnego i warunkowo umarzający postępowanie karne tytułem próby na okres 2 lat. W dniu 26 stycznia 2010 r. D. F. złożył wniosek o przywrócenie do służby na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej, wskazując, że postępowanie karne prowadzone wobec niego zostało definitywnie umorzone prawomocnym wyrokiem sądu. D. F. podniósł, że ustawa o zmianie ustawy o Służbie Celnej uchyliła art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, a więc przepisy, które nakazywały obligatoryjne zwolnienie ze służby funkcjonariusza celnego w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego oraz w przypadku tymczasowego aresztowania funkcjonariusza celnego, postrzegane jako uregulowania zbyt restrykcyjne w porównaniu z uregulowaniami dotyczącymi innych służb mundurowych. W związku z dokonaniem powyższej zmiany, ustawodawca w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej wprowadził regulację, mającą na celu zapewnienie funkcjonariuszowi celnemu pełnych praw powrotu do służby w przypadku, gdy na mocy postanowień lub orzeczeń sądowych okaże się, że przesłanki wniesienia aktu oskarżenia okazały się bezzasadne. Przepis ten przewidywał, iż w dwóch sytuacjach, a mianowicie umorzenia postępowania lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem, funkcjonariusza celnego, na jego wniosek przywraca się do służby, jeżeli zwolnienie nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a lub 8b ustawy o Służbie Celnej z 1999 r. Rozpoznając wniosek o przywrócenie do służby, Dyrektor Izby Celnej wydał decyzję o odmowie przywrócenia skarżącego do służby, gdyż uznał, że zgodnie z obowiązującą w chwili wydawania decyzji ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (art. 109 w zw. z art. 230) nie ma możliwości przywrócenia do służby funkcjonariusza zwolnionego na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy, w stosunku do którego sąd warunkowo umorzył postępowanie karne. Katalog okoliczności, które powodują przywrócenie funkcjonariusza do służby, wymieniony we wskazanym przepisie, jest zamknięty. Rozpoznając sprawę ponownie, organ podtrzymał swoje stanowisko, w związku z czym D. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze zarzucił naruszenie przez Dyrektora Izby Celnej art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 53, poz. 311) poprzez przyjęcie, że warunkowe umorzenie postępowania nie stanowi podstawy do przywrócenia do służby oraz naruszenie art. 230 ustawy o Służbie Celnej poprzez przyjęcie, że odpowiednie zastosowanie art. 109 tej ustawy oznacza możliwość przywrócenia funkcjonariusza do służby tylko w sytuacji uniewinnienia lub umorzenia postępowania, podczas gdy w ocenie skarżącego możliwe jest to w sytuacji każdego definitywnego umorzenia postępowania karnego. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ zastosował przepisy, które w jego sytuacji nie powinny mieć zastosowania. Wskazał, że swoje roszczenie o przywrócenie do służby wywodzi z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej, która wprawdzie obecnie nie obowiązuje, ale dawała skarżącemu prawo powrotu do służby w czasie, gdy składał wniosek o przywrócenie do służby. Skarżący podkreślił, że powołany przepis dawał prawo powrotu do służby tym funkcjonariuszom, którzy zwolnieni zostali ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a lub 8b ustawy, a postępowanie karne przeciwko nim zostało następnie umorzone lub zostali ono uniewinnieni. Natomiast obecnie obowiązujący przepis art. 109 przyznaje prawo powrotu do służby w przypadku umorzenia postępowania karnego wyłącznie z przyczyn wskazanych w art. 17 kodeksu postępowania karnego. W ocenie skarżącego oznacza to, że wcześniejsze rozwiązanie, niewskazujące na podstawy umorzenia postępowania pozwala na przywrócenie do służby we wszystkich przypadkach umorzenia postępowania karnego, w tym także warunkowego umorzenia postępowania. Dodatkowo skarżący podniósł, że w obecnie obowiązujących przepisach wniesienie przeciwko funkcjonariuszowi aktu oskarżenia lub zastosowanie tymczasowego aresztowania nie jest obligatoryjną przesłanką zwolnienia ze służby, jak to miało miejsce przypadku skarżącego. Dlatego powinno się, stosując przepisy o przywrócenie do służby, uwzględniać te nowe rozwiązania ustawowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z prawidłowych ustaleń organów wynika, że skarżący został zwolniony ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a nieobowiązującej już ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 53, poz. 311). Przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a powołanej ustawy stanowił, że funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Przyczyną zwolnienia skarżącego ze służby było wniesienie przeciwko niemu aktu oskarżenia o przestępstwo z art. 178a § 2 kodeksu karnego, tj. o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Jest poza sporem, że postępowanie karne prowadzone przeciwko skarżącemu zostało warunkowo umorzone. Trafnie podnosi organ, że w tej sytuacji nie zaszły przesłanki umożliwiające przywrócenie skarżącego do służby, określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa". Zgodnie z art. 230 ustawy, do funkcjonariusza celnego zwolnionego ze służby przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122), stosuje się odpowiednio przepis art. 109 ustawy. Przepis ten stanowi, że funkcjonariusza przywraca się na jego wniosek do służby na poprzednich warunkach w przypadku prawomocnego: 1) umorzenia postępowania karnego lub postępowania karnego skarbowego ze względu na okoliczności wymienione w art. 17 § 1 pkt 1, 2 i 6 kodeksu postępowania karnego, 2) uniewinnienia, 3) uchylenia prawomocnego wyroku skazującego. Żadna z wyżej wymienionych przesłanek nie zachodzi w przypadku skarżącego. W szczególności trafnie podnosi organ, że postępowanie karne w stosunku do skarżącego nie zostało umorzone z przyczyn wskazanych w art. 17 § 1 pkt 1, 2 lub 6 kodeksu postępowania karnego, a warunkowe umorzenie postępowania karnego nie stanowi przesłanki przywrócenia do służby, o której mowa w powołanym przepisie. Prawidłowe jest stanowisko organu, że warunkowe umorzenie postępowania karnego nie jest równoznaczne z umorzeniem postępowania karnego. Zgodnie z art. 66 § 1 kodeksu karnego sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy nie karanego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne jest zatem wyrokiem stwierdzającym popełnienie przestępstwa i uznającym winę oskarżonego. Zupełnie inną instytucją (pomimo zbliżonej nazwy) jest umorzenie postępowania, do którego dochodzi wówczas, gdy brak jest przesłanek procesowych, które warunkują dopuszczalność postępowania karnego. Przyczyny umorzenia postępowania określa art. 17 kodeksu postępowania karnego. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że podstawą przywrócenia do służby nowino być każde umorzenie postępowania karnego, także warunkowe. Charakter instytucji umorzenia postępowania karnego nie pozwala na zastosowanie art. 109 ustawy do instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego. Należy ponadto zauważyć, że ustawa ogranicza możliwość przywrócenia do służby tylko do trzech przyczyn umorzenia postępowania. Są to przyczyny wymienione w art. 17 § 1 pkt 1, 2 i 6 kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy: - czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia (pkt 1), - czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa (pkt 2), - nastąpiło przedawnienie karalności (pkt 6). Tylko i wyłącznie te przyczyny umorzenia postępowania karnego stanowić mogą podstawę przywrócenia do służby. Błędny jest także pogląd skarżącego, że w jego przypadku zastosowanie mieć powinien przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 53, poz. 311). Przede wszystkim zauważyć należy, że przepis ten dotyczy stanu prawnego sprzed wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy i nie może być stosowany do wniosków o przywrócenie do służby składanych już pod rządem ustawy nowej, która kwestię przywrócenia do służby reguluje w powoływanych wyżej przepisach art. 109 i 230. Ponadto wyjaśnić należy, że przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej również nie dawał podstawy do przywrócenia skarżącego do służby. Przepis ten stanowi, że funkcjonariusza celnego, na jego wniosek, przywraca się do służby w wypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a lub 8b ustawy wymienionej w art. 1, czyli ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej w brzmieniu dotychczasowym. Także zatem i ten przepis dawał podstawę do przywrócenia do służby jedynie w przypadku umorzenia postępowania karnego, a nie warunkowego umorzenia postępowania. Okoliczność, że w późniejszym uregulowaniu przyczyny umorzenia postępowania karnego zostały wyraźnie określone i ograniczone jedynie do trzech przypadków, nie daje podstaw do uznania, że zamiarem ustawodawcy było uznanie wszystkich przypadków umorzenia postępowania karnego, w tym także warunkowego za stanowiące podstawę przywrócenia do służby. Ponownie podkreślić należy, że umorzenie postępowania i warunkowe umorzenie postępowania to dwie różne instytucje, o różnych skutkach i podstawach zastosowania. Nie można więc traktować warunkowego umorzenia postępowania karnego jako rodzaju umorzenia postępowania, jak zdaje się rozumieć tę instytucję skarżący. Błędnie zatem wywodzi skarży uprawnienie do przywrócenie do służby z treści art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej. Trafnie ponadto organ wskazuje, że do sprawy niniejszej powinny mieć zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie złożenia rozpatrywanego wniosku o przywrócenia do Służby Celnej. Skoro więc wniosek złożony został w dniu 26 stycznia 2010 r., prawidłowo rozpoznany został na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Dla wyniku postępowania nie ma to jednak znaczenia, gdyż jak to wskazano, zarówno pod rządami starej regulacji, jak i obecnej, skarżący nie mógł być przywrócony do służby w omawianym trybie. Decyzja organu nie ma przy tym charakteru uznaniowego, zatem organ musiał wydać decyzję negatywną dla skarżącego, bez względu na ocenę okoliczności sprawy, takich, jak przydatność skarżącego do służby, jego dotychczasowa opinia, warunki rodzinne, osobiste itd. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn zm.).