III SA/Lu 326/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dowódcy [...] Brygady [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia 3 kwietnia 2024 r., nr [...] Dowódca [...] Brygady [...], po rozpatrzeniu odwołania szer. K. S. od decyzji Dowódcy [...] Batalionu [...] z dnia 2 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Szer. K. S. (dalej "żołnierz", skarżący") przybył w dniu 11 grudnia 2023 r. do [...] Batalionu [...] w C. celem pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej na potrzeby korpusu szeregowych w ramach szkolenia specjalistycznego. W dniu 31 stycznia 2024 r. Dowódca kompanii DZSW wz. ppor. D. W. złożył wniosek do Dowódcy [...] Batalionu [...] o przedterminowe zwolnienie skarżącego z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej – z uwagi na długotrwałe przebywanie na zwolnieniach lekarskich, co skutkuje brakiem dyspozycyjności po stronie żołnierza do wykonywania zadań służbowych. Decyzją z dnia 2 lutego 2024 r. (sprostowaną postanowieniem z dnia 21 lutego 2024 r.) Dowódca [...] Batalionu [...] (dalej "organ I instancji" ), działając miedzy innymi na podstawie art. 2 pkt 3, art. 2 ust. 22 pkt. f, art. 128 ust. 2 pkt 1 i ust. 4, art. 146 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o Obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 2305 ze zm.) oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 maja 2022r. w sprawie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1078, dalej "rozporządzenie MON") zwolnił skarżącego z dalszego pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej z dniem 7 lutego 2024 r. i przeniósł do pasywnej rezerwy. W uzasadnieniu decyzji wskazano na rażący brak dyspozycyjności żołnierza - wstępujący od początku pełnienia służby w ramach szkolenia specjalistycznego dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej - co w sposób wymierny i negatywny ma wpływ na postrzeganie potrzeb Sił Zbrojnych i jak określono, zgodnie z wytycznymi Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych - stanowi podstawę do przeniesienia żołnierza dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej do pasywnej rezerwy. Skarżący złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji, w którym obszernie opisał okoliczności, wedle których jego stan zdrowia nie pozwalał na kontynuacje służby, co było wynikiem urazu fizycznego, doznanego w trakcie wykonywania obowiązków służbowych. Skarżący przytoczył czynności podjęte przez przełożonych żołnierza a dotyczące korespondencyjnego przesłania informacji w sprawie praw i obowiązków ciążących na żołnierzach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, zwłaszcza w aspekcie ich dyspozycyjności. Żołnierz zaznaczył również okoliczności dotyczące wystawienia żołnierzowi oceny dostatecznej z opinii służbowej w aspekcie domniemanych błędów i nieprawidłowości podczas jej sporządzania. W odpowiedzi na odwołanie Dowódca [...] Batalionu [...] ponownie podkreślił okoliczności przemawiające za brakiem obecności żołnierza w procesie szkolenia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, podnosząc, że żołnierz podczas szkolenia specjalistycznego DZSW trwającego 58 dni, w zajęciach uczestniczył zaledwie 4 dni. Podkreślono, że brak dyspozycyjności żołnierza (niezależnie od przyczyn jej wystąpienia) nie może być okolicznością wstrzymującą proces szkolenia (całości struktury pododdziału) na zajmowanym przez żołnierza stanowisku służbowym. Szersza natomiast potrzeba gotowości bojowej pododdziału, kategorycznie wymaga przeszkolenia w tym miejscu osoby odpowiadającej swym stanem zdrowia do podołania ciężarowi służby wojskowej. Wskazano również na niejednoznaczne okoliczności związane z przedstawioną przez żołnierza kwestią doznanego urazu oraz brakiem dostarczenia przez żołnierza wymaganej dokumentacji w przedmiocie możliwości właściwego prowadzenia postępowania przez pracownika służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Dowódca [...] Brygady [...] (dalej "organ odwoławczy", "organ"), rozpoznając sprawę zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 146 ust. 1 pkt 1 ustawy o Obronie ojczyzny dobrowolna zasadnicza służba wojskowa z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych może zostać przerwana w każdym czasie. Zgodnie z art. 128 ust. 2 pkt 1 ustawy - żołnierza pełniącego dobrowolną zasadniczą służbę wojskową w przypadku zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych można zwolnić ze służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania. Zgodnie z art. 151 ustawy o obronie Ojczyzny - Minister Obrony Narodowej, uwzględniając potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych oraz konieczność zapewnienia efektywnego przebiegu tej służby - określił, w drodze rozporządzenia:- sposób powoływania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej - sposób i tryb postępowania organów wojskowych w zakresie przyjmowania osób powołanych do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, wyznaczania, zmiany i zwalniania żołnierzy ze stanowisk służbowych, przenoszenia do innych jednostek wojskowych, delegowania i podróży służbowych. Na podstawie § 3 rozporządzenia MON powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej następuje w formie decyzji administracyjnej wydanej przez szefa wojskowego centrum rekrutacji. W decyzji są określone również termin i miejsce stawiennictwa do służby. Zgodnie natomiast z § 18 rozporządzenia MON - dowódca jednostki wojskowej zwalnia żołnierza z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej z dniem uprawomocnienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej określającego niezdolność do pełnienia czynnej służby wojskowej lub z dniem, w którym decyzja stanowiąca podstawę zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę zwolnienia, określając dzień zwolnienia z tej służby. Dowódca jednostki wojskowej informuje szefa wojskowego centrum rekrutacji, który powołał żołnierza do odbycia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, o jego zwolnieniu z tej służby. Szef wojskowego centrum rekrutacji powiadamia pracodawcę o zwolnieniu żołnierza z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. W kontekście przytoczonych regulacji organ odwoławczy uznał, że z wykładni językowej przepisów rozporządzenia MON, wynika, że odmiennie od powołania do pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, zwolnienie z niej nie następuje w drodze decyzji administracyjnej. Forma prawna rozstrzygnięcia (inaczej jak przy powołaniu) nie została tutaj wymieniona. Z przepisu tego, ani z żadnego innego dotyczącego zasad pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej nie wynika literalna podstawa kompetencyjna do wydania przez właściwego dowódcę jednostki wojskowej decyzji administracyjnej w sprawie zwolnienia żołnierza z odbywania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Organ odwoławczy wywodził, że warunkiem rozstrzygnięcia określonej sprawy w oparciu o regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego w formie decyzji jest łączne wystąpienie wskazanych w art. 1 pkt 1 tej ustawy, tj. elementów istnienia indywidualnej sprawy administracyjnej, dotyczącej konkretnego stanu faktycznego, konkretnego zjawiska, czy konkretnej sytuacji życiowej, która jest uregulowana przepisami prawa administracyjnego i która przewiduje rozstrzygnięcie tej sytuacji przez właściwy organ administracji publicznej w odniesieniu do zindywidualizowanego podmiotu w drodze jednostronnej, zewnętrznej i władczej prawnej formy działania jaką jest decyzja administracyjna. Tym samym załatwienie sprawy w formie decyzji administracyjnej uzależnione jest od istnienia w przepisach prawa administracyjnego materialnego wyraźnie sformułowanej dla określonego organu, bądź typu organów administracji publicznej, normy kompetencyjnej, która upoważnia je do załatwiania określonych spraw indywidualnych właśnie w formie decyzji administracyjnej. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego zaistniały podstawy do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej "k.p.a.". Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że specyficzna forma dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, konieczność jej elastyczności oraz celowość możliwości szybkiej reakcji (w przypadkach niepożądanego, w pryzmacie potrzeb Sił Zbrojnych, zachowania się żołnierza), przemawia za celowym brzmieniem tej normy prawnej - dowódca jednostki wojskowej zwalnia żołnierza z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej z dniem zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę zwolnienia (zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych), określając dzień zwolnienia z tej służby. Tym samym ustawodawca nie przewidział dla załatwiania tego rodzaju sprawy ani formy decyzji administracyjnej (rozkazu personalnego), ani żadnej procedury inicjowanej wnioskiem. Jedynym obowiązkiem wskazanym dla dowódcy jest określenie daty zwolnienia z tej służby oraz poinformowanie szefa wojskowego centrum rekrutacji, który powołał żołnierza do odbycia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, o jego zwolnieniu z tej służby. Organ podnosił również, że odmienne stanowisko wymagające wydania rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (zakładając niejednokrotnie czasochłonny jej przebieg) w połączeniu ze stosunkowo krótkim czasem możliwości pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (maksymalny łączny wymiar - 12 miesięcy) - niezależnie od wykładni językowej - byłoby nie do przyjęcia w znaczeniu systemowym - w szczególności z uwagi na brak realnej możliwości efektywnej reakcji służbowej w przypadkach zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych (dyspozycyjność, ukompletowanie, pozytywne ukierunkowanie na realizację zadań, szkolenie stanu osobowego, dowodzenie stanem osobowym dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej) - taki stan rzeczy bezsprzecznie w konsekwencji prowadziłby do niegospodarności w wydatkowaniu publicznych pieniędzy. Organ odwoławczy wskazał również, że uwzględniając przy tym potrzebę zapewnienia spójnego i uporządkowanego sposobu realizacji uprawnień i obowiązków podległych dowódców jednostek wojskowych (organów administracji) w sferze władczego działania nakierowanego na sytuację prawną oraz norm dowodzonych żołnierzy - uchylając zaskarżoną decyzją oraz umarzając zaskarżone postępowanie (nie odnosząc się do zasadności podjętych decyzji) - należy stwierdzić fakt wystąpienia czynności Dowódcy [...] Batalionu [...] w przedmiocie zwolnienia żołnierza z pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w dacie określonej w "decyzji Nr [...] Dowódcy [...] Batalionu [...]". Dalej organ odwoławczy wywodził, jak wskazał, już poza zakresem materialnym rozpoznawanej sprawy, w celu przybliżenia skarżącemu istoty i realiów służby wojskowej oraz potrzeb jej pełnienia, że nadrzędną potrzebą Sił Zbrojnych jest to, by żołnierze w trakcie pełnienia służby byli w pełni dyspozycyjni i sprawni. Tak dalece idący prymat interesu publicznego nad interesem jednostki w tej dziedzinie jest w pełni usprawiedliwiony i zrozumiały, zwłaszcza biorąc pod uwagę cel szkolenia żołnierza, jakim niewątpliwie jest działanie w warunkach kryzysu lub wojny (zwłaszcza w pryzmacie konieczności niezwłocznego przygotowania i przeszkolenia jak największej liczby żołnierzy w realnym stanie zagrożenia, wynikającym z toczącego się pełnoskalowego konfliktu zbrojnego przy granicach Rzeczypospolitej Polskiej). Organ podkreślił, że doznane urazy, wypadki i inne okoliczności mogące mieć wpływ na dyspozycyjność żołnierza, kwestie związane z odpowiednią odpowiedzialnością, odszkodowaniem i zagadnienia związane z możliwością dochodzenia uprawnień za szkody powstałe w związku z pełnieniem służby wojskowej są przedmiotem regulacji oddzielnych norm. Żaden natomiast przepis prawa materialnego, z uwagi choćby na wypadek w służbie nie daje żołnierzowi niezbywalnej gwarancji zatrudnienia niezależnie od formy przedstawianej dyspozycyjności. Nie ma też przeszkód dla ponownego rozpoczęcia procesu szkolenia z powołaniem do zawodowej służby wojskowej włącznie w sytuacji realnej możliwości zdrowotnej jej pełnienia po zakończeniu procesu leczenia. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że pomimo okoliczności posłużenia się przez Dowódcę [...] Batalionu [...] kwalifikowaną formą decyzji administracyjnej, którą organ kontroli instancyjnej uchylił, a postępowanie w sprawie umorzył - czynność decyzyjna Dowódcy [...] Batalionu [...], wyrażona w dokumencie jest czynnością zaistniałą i wywołuję przypisany jej w § 18 rozporządzenia MON skutek. W takim też znaczeniu skarżący 7 lutego 2024 r. został zwolniony z pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na ostateczną decyzję organu K. S. nie wskazując na naruszenie konkretnych przepisów prawa materialnego i procesowego uzasadniał, że jego powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej nastąpiło w formie decyzji administracyjnej. Zaskarżoną decyzją organ uchylił decyzję organu I instancji oraz umorzył postępowanie przed tym organem, jednocześnie utrzymując w mocy decyzję co do zwolnienia skarżącego ze służby pomimo trwania zwolnienia lekarskiego wystawionego ze względu na urazy odniesione podczas służby. Skarżący zarzucił, że Dowódca [...] Brygady [...] pominął jego wskazania co do wielu błędów i niejasności związanych ze zwolnieniem już na etapie samego wniosku o zwolnienie, z uwagi na fakt, iż nie został on w ogóle o tym poinformowany. Zarzucił, że Dowódca [...] Brygady [...], wydając decyzję nr [...] w ogóle nie odniósł się co do zasadności podjętych decyzji przez swojego podwładnego, oraz że zwolnienie ze służby ze względu na długoterminowe zwolnienia lekarskie nastąpiło bez skierowania na komisję lekarską, o co wnioskował. Zgodnie natomiast z § 18 rozporządzenia MON - dowódca jednostki wojskowej zwalnia żołnierza z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej z dniem uprawomocnienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej określającego niezdolność do pełnienia czynnej służby wojskowej. Skarżący podniósł również, że w decyzji [...] podniesiony został problem szkolenia specjalistycznego oraz wskazanie na zajmowane stanowisko służbowe jako działonowy operator. Tymczasem przed zwolnieniem ze służby skarżący został przeniesiony na inną kompanię oraz zostało zmienione stanowisko na strzelec. Skarżący wskazał też na okoliczności ignorowania przez przełożonych jego zwolnień lekarskich i szereg nieprawidłowości ze strony organu, oraz nieprawidłowość oświadczeń przełożonych o wyjazdach, służbowych, które nie miały w ogóle miejsca, o pobieraniu sortów mundurowych których nigdy skarżący nie widział oraz o wizytach w służbach medycznych JW., które nigdy się nie wydarzyły, a także o braku poinformowania go o wszczęciu procedury zwolnienia ze służby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie jednak z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a" sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem nie mającym zastosowania w sprawie. W okolicznościach niniejszej sprawy Dowódca [...] Brygady [...] w zaskarżonej decyzji stanął na stanowisku, że z przepisów rozporządzenia MON wynika, iż odmiennie od powołania do pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, zwolnienie z niej nie następuje w drodze decyzji administracyjnej. W ocenie sądu, obrane przez organ odwoławczy stanowisko jest błędne. Na wstępie wyjaśnić należy, że służba wojskowa dzieli się, zgodnie z art. 129 ustawy o obronie Ojczyzny, na: 1) czynną służbę wojskową; 2) służbę w rezerwie. Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy czynna służba wojskowa polega na pełnieniu: 1) zasadniczej służby wojskowej; 2) terytorialnej służby wojskowej; 3) służby w aktywnej rezerwie w dniach tej służby oraz odbywaniu ćwiczeń wojskowych w ramach pasywnej rezerwy; 4) zawodowej służby wojskowej; 5) służby w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy, zasadnicza służba wojskowa polega na pełnieniu: 1) dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej; 2) obowiązkowej służby wojskowej. Zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy, żołnierza pełniącego służbę wojskową zwalnia się ze służby wojskowej, z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej, obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej oraz służby pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, w przypadku: 1) upływu czasu jej pełnienia; 2) osiągnięcia wieku, w którym przestaje podlegać obowiązkowi służby wojskowej; 3) utraty albo zrzeczenia się obywatelstwa polskiego; 4) ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej; 5) utraty stopnia wojskowego albo degradacji; 6) prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej usunięcia ze służby; 7) wybrania na posła, w tym do Parlamentu Europejskiego, senatora, na kierownicze stanowisko państwowe obsadzane na podstawie wyboru oraz do organów wykonawczych samorządu terytorialnego; 8) prawomocnego orzeczenia środka karnego pozbawienia praw publicznych; 9) skazania prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności, pozbawienia wolności lub karę aresztu wojskowego bez warunkowego zawieszenia jej wykonania; 10) otrzymania w opinii służbowej ogólnej oceny niedostatecznej; 11) nieukończenia szkolenia podstawowego lub niezłożenia przysięgi wojskowej w przypadku żołnierzy, o których mowa w art. 173 ust. 1; 12) niewyrażenia zgody na zmianę stanowiska służbowego na stanowisko w innej jednostce wojskowej w przypadku rozformowania jednostki wojskowej, w której pełnił tę służbę; 13) niewyrażenia zgody na zmianę stanowiska służbowego w przypadku skreślenia w etacie jednostki wojskowej stanowiska służbowego, na które był wyznaczony; 14) odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub na badania psychologiczne, niezgłoszenia się do tej komisji lub na te badania w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom, do których żołnierz został zobowiązany. Przepis art. 128 ust. 2 ustawy stanowi, że żołnierza, o którym mowa w ust. 1, można zwolnić ze służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania w przypadku: 1) zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych (i ten przepis został zastosowany w stosunku do skarżącego); 2) odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi poświadczenia bezpieczeństwa, lub niewyrażenia przez żołnierza zgody na przeprowadzenie postępowania sprawdzającego; 3) braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe w tej samej lub innej jednostce wojskowej, odpowiadające jego przygotowaniu zawodowemu oraz kwalifikacjom i umiejętnościom przydatnym w Siłach Zbrojnych; 4) otrzymania w opinii służbowej ogólnej oceny dostatecznej; 5) złożenia przez niego, drogą służbową, pisemnego wniosku uzasadnionego szczególnie ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi; 6) zachowania naruszającego godność i honor żołnierza lub nielicującego z powagą służby; 7) zachowania godzącego w dobre imię lub interes Sił Zbrojnych. Zgodnie z art. 128 ust. 3 ustawy, osobę, która sprawuje mandat radnego, można zwolnić z czynnej służby wojskowej oraz aktywnej rezerwy przed upływem czasu jej trwania również w przypadku, gdy prowadzona przez nią aktywność polityczna lub społeczna godzi w dobre imię lub interes Sił Zbrojnych. Stosownie do zastosowanego przez organ w sprawie skarżącego art. 128 ust. 4 ustawy, żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej oraz służby w aktywnej rezerwie dowódca jednostki wojskowej przenosi do pasywnej rezerwy. Z treści art. 128 ust. 2 ustawy wynika zatem jednoznacznie, że przepis ten określa przypadki fakultatywnego zwolnienia ze służby wojskowej, przed upływem czasu jej trwania. Ustawa o obronie Ojczyzny nie określa wprost w art. 128 ani w dalszych swoich przepisach, w jakiej formie następuje zwolnienie żołnierza z dobrowolnej służby wojskowej (czynnej służby wojskowej). Podkreślić jednak należy, że Dział IX tej ustawy zatytułowany "Służba wojskowa" w rozdziale pierwszym, w art. 122 ust. 1 zawiera generalną regulację, zgodnie z którą "od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, i skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, 1705 i 1860).". Zgodnie z art. 122 ust. 2 ustawy, przepisu, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się w sprawach: 1) mianowania na stopień wojskowy; 2) przeniesienia do innego korpusu osobowego lub do innej grupy osobowej; 3) skierowania do wykonywania zadań służbowych poza jednostką wojskową; 4) powierzenia czasowego pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku. Przepis art. 122 ust. 3 ustawy stanowi, że skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona na decyzje w sprawach: 1) powołania do obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej; 2) powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych; 3) wyznaczenia i przeniesienia na stanowisko służbowe oraz zwolnienia ze stanowiska służbowego, a także przeniesienia do dyspozycji; 4) delegowania do pełnienia obowiązków. Zgodnie z art. 122 ust. 4 ustawy, wystąpienia w sprawach wynikających ze stosunku służbowego, z wyjątkiem spraw wymienionych w ust. 1, oraz przypadków określonych w ustawie, żołnierz może wnosić tylko drogą służbową. Przepis art. 122 ust. 6 ustawy, stanowi zaś, że decyzje i rozkazy personalne wydaje się w formie indywidualnej lub zbiorowej. W przypadku sporządzenia decyzji lub rozkazu personalnego w formie zbiorowej, wyciąg z tej decyzji lub rozkazu jest z nimi równoznaczny. W przypadkach sporządzenia decyzji lub rozkazu personalnego albo wyciągu z tej decyzji lub rozkazu personalnego, ich wydruk wykonany z ewidencji wojskowej prowadzonej w postaci elektronicznej, o której mowa w art. 70 ust. 1, jest, z wyjątkiem spraw związanych z powołaniem do zawodowej służby wojskowej oraz zwolnienia z tej służby, z nimi równoznaczny. Zgodnie z art. 123 ustawy, organem właściwym w postępowaniu administracyjnym oraz stroną w postępowaniu cywilnym, w sprawach związanych z wykonywaniem zadań na podstawie niniejszej ustawy, jest dowódca jednostki wojskowej, z której działalnością jest związany przedmiot postępowania. Zarówno stosunek służbowy żołnierzy zawodowych, jak i stosunek służbowy żołnierzy niebędących żołnierzami zawodowymi są stosunkami administracyjnoprawnymi. Dokonując oceny prawnego charakteru zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w literaturze przyjmuje się, iż w przypadkach, gdy ustawodawca upoważnił organ administracji do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy jednostki, natomiast nie wskazał wyraźnie formy prawnej działania organu, należy kierować się tzw. domniemaniem rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej. W przypadku gdy norma prawa materialnego wymaga konkretyzacji, formą tego działania powinna być decyzja administracyjna, co wynika z wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego, z którą wiązać należy prawo do procesu i prawo do sądu. Zasada prawa do procesu ma bowiem podstawowe znaczenie dla interpretacji przepisów prawa materialnego w kierunku załatwienia spraw jednostki w formie decyzji, gdy przepis prawa materialnego nie przewiduje innej formy załatwienia sprawy. Również orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego podkreśla, iż z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia spraw indywidualnych odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej. W szczególności regulacje prawne tych postępowań muszą zapewnić wszechstronne i staranne zbadanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, gwarantować wszystkim stronom i uczestnikom postępowania prawo do wysłuchania, tj. prawo przedstawiania i obrony swoich racji, a jednocześnie umożliwiać sprawne rozpatrzenie sprawy w rozsądnym terminie. Istotnym elementem sprawiedliwości proceduralnej jest także m.in. obowiązek uzasadniania swoich rozstrzygnięć przez organy władzy publicznej oraz prawo do zaskarżania przez strony i uczestników postępowania rozstrzygnięć wydanych w pierwszej instancji, zagwarantowane w art. 78 Konstytucji (por. wyrok TK z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. akt K 53/05, OTK-A 2006/6/66, czy uchwały w sprawach sygn. akt: II GPS 1/12, II GPS 2/13 – orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Zdaniem sądu, uwzględniając powyższe regulacje ustawy o obronie Ojczyzny, przyjąć należy, że zwolnienie skarżącego z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej powinno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, od której przysługuje odwołanie, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, do organu wyższego stopnia (art. 122 ust. 1 ustawy). Zasadność stanowiska, że w sytuacji określonej w art. 128 ust. 2 ustawy o Obronie Ojczyzny w związku z § 18 rozporządzenia MON mamy do czynienia z decyzyjną formą działania organu, potwierdza również argument, że stosunkowo często przepisy prawa materialnego mogą przewidywać i przewidują załatwienie sprawy w formie decyzji administracyjnej także w sposób pośredni. Mianowicie, polega to na operowaniu, w odniesieniu do opisu kompetencji organu administracji do rozstrzygnięcia sprawy, np. zwrotem "zezwala", "przydziela", "wyraża zgodę", "potwierdza", czy też w końcu "zwalnia", "może zwolnić". Ostatnimi spośród wymienionych ustawodawca i prawodawca operują na gruncie przywołanych powyżej unormowań. Podkreślenia wymaga przy tym, że sprawa zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej w tym (służby czynnej), przed upływem czasu jej trwania, nie jest sprawą mianowania na stopień wojskowy; przeniesienia do innego korpusu osobowego lub do innej grupy osobowej; skierowania do wykonywania zadań służbowych poza jednostką wojskową; powierzenia czasowego pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku., a zatem nie należy do kategorii tych spraw, do których nie stosuje się art. 122 ust. 1, a tym samym nie stosuje się formy decyzji, a w konsekwencji k.p.a. Skoro sprawa zwolnienia żołnierza dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (jednego z rodzajów czynnej służby wojskowej) należy do spraw określonych w ustawie o obronie Ojczyzny, jak wskazuje art. 122 ust. 1 w zw. z zastosowanym przez organ I instancji art. 128 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy, to nie ma żadnych podstaw, aby twierdzić, że rozstrzygana jest w innej formie niż decyzja administracyjna. Zwolnienie żołnierza z zasadniczej służby wojskowej stanowi niewątpliwie akt wywołujący skutki w sferze zewnętrznej, albowiem zmienia sytuację prawną żołnierza. Nie jest zatem jedynie zarejestrowaniem, czy zaewidencjonowaniem, zdarzenia, które skutkuje np. wygaśnięciem stosunku służbowego żołnierza. Wskazać tu choćby można na regulacje art. 146 ust. 4 czy 5 ustawy o obronie Ojczyny, zgodnie z którymi osoba, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe i została przeniesiona do aktywnej rezerwy albo pasywnej rezerwy, może w terminie 3 lat od dnia jej przeniesienia do tej rezerwy złożyć wniosek o powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w celu jej kontynuowania przez odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2. Wniosek uwzględnia się, mając na uwadze potrzeby Sił Zbrojnych (ust. 4). Żołnierza, który odbywa dobrowolną zasadniczą służbę wojskową, na jego wniosek, powołuje się do: 1) zawodowej służby wojskowej, albo 2) terytorialnej służby wojskowej, albo 3) aktywnej rezerwy - przy czym wniosek w tym zakresie jest rozpatrywany z uwzględnieniem potrzeb Sił Zbrojnych. Żołnierza, który odbył dobrowolną zasadniczą służbę wojskową i nie złożył wniosku, przenosi się do pasywnej rezerwy (ust. 5) - zob. też orzeczenia w sprawach sygn. akt III SA/Gd 685/23, II SA/Wa 1429/23, II SA/Ol 508/24, II SA/Kr 774/24 - CBOSA. Wskazania wymaga przy tym, że zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o decyzji należy przez to rozumieć decyzję wydawaną przez właściwy organ wojskowy oraz rozkaz personalny. Ustawa o Obronie Ojczyzny jednoznacznie wskazuje też, że ilekroć jest w niej mowa o żołnierzu (pkt 39) należy przez to rozumieć osobę pełniącą czynną służbę wojskową, a zatem także osobę pełniącą zasadniczą dobrowolną służbę wojskową. Natomiast ilekroć w ustawie jest mowa o żołnierzu zawodowym należy przez to rozumieć żołnierza pełniącego zawodową służbę wojskową (art. 2 pkt 40 ustawy). Przepis art. m.in. 122 powołanej ustawy odnosi się do żołnierza (rozdział 1 Dział IX służba wojskowa), a zatem osoby pełniącej czynną służbę wojskową, w tym zasadniczą dobrowolną służbę wojskową. W ocenie sądu, w sprawie nie ma zatem żadnych podstaw, aby twierdzić, że zwolnienie żołnierza zasadniczej dobrowolnej służby wojskowej (art. 130 ust. 2 pkt 1 ustawy) na podstawie art. 128 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 4 nie następuje w drodze decyzji. W tych okolicznościach zastosowanie przez organ odwoławczy regulacji art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 k.p.a. nastąpiło z naruszeniem prawa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie kwestia zwolnienia z czynnej służby wojskowej jest jedną ze spraw określonych (uregulowanych) w ustawie o obronie Ojczyzny i organ rozstrzyga o pozbawieniu jednostki prawa do kontynuowania czynnej służby wojskowej ze ściśle określonego powodu. Wbrew stanowisku organu odwoławczego, organ – dowódca jednostki wojskowej rozstrzyga zatem w indywidualnej sprawie, dla której ustawodawca przewidział formę decyzji (art. 122 ust. 1 w zw. z art. 128 ust. 2 i ust. 4 ustawy), od której przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w k.p.a. Wbrew twierdzeniom organu wymienione przepisy prawa wskazują na obowiązek załatwiania sprawy zwolnienia żołnierza z zasadniczej dobrowolne służby wojskowej, na podstawie art. 128 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 4 ustawy, w drodze decyzji administracyjnej. Taka decyzja administracyjna została przez organ I instancji wydana. Tym samym wniesienie od przedmiotowej decyzji odwołania było w pełni uprawnione, a obowiązkiem organu odwoławczego było jego merytoryczne rozpatrzenie. Organ odwoławczy zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania sprawy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania i oceny, czy wskazany przez organ I instancji powód zwolnienia skarżącego mieści się w zakresie przesłanki fakultatywnej potrzeb sił zbrojnych. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. Z przyczyn wyżej wskazanych niezasadne jest odnoszenie się przez sąd do argumentacji zawartej w skardze odnośnie merytorycznej poprawności zwolnienia skarżącego z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Kwestia ta jak już wskazano, w pierwszej kolejności musi podlegać ocenie organu odwoławczego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Sprawa jest wolna od wpisu, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d) p.p.s.a. Innych kosztów nie wykazano.