III SA/Lu 324/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal, WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant referent Marcin Ścibor, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat M. Ł. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku od towarów i usług. Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy K. z [...] lipca 2016 r. Nr [...]. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: Decyzją z [...] lipca 2016 r. Nr [...] Wójt Gminy Kąkolewnica (dalej jako "organ I instancji") ustalił przebieg granicy pomiędzy nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr 648, której właścicielem jest M. M., a nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr 649 stanowiącą własność M. Ł. (dalej jako "skarżący"). Rozgraniczenia dokonano na wniosek M. M. Kosztami rozgraniczenia, które wyniosły w sumie 3500 zł, organ I instancji na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.) dalej jako "k.p.a.", obciążył w częściach równych obie strony rozgraniczenia, zaznaczając w uzasadnieniu, że M. M. uiścił zaliczkę w wysokości odpowiadającej całości przewidywanych kosztów postępowania. W wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") postanowieniem z [...] września 2016 r. Nr [...] utrzymało w całości w mocy postanowienie organu I instancji z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 12 października 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 1258/16 uwzględnił skargę M. Ł. i uchylił postanowienie Kolegium z [...] września 2016 r. z powodu nierozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie składu orzekającego organu odwoławczego. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o wyłączenie składu orzekającego i po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z [...] lipca 2016 r. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, że w postępowaniu rozgraniczeniowym w niniejszej sprawie wykonane były typowe dla tego postępowania czynności techniczne i administracyjne, żadna ze stron sporu nie domagała się żadnych dodatkowych czynności i obie strony sporu w takim samym stopniu przyczyniły się do jego rozstrzygnięcia w trybie administracyjnym. Jedynym odstępstwem od typowego schematu przebiegu czynności rozgraniczenia było kilkukrotne wyznaczanie czynności na gruncie, gdyż skarżący przedkładał zwolnienia lekarskie. Geodeta nie wyodrębnił jednak kosztów dodatkowych wezwań. W związku z tym, że wnioskodawca M. M. nie kwestionował postanowienia, a do powstania kosztów postępowania i takiej ich wysokości obie strony przyczyniły się w równym stopniu, zasadny był równy rozkład kosztów postępowania pomiędzy jego strony. Organ odwoławczy przywołał pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, że organ administracji, orzekając o kosztach postepowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Organ wskazał, że postępowanie toczyło się w interesie właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, czyli M. M. i M. Ł. Koszty zostały ustalone na podstawie rachunku przedłożonego przez geodetę i podzielone po połowie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. Ł. zaskarżył powyższe postanowienie w całości. Skarżący zarzucił naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 648 i 649 leżało w jego interesie, a w rezultacie niezasadne obciążenie go kosztami postępowania rozgraniczeniowego oraz art. 7, art. 8, art. 10, art. 75, art. 77, art. 78, art. 80, art. 81 oraz art. 107 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności nieodniesienie się do zarzutów podnoszonych co do przebiegu postępowania rozgraniczeniowego, niedostarczenie rachunku i harmonogramu czasu pracy geodety i wyceny poszczególnych czynności oraz brak obciążenia kosztami pozostałych uczestników postępowania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nie był zainteresowany rozgraniczeniem i w związku z tym nie powinien ponosić kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości oznaczonych jako działki: nr 648, której właścicielem jest uczestnik postępowania M. M.oraz nr 649 – stanowiącej własność skarżącego. Organ ustalił wysokość kosztów na kwotę 3500 zł i obciążył tymi kosztami strony po połowie, czyli po 1750 zł. Wskazać trzeba, że przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 z późn. zm.) nie określają zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W związku z tym przy ustalaniu wysokości kosztów tego postępowania zastosowanie mają przepisy działu IX Kodeksu postępowania administracyjnego, to jest przepisy zawarte w art. 262 - 267. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Stosownie natomiast do przepisu art. 263 § 1 k.p.a., do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (§ 2). Organ ustala wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia, w drodze postanowienia, jednocześnie z wydaniem decyzji (art. 264 § 1 k.p.a.). Z przytoczonych przepisów wynika, że koszty postępowania administracyjnego to wyłącznie koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Ustalając wysokość kosztów postępowania administracyjnego, organ zobowiązany jest więc wykazać i uzasadnić nie tylko ogólną wysokość kosztów danego postępowania, ale też wskazać, jakie składniki i na jakiej podstawie zostały zaliczone do kosztów postępowania oraz uzasadnić obciążenie strony kosztami. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 26) wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459 ze późn.), dalej jako "k.c." – obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. Pogląd wyrażony w wyżej wymienionej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek M. M., właściciela działki nr 648. Decyzją z [...] lipca 2016 r., nr [...] Wójt Gminy K. orzekł o rozgraniczeniu działki nr 648 stanowiącej własność M. M. i działki nr 649 stanowiącej własność skarżącego. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 153 Kodeksu cywilnego rozgraniczenie przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. Z akt sprawy wynika, że między wnioskodawcą rozgraniczenia M. M., właścicielem działki nr 648 a skarżącym, właścicielem działki nr 649, istniał spór dotyczący przebiegu linii granicznej między działkami o numerach 648 i 649. Uzasadniając wniosek o rozgraniczenie właściciel działki nr 648 wyjaśnił, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku przeprowadzenia rozgraniczenia, nałożonego postanowieniem sądu i nadal narusza posiadanie, zaorując pas ziemi szerokości 2 metrów na całej długości działki M. M. Do wniosku dołączył kopię postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 26 października 2012 r. w sprawie sygn. akt I C 145/08, którym to postanowieniem sąd odrzucił wniosek skarżącego o rozgraniczenie. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że między stronami od 2006 r. istnieje spór o granicę między działkami nr 648 i 649, na co jednoznacznie wskazują twierdzenia samego skarżącego oraz pozostałych stron w sprawie (k. 1 – 12). Istnienie sporu o granicę potwierdził skarżący w piśmie z [...] czerwca 2015 r., złożonym na wezwanie organu (k. 14). Także sporządzona przez geodetę dokumentacja rozgraniczeniowa potwierdza istnienie sporu o granicę. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale, udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Jak już wyżej wskazano w rozpoznawaj sprawie spór dotyczy przebiegu linii granicznej między działkami o numerach 648 i 649, których właścicielami są uczestnik M. M. i skarżący. Zatem postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie właścicieli obu nieruchomości, których granica stała się sporna, czyli nie tylko w interesie M. M., który złożył wniosek o rozgraniczenie, ale także w interesie skarżącego, który potwierdził fakt istnienia sporu o granicę. Wyliczenie składników kosztów postępowania, zostało zawarte w art. 263 § 1 k.p.a., który stanowi, że do tych kosztów zalicza się koszty podroży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. W toku postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją z [...] lipca 2016 r., kosztami postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie obu stron, były koszty stanowiące wynagrodzenie geodety, wyłonionego w procedurze ofertowej. Kwota wynagrodzenia za czynności rozgraniczeniowe wynika z umowy z dnia [...] lipca 2015 r. zawartej z geodetą, aneksowanej w dniach [...] października 2015 r., [...] stycznia 2016 r. i [...] kwietnia 2016 r. oraz wystawionej przez geodetę faktury z dnia [...] czerwca 2016 r. Procedura wyłonienia geodety nie budzi wątpliwości. Jak wynika z akt sprawy, organ przed wyborem geodety i zawarciem z nim umowy na wykonanie prac rozgraniczeniowych, wystosował do zainteresowanych podmiotów zaproszenie do złożenia oferty cenowej na wykonanie rozgraniczenia działek nr 648 i nr 649 (k. 15). W zakreślonym przez organ terminie wpłynęła jedna oferta, w której ryczałtowe wynagrodzenie za wykonanie czynności rozgraniczeniowych określone zostało na kwotę 3500 zł. Organ nie miał podstaw do kwestionowania wskazanej przez geodetę kwoty. Wynagrodzenie w kwocie 3500 zł odpowiada cenom rynkowym i nie może być uznane za wygórowane. Nie można zatem czynić organowi zarzutu, że zawarł z geodetą umowę na wykonanie czynności rozgraniczeniowych i ustalił wynagrodzenie na kwotę 3500 zł. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności przemawiających za tym, że powyższe wynagrodzenie ustalone zostało w sposób wygórowany bądź nieadekwatny do podjętych przez biegłego geodetę czynności. Bezpodstawny jest zarzut skarżącego, że wysokość wynagrodzenia nie została udokumentowana. Geodeta złożył rachunek nr [...], który stanowił podstawę wypłaty wynagrodzenia. Nie jest także uzasadniony zarzut, że geodeta nie przedstawił szczegółowego harmonogramu czasu pracy oraz wyceny poszczególnych czynności. Z treści umowy zawartej z geodetą wynika, że strony ustaliły wynagrodzenie ryczałtowe za całość prac rozgraniczeniowych, zgodnie z przedstawioną wcześniej ofertą. Geodeta nie był więc zobowiązany do wyszczególniania poszczególnych czynności i ich odrębnej wyceny. Podkreślenia wymaga również, że organ I instancji dokonał oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic przez geodetę. Z protokołu z dnia [...] maja 2016 r. (k. 47 akt adm.) wynika, że sprawdzono zgodność czynności wykonanych przez geodetę oraz sporządzonej przez niego dokumentacji z obowiązującymi przepisami. W szczególności sprawdzono prawidłowość doręczania stronom wezwań oraz prawidłowość protokołu granicznego. Ponadto geodeta ustosunkował się do zarzutów skarżącego (k. 57 akt adm.) jeszcze przed wydaniem decyzji zatwierdzającej rozgraniczenie i wyjaśnienia geodety zostały przez organ uwzględnione. Prawidłowe jest stanowisko organu, że koszty rozgraniczenia powinni ponieść właściciele obu rozgraniczanych nieruchomości po połowie. M. M. będący właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr 648 zobowiązany został do zapłaty kwoty 1750 zł, a skarżący jako właściciel nieruchomości nr 649 obciążony został zapłatą kwoty 1750 zł. Powyższe ustalenie kosztów postępowania wynikało z obowiązującej na gruncie prawa cywilnego zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu i utrzymywaniu stałych znaków granicznych oraz że ponoszą po połowie koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania znaków granicznych. Jak już wcześniej była o tym mowa, postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie właścicieli obu nieruchomości, których granica stała się sporna, czyli nie tylko w interesie M. M., który złożył wniosek o rozgraniczenie, ale także w interesie skarżącego, który potwierdził fakt istnienia sporu o granicę. Podkreślić należy, że z dokumentacji rozgraniczeniowej sporządzonej przez geodetę wynika wprost, że przebieg granicy wskazany przez geodetę na podstawie analizy stanu prawnego i pomiaru w terenie odbiega istotnie od wskazań skarżącego i – jak zauważył geodeta – także od stanu widocznego na gruncie. Rozdzielenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego po połowie nie narusza więc art. 262 § 1 k.p.a. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że przy ustalaniu kosztów postępowania nie uwzględniono pozostałych uczestników postępowania. Jeszcze raz w tym miejscu podnieść należy, że spór w niniejszej sprawie dotyczy przebiegu linii granicznej między działkami o numerach 648 i 649, których jedynymi właścicielami są M. M. (działka nr 648) i M. Ł. (działka nr 649). Właściciele działek, które sąsiadują z działkami o numerach 648 i 649, nie byli stronami postępowania rozgraniczeniowego i w związku z tym brak jest podstaw do obciążania ich kosztami postępowania rozgraniczeniowego, które dotyczyło ustalenia przebiegu granicy tylko i wyłącznie między działkami o numerach 648 i 649. W ocenie sądu, wbrew stanowisku skarżącego, koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały ustalone i rozdzielone prawidłowo. W toku kontroli zaskarżonego postanowienia, sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które by dawało podstawę do uwzględnienia skargi. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Skarżący brał czynny udział w postępowaniu, zgłaszał zarzuty i miał możliwość zapoznawania się z aktami sprawy. Miał też możliwość zgłaszania wniosków dowodowych. Zaskarżone postanowienie zawiera szczegółową argumentację i wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Bezpodstawne są zatem zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 10, art. 75, art. 77, art. 78, art. 80, art. 81 i art. 107 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.).