III SA/Lu 324/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w dniu 25 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Prezydent Miasta Chełm w dniu 4 kwietnia 2022 r. wydał decyzję (znak: [...]) na podstawie art. 203 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2021 r., poz. 372) o delegowaniu P. S. do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony, planowanego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, polegających na zabezpieczeniu pracy Punktu Przyjęcia i Rozdziału Środków Transportowych w charakterze rzeczoznawcy. Decyzja wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia odwołania, doręczona została osobiście skarżącemu w dniu 6 kwietnia 2022 r. Od powyższej decyzji pismem z dnia 20 kwietnia 2022 r. (nadanym w polskim urzędzie pocztowym w dniu 21 kwietnia 2022 r.) P. S. wniósł odwołanie. W treści odwołania zwrócił się o zwolnienie go z obowiązku wykonywania świadczeń osobistych na rzecz obrony, gdyż jako członek związku wyznaniowego Świadkowie Jehowy zwolniony jest z odbycia zasadniczej służby wojskowej. A wyznawana przez niego religia zabrania udziału w jakiejkolwiek formacji wojskowej. Podnosił również, iż pisma nie złożył niezwłocznie, gdyż przebywa na zwolnieniu lekarskim z uwagi na powikłania zdrowotne po odbytym covidzie. Postanowieniem z dnia 13 maja 2022 r. znak [...], Wojewoda Lubelski na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako "k.p.a.") stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzja Prezydenta Miasta Chełm, zawierająca prawidłowe pouczenie o przysługującym środku odwoławczym, została skutecznie doręczona stronie w dniu 6 kwietnia 2022 r., a zatem termin do wniesienia odwołania minął w dniu 20 kwietnia 2022 r. Odwołanie P. S. złożył dnia 21 kwietnia 2022 r. (data ustalona na podstawie stempla pocztowego), a zatem po upływie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Oznacza to, że zainteresowany uchybił czternastodniowemu terminowi do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 k.p.a.), co obliguje organ drugiej instancji do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.). Strona nie zwróciła się o przywrócenie terminu wniesienia odwołania na podstawie art. 58 k.p.a. Od powyższego postanowienia P. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarżący w uzasadnieniu skargi podał, iż w trakcie 14 dniowego terminu do złożenia odwołania był chory na covid - 19. Objawy choroby, wzrost ciśnienia tętniczego krwi i zawroty głowy spowodowały, że nie był w stanie wcześniej napisać odwołania oraz nie był świadomy, że uchybił czternastodniowemu terminowi do jego wniesienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty (...). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 poz. 329 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości, iż wniesione przez skarżącego odwołanie złożone zostało z uchybieniem ustawowego terminu, czego też sam skarżący nie kwestionuje w treści skargi. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, jak słusznie wskazał organ, decyzja organu I instancji została skarżącemu doręczona, wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie zaskarżenia, w dniu 6 kwietnia 2022 r. Zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 20 kwietnia 2022 r. Tymczasem odwołanie skarżący nadał w urzędzie pocztowym w dniu 21 kwietnia 2022 r., a zatem po upływie ustawowego terminu do jego złożenia. Jednak Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę uznał, iż mimo to zaskarżone postanowienie wydane zostało przez organ odwoławczy z uchybieniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Zdaniem Sądu skarżony organ pominął bowiem w przeprowadzonym postępowaniu treść art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. 2021 r., poz. 2095, ze zm., dalej jako "ustawa COVID"). W myśl tego przepisu w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego wskazanych terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1); w zawiadomieniu takim organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu wnosi się w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Przepis ten wszedł w życie i obowiązuje od 16 grudnia 2020 r. Wprawdzie rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1027) z dniem 16 maja 2022 r. odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Sąd zwraca uwagę, iż mimo odwołania stanu epidemii przepis art. 15 zzzzn2 ustawy COVID pozostaje w obrocie prawnym i nie został uchylony. Z uwagi na odwołanie stanu epidemii zmianie uległo jedynie jego zastosowanie. W tym zakresie zdaniem Sądu interpretacja ust. 1 cyt. przepisu wskazuje, iż ma on zastosowanie w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę terminu w okresie obowiązywania stanu epidemii. Zatem istotne dla zastosowania tego przepisu jest, aby stwierdzenie uchybienia terminu do dokonania przez stronę m.in. czynności kształtujących jej prawa i obowiązku, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przez organem administracji publicznej, miało miejsce w okresie kiedy obowiązywał stan epidemii. Zdaniem Sądu dla zastosowania tego przepisu przez organ istotne jest czy dopuszczenie się uchybienia terminu przez stronę nastąpiło w czasie trwania stanu epidemii. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości, iż do uchybienia terminu w zakresie złożenia przez skarżącego odwołania doszło w czasie obowiązywania stanu epidemii, i też w czasie stanu epidemii do organu wpłynęło odwołanie wniesione z uchybieniem terminu, a zatem organ powinien w stanie epidemii stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jednakże mając na uwadze przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID, zdaniem Sądu organ powinien go zastosować. Powyżej cytowana regulacja prawna wymagała zatem od organu poinformowania skarżącego o treści tego przepisu, w tym o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a także terminu do jego złożenia. Z brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Wojewoda Lubelski nie zwrócił uwagi na treść odwołania, w który skarżący sygnalizował, iż przebywa na zwolnieniu lekarskim i to ze względu na zarażenie się wirusem SARS CoV-2. Argumentację o swoim stanie zdrowia rozwinął w skardze, w której wyraźnie wskazywał na powikłania po przebytej chorobie. W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie zastosował w tej sprawie przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawa COVID i nie wyznaczył odwołującemu się terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy powinien wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu, który – co wynika wprost z treści art. 58 § 1 k.p.a. – podlega obowiązkowi załatwienia w pierwszej kolejności. W doktrynie wskazuje się, że w przypadku wydania postanowienia o przywróceniu terminu wyłączona jest dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu, a zatem przed rozpatrzeniem wniosku strony o przywrócenie terminu wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu jest niezgodne z prawem (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck. Warszawa 2017, s. 709). Pogląd powyższy podzielają także: A. Wróbel (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2016, art. 134, teza 14), Z. Kmieciak (Odwołania w postępowaniu administracyjnym, Oficyna 2011, LEX nr 124769), G. Łaszczyca (G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, C. Marzysz, A. Matan Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269; komentarz do art. 134, teza 9, LEX nr 85072). Podobne stanowisko wyrażane jest też w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienie NSA z 10 września 2021 r., II GSK 744/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast w przypadku braku stosownego wniosku odwołującego się, organ mógł dopiero stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało więc wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a., poprzez przedwczesne stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy strona nie została poinformowana o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 15zzzzzn2 ust. 2 powołanej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien zastosować się do obowiązków przewidzianych w art. 15zzzzzn2 ust. 2 wskazanej ustawy i wyznaczyć odwołującemu się 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dopiero w przypadku niezłożenia przez odwołującego się takiego wniosku w wyznaczonym terminie istnieje podstawa do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę stan na dzień jego wydania przez organ, stwierdził, iż na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. podlegał on uchyleniu. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobligowany będzie uwzględnić zawartą w uzasadnieniu wyroku ocenę prawną oraz wskazania Sądu.