III SA/Lu 330/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.), Asesor WSA Małgorzata Fita,, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2005 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości lub w części pozostałej do spłaty należności Funduszu Pracy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania I. P. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2005 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia – w całości lub w części – pozostałej do spłaty należności Funduszu Pracy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001, z późn. zm.) i art. 18 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 z późn. zm.) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach zaskarżonej decyzji organ wskazał, że w dniu [...] maja 2001 r. zawarta została umowa pożyczki Nr [...] pomiędzy I. P. a Kierownikiem Miejskiego Urzędu Pracy, na podstawie której pożyczkobiorca otrzymała kwotę 15 000 zł na rozpoczęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w okresie od 1 czerwca 2001 r. do 30 kwietnia 2005 r. w zakresie handlu artykułami przemysłowymi. Za zobowiązania wynikające z umowy pożyczki poręczyli solidarnie: J. B. i A. R. Dodatkowym zabezpieczeniem spłaty pożyczki jest weksel in blanco wystawiony przez pożyczkobiorcę i poręczony przez wskazane powyżej osoby. Wobec niewywiązania się z warunków umowy przez I. P. tj. zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie handlu odzieżą, Zastępca Dyrektora Miejskiego Urzędu Pracy działając z upoważnienia Prezydenta Miasta pismem z dnia [...] lipca 2004 r. wypowiedział umowę pożyczki i wezwał do zwrotu pożyczki wraz z odsetkami wg stanu na dzień 8 lipca 2004 r. niespłaconej kwoty 6.134,12 zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Przychylając się do prośby I. P., Dyrektor Miejskiego Urzędu Pracy, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., znak [...] rozłożył na 24 raty pozostałą do spłacenia należność z tytułu udzielonej pożyczki. Dnia [...] listopada 2004 r. do Miejskiego Urzędu Pracy wpłynął wniosek o umorzenie pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy. Prośbę swoją I. P. uzasadniała tym, iż w okresie prowadzonej działalności gospodarczej regularnie spłacała raty pożyczki. Od połowy grudnia 2003 r. zawiesiła działalność gospodarczą z powodu małych obrotów i pogłębiających się strat m.in. zadłużenia w ZUS-ie. Aktualnie pozostaje bez pracy, mąż jej pracuje dorywczo. Na utrzymaniu rodziny pozostaje dwoje małoletnich dzieci w wieku 11 i 14 lat. Środków finansowych brakuje na podstawowe potrzeby życiowe. Działając zgodnie z przyjętą procedurą, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przeprowadził wywiad środowiskowy, który potwierdził sytuację materialną i życiową I.P.. Zgromadzono również dane o sytuacji materialnej poręczycieli. Miejska Rada Zatrudnienia dnia [...] marca 2005 r. podjęła uchwałę, w której negatywnie zaopiniowała wniosek pożyczkobiorcy z dnia [...] listopada 2004 r. o umorzenie należności z Funduszu Pracy. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r., znak: [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta, organ I instancji orzekł o odmowie umorzenia w całości lub w części pozostałej do spłaty pożyczki udzielonej I. P.. Organ odwoławczy, Wojewoda rozpoznając odwołanie pożyczkobiorcy nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji, uznając, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 18 ust. 4a i ust. 4b ustaw. Podniesione przez I. P. w odwołaniu względy społecznie przemawiające za umorzeniem pożyczki nie mogą zostać uwzględnione, gdyż brak dobrej koniunktury gospodarczej mieści się w granicach ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej. Organ wskazał ponadto, że umorzenie spłaty pożyczki za wykonanie której solidarnie odpowiada więcej niż jeden dłużnik może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające to umorzenie zachodzą co do wszystkich zobowiązanych (art. 18 ust. 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) Decyzja w zakresie umorzenia należności ma charakter uznania administracyjnego. Musi więc ona mieć oparcie w postanowieniach umowy pożyczek oraz w przepisach prawa. Organ administracji umarza w części lub w całości należność Funduszu w oparciu o całokształt sprawy, kierując się przede wszystkim uzasadnionym interesem wierzyciela, interesem społecznym lub słusznym interesem strony. W rozpoznawanej sprawie organ drugiej instancji miał na uwadze, iż czteroosobowa rodzina I. P. utrzymuje się z dorywczej pracy męża pożyczkobiorcy, pomocy krewnych oraz pracy odwołującej się, którą to podjęła w pełnym wymiarze czasu pracę od 24.03.2004 r. do 31.03.2006 r. Ponadto mąż I. P. jest dzierżawcą gospodarstwa rolnego o pow. 1,57 ha fizycznego (1,88 przeliczeniowego) przez okres 10 lat. Poręczyciel A. R. otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2807,04 zł netto, a J. B. w wysokości 2360 zł netto, na ich utrzymaniu pozostają niepracujące żony i po dwoje małoletnich dzieci. Przedstawiona sytuacja majątkowa zobowiązanych nie jest zadowalająca, ale biorąc pod uwagę poziom życia świadczeniobiorców Funduszu Pracy należy ocenić ją za przeciętną. Zdaniem organu odwoławczego, zarówno pożyczkobiorca jak i pozostali dłużnicy winni byli liczyć się z koniecznością wykonania zobowiązania, które dobrowolnie zaciągnęli. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła I. P. Wskazuje na bardzo trudną sytuację materialną, w której znalazła się rodzina. Zgłaszała również zastrzeżenia do wysokości naliczonych odsetek od niespłaconej części pożyczki. Uważa również, iż zasady udzielania pożyczki z Funduszu Pracy są niejasno sformułowane i przez to podjęła niewłaściwą decyzję o skorzystaniu z tej formy pomocy dla bezrobotnych. Krytykuje pracę pracowników Miejskiego Urzędu Pracy, którzy nie pomogli jej w znalezieniu zatrudnienia. Dlatego wnosi o zmianę zaskarżonej decyzji, by mogła normalnie i godnie żyć. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości, kontrolę działalności administracyjnej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej i mogą zaskarżoną decyzję uchylić lub stwierdzić jej nieważność, jeżeli w istotny sposób narusza obowiązujące przepisy. Sąd natomiast nie jest uprawniony do oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej słuszności, celowości czy też przestrzegania zasad współżycia społecznego. W związku z żądaniem skargi, podnieść również należy na wstępie, że sąd administracyjny nie jest co prawda związany granicami skargi (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), ale jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność kwestionowana przez uprawniony podmiot. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie poza zakresem rozpoznania i rozstrzygnięcia Sądu musiały pozostawać zarzuty skarżącej dotyczące: - sposobu wyliczenia wysokości pozostałej do spłaty kwoty pożyczki, - sformułowania treści zawartej umowy pożyczki, - niekompetencji pracowników zatrudnionych w Miejskim Urzędzie Pracy. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie mogła być tylko skarga na ostateczną decyzję Wojewody w przedmiocie odmowy umorzenia w całości lub w części – pozostałej do spłaty należności Funduszu Pracy. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 18 ust. 4a i 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art. 139 ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) pożyczki z Funduszu Pracy wraz z odsetkami ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy jeden z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była wyżej mowa. Zdaniem Sądu organ administracji prawidłowo ustalił stan faktyczny oraz jego właściwą kwalifikację prawną. Bezsporne jest, że I. P. umowę pożyczki zawarła na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w celu prowadzenia w okresie od 1 czerwca 2001 r. do 30 kwietnia 2005 r. osobiście działalności gospodarczej. Poza sporem również jest fakt, iż I.P. nie wywiązywała się z powinności wynikającej z zawartej umowy i z dniem 15 grudnia 2003 r. zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą. Następstwem powyższego były wypowiedzenie umowy przez organ, który ja zawarł i postawienie w stan natychmiastowej wymagalności kwoty niespłaconej pożyczki powiększonej o odsetki w wysokości 120% stopy oprocentowania kredytu lombardowego obowiązującego w dniu żądania jej zwrotu. W uwzględnieniu wniosku I.P. organ pierwszej instancji rozłożył spłatę pożyczki na 24 raty. Z uwagi na ciężką sytuację materialną, pożyczkobiorczyni następnie wystąpiła o umorzenie pozostałej do spłaty pożyczki. Swój wniosek motywowała trudną sytuacją na rynku z zakresu handlu detalicznego, co powodowało dla niej oznaczone trudności płatnicze, wynikające z konieczności opłacania składek ubezpieczeniowych i zobowiązań podatkowych oraz czynszu lokalu. Przyznała, iż na skutek zaległości w świadczeniach na rzecz ZUS przeciwko niej wystawiony został tytuł wykonawczy obejmujący kwotę zaległych składek. Powoływała się także na względy społeczne, brak stałej pracy dla niej i dla męża, długi u rodziny. Obowiązkiem spłaty pozostałej części pożyczki zaś nie chce obarczać poręczycieli, którzy na utrzymaniu mają rodziny. Wniosek I. P. wypełnił kryteria brane pod uwagę przy umorzeniu pożyczki określone w art. 18 ust. 4a pkt 5 w zw, z art. 18 ust. 4b ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu. Organy orzekające wydające decyzję o odmowie umorzenia w całości lub w części pozostałej do spłaty pożyczki rozważyły szczegółowo zawarty w sprawie materiał dowodowy. Prawidłowo oceniły, że argument w postaci braku dobrej koniunktury gospodarczej jest mało przekonywujący, gdyż taki element zawsze mieści się w granicach ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej. Również wyjaśniły motywy rozstrzygnięcia w zakresie badania, czy wystąpiły szczególne względy społeczne uzasadniające umorzenie należności. Przytoczona na ten temat przez organy obu instancji argumentacja jest wyczerpująca i przekonywująca. Dlatego jeszcze raz za organem decyzyjnym należy powtórzyć, iż "umorzenie pożyczki, za spłatę której" – tak jak w sprawie niniejszej – "odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie zachodzą co do wszystkich zobowiązanych". Obaj zaś poręczyciele posiadają stałe źródła dochodu, nie znajdują się w niedostatku. Sytuacja materialna samej pożyczkobiorczyni również uległa poprawie od daty złożenia wniosku o umorzenie pożyczki. Uzyskała stała pracę, mąż jej poza dorywczym zatrudnieniem uzyskuje też dochody z dzierżawy gospodarstwa rolnego. Wobec powyższych ustaleń nie można uznać by interes subiektywny dłużnika należało traktować preferencyjnie, nie zważając, iż Fundusz Pracy uzyskane środki finansowe przeznacza na walkę z bezrobociem i łagodzeniu jego skutków. Zarzuty skargi nie podważają przesłanek, na jakich podjęto zaskarżoną decyzję. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Z tych względów działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.