III SA/Lu 33/10

WyrokWSA w Lublinie2010-06-24

Skład orzekający: Zdzisław Sadurski, Maria Wieczorek, Marek Zalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek i odsetek, biorąc pod uwagę sytuację finansową i zdrowotną skarżącego oraz zabezpieczenie należności hipoteką przymusową?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ mimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego, nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w przepisach. Zabezpieczenie należności hipoteką przymusową stanowiło podstawę do odmowy umorzenia, a organ nie przekroczył granic swobody uznania administracyjnego, należycie uzasadniając swoją decyzję.
Stan faktyczny
Skarżący Z. M. domagał się umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i odsetek. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję odmawiającą umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności oraz niewystarczające uzasadnienie trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego. Wcześniejszy wyrok WSA uchylił decyzję organu z powodu niewłaściwego wyjaśnienia stanu faktycznego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ ponownie odmówił umorzenia, argumentując m.in. zabezpieczeniem należności hipoteką przymusową.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Referent stażysta Joanna Szopa, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu S. Z. wynagrodzenie w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80 groszy) w tym VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które wypłacić z funduszu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy wydaną wobec Z. M. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2009 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek i odsetek. Jak wynika z akt sprawy – wcześniejszą decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zaś decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.. Jak wówczas wskazał organ - skarżący prowadził działalność gospodarczą i zatrudniając pracowników miał obowiązek opłacać należne składki na ubezpieczenie za siebie i zatrudnionych pracowników od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania prowadzenia działalności, co nastąpiło w listopadzie 1998 r. Istnienie zadłużenia z tego tytułu zostało potwierdzone decyzją Zakładu z dnia [...], utrzymaną w mocy, w zakresie obowiązku opłacania składek i zadłużenia z tego tytułu, wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] października 2008 r. (sygn. akt: [...]). Organ wskazał, że art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm., dalej także jako: ustawa systemowa) wskazuje przesłanki całkowitej nieściągalności należności. Analizując sprawę pod kątem zaistnienia tej przesłanki organ doszedł do przekonania, że w przypadku skarżącego nie została ona spełniona. W sprawie skarżącego nie zostało wydane postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Ponadto skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w L., a zadłużenie z tytułu nie opłaconych należności składkowych zabezpieczone zostało poprzez wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej. Organ zbadał również przesłanki umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy systemowej, i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365, z późn. zm.; dalej jako: rozporządzenie). Określona w § 3 rozporządzenia przesłanka zaistnienia sytuacji, w której zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w ocenie organu nie zaszła. W oparciu o przedłożone przez skarżącego dokumenty ustalono, że skarżący pobierał zasiłek stały z pomocy społecznej w kwocie 444 zł, a aktualnie źródłem jego utrzymania jest renta z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 780,80 zł netto. Z przedłożonego przez skarżącego oświadczenia o możliwościach płatniczych wynika, że stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą 300 zł, a na spłatę kredytów i pożyczek przeznacza 230 zł miesięcznie. W ocenie organu sytuacja finansowa skarżącego jest stabilna, gdyż osiąga on stałe dochody. Niewątpliwie kwota przeznaczana co miesiąc na spłatę kredytów i pożyczek powoduje jej pogorszenie, jednak zdaniem organu regulowanie zobowiązań wobec innych wierzycieli, z pominięciem należności z tytułu składek nie może obligować Zakładu do ich umorzenia. W związku z powyższym trudna sytuacja finansowa spowodowana spłatą kredytów bankowych nie stanowi okoliczności uzasadniającej umorzenie zadłużenia z tytułu nie opłaconych należności składkowych. Brak dochodów pozwalających na opłacenie zadłużenia nie powinien być bowiem równoważony ze środków stanowiących przychód Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ ustalił, że skarżący cierpi na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę i ma problemy ze wzrokiem, a orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności został zakwalifikowany do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W sprawie skarżącego brak jest jednak podstaw do przyjęcia, że stan zdrowia uniemożliwia mu uzyskanie dochodu umożliwiającego opłacenie należności, gdyż z powodu problemów zdrowotnych skarżący pobiera świadczenie rentowe. Zdaniem organu w sprawie nie wykazano również wystąpienia innych okoliczności wyszczególnionych w przepisach rozporządzenia w sprawie umarzania należności, które mogłyby stanowić podstawy umorzenia należności nawet przy braku przesłanki ich nieściągalności. W związku z tym, że zaległe należności skarżącego dotyczyły także składek na koncie pracowniczym należnych za okres do 31 grudnia 1998 r., organ zbadał sprawę również pod kątem przesłanek wynikających z art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.). Organ nie stwierdził jednak, aby w sprawie skarżącego występowały przesłanki określone w tym przepisie, tzn. aby za umorzeniem należności na koncie pracowniczym przemawiał ważny interes osoby zobowiązanej, który zdaniem organu winien być rozumiany jako trudna sytuacja majątkowa, choroba dłużnika, lub członka rodziny mająca wpływ na spłatę zadłużenia oraz nadzwyczajne okoliczności losowe. Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 maja 2009 r., sygn. III SA/Lu 120/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu z dnia [...] grudnia 2008 r. gdyż organ, wydając decyzję uznaniową, nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego, a jego rozważania są życiowo nieprzekonujące. Sąd wskazał wówczas, że organ przyjął, iż źródłem utrzymania skarżącego jest renta z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 780, 80 zł netto. W punkcie IV formularza "Oświadczenia o możliwościach płatniczych" (k. 21 akt adm.) użyto określenia: "Wysokość miesięcznych zarobków brutto". Nie wiadomo dlaczego organ przyjął, że wpisana w tym miejscu przez skarżącego kwota jest dochodem netto, a nie brutto, zgodnie z treścią oświadczenia. Przy tak skromnych dochodach była to różnica istotna. W oświadczeniu skarżący wskazał, że na jego utrzymaniu pozostaje pełnoletni syn A. Okoliczność ta nie została wyjaśniona przez organ, który przyjął założenie, że skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Organ uznał za udowodniony fakt, iż skarżący cierpi na szereg schorzeń nadciśnienie tętnicze, cukrzycę i ma problemy ze wzrokiem. Organ nie podjął jednak żadnych starań w celu ustalenia, jaka jest wysokość ewentualnych wydatków skarżącego z tym związanych (np. poprzez wezwanie do przedstawienia rachunków). Skarżący wskazał w oświadczeniu cały szereg zobowiązań, których ogólna kwota sięga blisko 60.000 złotych, z tego największa część – 40.000 złotych to zaległości publicznoprawne z tytułu podatków. Sąd uznał, że tylko w części rację ma organ stwierdzając, że obciążenia z tytułu spłacania należności wobec podmiotów prywatnych nie mogą stanowić okoliczności uzasadniającej umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych należności składkowych. Okoliczności tej nie należy pomijać. Istotnym uchybieniem organu, mającym wpływ na prawidłowe ustalenie sytuacji majątkowej skarżącego, było oparcie się wyłącznie na informacjach zawartych w jego oświadczeniu, bez podjęcia z urzędu czynności w celu weryfikacji tych informacji. Organ nie może zdawać się wyłącznie na aktywność strony. Organ wezwał wprawdzie skarżącego do przedstawienia dokumentów potwierdzających jego szczególną sytuację materialną i zdrowotną, ale po przedstawieniu dokumentów, gdy wątpliwości budziło wiele istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, nie podjął ani z urzędu starań o ich wyjaśnienie, ani nie wezwał skarżącego do bardziej precyzyjnego udokumentowania jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Sąd wskazał, że porównanie wysokości dochodu skarżącego (abstrahując od wyżej wskazanych wątpliwości co do prawidłowości jego ustalenia) – nieco ponad 780 zł, przy uwzględnieniu nawet tylko wydatków na mieszkanie, które trzeba bezwzględnie uznać za niezbędne (300 zł), z wysokością zadłużenia z tytułu składek sięgającego blisko 23.000 zł., rodzi wątpliwości, czy istnieją realne możliwości spłaty dość dużego zadłużenia przy bardzo niewielkich dochodach. Biorąc pod uwagę wiek skarżącego (61 lat) i jego schorzenia, nie ma on realnych możliwości uzyskania dochodu z innych źródeł (czego organ zresztą nie kwestionuje). Wbrew twierdzeniom organu w takiej sytuacji niezbyt realna wydaje się nawet spłata zadłużenia na raty. Dodatkowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powoływał się na fakt, iż należności, której umorzenia domaga się skarżący została zabezpieczona hipoteką przymusową kaucyjną. Tymczasem w aktach sprawy brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających ten fakt. Taka sytuacja uniemożliwia przeprowadzenie pełnej kontroli zaskarżonego aktu i może stanowić dodatkowy argument za niewyjaśnieniem przez organ wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych. Ponadto sąd zauważył, że organ wprawdzie w uzasadnieniu odniósł się do kwestii badania istnienia przesłanek umorzenia należności wynikających z art. 17 ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 2002 r., mającej zastosowanie do należności z tytułu składek na koncie pracowniczym, jednak z treści uzasadnienia nie wynikało, aby organ dokonał rzeczywistej, merytorycznej oceny tych przesłanek w rozpoznawanej sprawie. Organ ograniczył się w tym względzie do sformułowania: "W Pana sprawie nie stwierdzono jednak, iż za umorzeniem należności na koncie pracowniczym przemawia ważny interes rozumiany jako trudna sytuacja majątkowa, choroba dłużnika lub członka rodziny mająca wpływ na spłatę zadłużenia oraz nadzwyczajne okoliczności losowe". Tego typu ogólnikowe stwierdzenie nie może być traktowane jako rzeczowa ocena zaistnienia przesłanek umorzenia określonych w cytowanym przepisie w odniesieniu do konkretnej sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji prowadziło do konieczności ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez Prezesa ZUS. Prowadząc ponownie postępowanie organ miał przede wszystkim poczynić wszelkie kroki celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. dokładnego ustalenia sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego oraz skupić się na usunięciu wskazanych wyżej błędów w tym zakresie. Rozpoznając ponownie sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozpatrzył stan majątkowy dłużnika, jego sytuację rodzinną i majątkową. Pismem z dnia 26 czerwca 2009 r. skarżący został wezwany do przedłożenia dokumentów wskazujących, że nie jest w stanie opłacić należności, w tym między innymi o wskazanie uzyskiwanych dochodów oraz dochodów innych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, ponoszonych stałych miesięcznych wydatków, dokumentów potwierdzających wysokość wszelkich zobowiązań, a także dokumentów potwierdzających aktualny stan jego zdrowia oraz wskazujących na wysokość ponoszonych wydatków na leki. Jednocześnie Zakład wdrożył z urzędu postępowanie wyjaśniające w zakresie sytuacji materialnej dłużnika. Następnie decyzją z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] Zakład odmówił umorzenia składek i odsetek wskazując na art. 28 ust. 1 i 2 ustawy systemowej. W dniu 29 września 2009 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśnił, że zadłużenie nie powstało z jego winy, ale wskutek nieuczciwości kontrahentów. Podniósł także argumenty dotyczące problemów zdrowotnych, oraz fakt, iż nieruchomość obciążona hipoteką na rzecz ZUS nie stanowi jego własności. Jak już wyżej wskazano, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy wydaną wobec skarżącego decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2009 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek i odsetek. Organ wskazał, że poddał analizie wszystkie dokumenty dotychczas zgromadzone w sprawie, lecz w dalszym ciągu stwierdza brak podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS podniósł, że należności figurujące na koncie osobistym dłużnika i pracowniczym nie uległy przedawnieniu, ponieważ zostały zabezpieczone poprzez dokonanie wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej (art. 24 ust. 5 powołanej ustawy systemowej). Analiza akt sprawy wskazuje, że w dniu 11 lutego 1998 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie zadłużenia w postaci układu ratalnego. Wobec zaległości nastąpiło zatem przerwanie 5 letniego okresu przedawnienia i nie uległy one przedawnieniu na dzień 31 grudnia 2002 r. Z uwagi na przerwanie biegu przedawnienia Zakład wystąpił z wnioskiem o wpisanie hipoteki przymusowej kaucyjnej celem zabezpieczenia należności z tytułu składek. Hipoteka została wpisana w dniu 30 grudnia 2007 r. Z analizy akt wynika, że nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności. Zadłużenie figurujące na koncie dłużnika zabezpieczone zostało bowiem poprzez dokonanie wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej w dziale IV księgi wieczystej nr [...] urządzonej dla nieruchomości położonej w L. przy ul. R.. Powyższe ustalenia są równoznaczne z brakiem podstaw do skierowania należności do umorzenia na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w oparciu o zgromadzone dokumenty nie stwierdzono również okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek i odsetek pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Organ wskazał, że z przedłożonych dokumentów wynika, że w 2007 r. skarżący nie składał zeznań podatkowych, w 2008 r. jego dochód wyniósł 18.666,90 zł. W latach 2006, 2007 do sierpnia 2008 r. skarżący korzystał z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. w postaci zasiłku stałego, który w okresie od października 2006 r. do marca 2007 r. wynosił 444 zł, zasiłku na leczenie oraz na zakup węgla. Aktualnie jego źródłem utrzymania jest renta z tytułu niezdolności do pracy, której wysokość od 1 marca 2009 r. wynosi 973,31 zł, jednak z uwagi na potrącenia z powodu egzekucji sądowej do wypłaty pozostaje 589, 39 zł. Z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia 6 lipca 2009 r. wynika, że od listopada 2008 r. skarżący nie korzysta z żadnych form pomocy tego ośrodka udzielanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Dłużnik prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem A., który nie osiąga żadnych dochodów. W związku z powyższym na nim spoczywa obowiązek dokonywania opłat związanych z utrzymaniem domu, które wynoszą 255 zł miesięcznie, przy czym płacąc za siebie i syna skarżący ponosi połowę kosztów związanych ze stałymi opłatami. Z przedłożonych dokumentów potwierdzających wysokość wydatków wynika, że wysokość stałych miesięcznych opłat wynosi 206,99 zł. Ponadto, jak podaje skarżący w oświadczeniu· ponosi także miesięczne opłaty związane z opłatą za gaz - 25 zł, opał - ok. 50 zł oraz leki - ok. 206 zł. Nadto w oświadczeniu o możliwościach płatniczych z dnia 8 lipca 2009 r. skarżący wykazał zadłużenie u osób fizycznych w kwocie 30.000 zł oraz z tytułu podatków. Z pisma Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. z dnia 13 lipca 2009 r. wynika, że zaległość z tytułu podatków od osób fizycznych wynosi 16.353,01 zł, a z tytułu podatku od towarów i usług 10.192 zł. Łączna kwota odsetek od powyższych zaległości liczonych na dzień 10.07.2009 r. wynosi 81.631 zł. W świetle ustaleń dotyczących wysokości osiąganych dochodów oraz ponoszonych wydatków organ uznał, że sytuacja materialna rodziny skarżącego jest trudna. Skarżący wyjaśnił, że syn nie pracuje, gdyż nie może znaleźć pracy. Jednak z bazy danych Zakładu nie wynika, aby syn był zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba poszukująca zatrudnienia. Jednocześnie pomimo wezwania skarżący nie przedłożył dokumentów, z których wynikałoby, iż syn z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć zatrudnienia i uzyskiwać dochodów. Sytuacja rodzinna, finansowa oraz zdrowotna płatnika i jego rodziny nie stanowi przesłanki do umorzenia należności, gdyż nie zachodzi konieczność jednorazowej spłaty, a może ona następować w ramach dobrowolnych wpłat. Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej dłużnika organ wskazał, że skarżący cierpi na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę i ma problemy ze wzrokiem. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 14 lipca 2009 r. wynika dodatkowo, ze leczy się także z powodu padaczki i niewydolności serca oraz wymaga stałego przyjmowania leków. Skarżący często korzysta z opieki lekarskiej i szpitalnej. Orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności został zakwalifikowany do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Jednak organ wskazał, że z powodu problemów zdrowotnych skarżący pobiera świadczenie rentowe, tym samym nie została spełniona przesłanka umorzenia należności na koncie osobistym określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. nr 158, poz.1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), lub stwierdzenia nieważności (art. 45 § 1 pkt 2 ppsa). Stosownie do art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialno-prawną wydanych w sprawie decyzji, stanowi § 3 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 28 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U z 2002 r. Nr 11, poz. 74). Podnieść należy, że decyzje w sprawach umorzenia wydane na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jak również na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), oparte na uznaniu administracyjnym tj. kontroli prawnej pozwalającej organowi uprawnionemu do podjęcia decyzji na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do której odnosi się dyspozycja normy prawnej. Oznacza to, że nawet zaistnienie przesłanki "całkowitej nieściągalności", jak również "ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek, do których odwołują się przepisy zawarte w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, nie musi prowadzić do pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia sprawy. Niemniej jednak, Sąd winien badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający, zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych, właściwie uzasadniając swoje stanowisko w sprawie. Kierując się wskazanymi przesłankami, wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażonymi w wyroku III SA/Lu 120/09 z dnia 14 maja 2009 r. oraz dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa ZUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie powołanych wyżej przepisów, sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W ocenie sądu, postępowanie zostało przeprowadzone wnikliwie, uzupełniono materiał dowodowy zgodnie z wytycznymi wyroku WSA z 14 maja 2009 r. i wyjaśniono istotne elementy sprawy w tym podkreśloną przez skarżącego jego sytuację majątkową w stopniu pozwalającym na wydanie rozstrzygnięcia. Skarżący, w toku całego postępowania administracyjnego żądanie swoje w zakresie umorzenia całości ciążących na nim zaległości, uzasadniał problemami finansowymi i zdrowotnymi. Organy orzekające podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności wzięły pod uwagę i dokonały ich oceny, co znalazło odpowiednie odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Na podniesienie zasługuje fakt, że na nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr 33145, a której współwłaścicielem jest skarżący, dokonano w dniu 30 listopad 2007 r. wpisu hipoteki przymusowej na poczet należności z tytułu składek. Organ słusznie podkreśla też, ze w sprawie niniejszej interes skarżącego nie jest jedynym, jaki trzeba brać pod uwagę, w grę wchodzi również interes ZUS i innych w nim ubezpieczonych. W tym stanie sąd uznał, że organ nie przekroczył granic swobody uznania administracyjnego orzekając w przedmiotowej sprawie. Skoro zarzuty skargi nie mają uzasadnienia, a zaskarżona decyzja prawa nie narusza, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło