III SA/Lu 330/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2013 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: przyznać W. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, o wyznaczenie którego zwrócić się do Rady Okręgowej izby Radców Prawnych . Pismem z dnia 25 maja 2012 r. W. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. W dniu 4 września 2012 r. (data pisma) skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z pełnoletnią córką. Utrzymuje się z pracy w gospodarstwie rolnym o powierzchni rzeczywistej 2,96 ha (2,9182 ha przeliczeniowego), posiada również dom o powierzchni 75 m2, wymagający kapitalnego remontu. Z treści dołączonego do wniosku nakazu płatniczego w zakresie podatku od nieruchomości wynika, że powierzchnia budynku mieszkalnego wynosi 75 m2, Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca złożyła dodatkowe dokumenty źródłowe w postaci nakazu płatniczego w podatku rolnym i podatku od nieruchomości, decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2011 r. o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, rachunku za energię elektryczną, pismo z Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] stycznia 2013 r., informujące o tym, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2012, który nie został jeszcze rozpoznany. Skarżąca nadesłała również kopię wyciągu z rachunku bankowego, którego jest posiadaczem. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2013 r. referendarz sądowy przyznał W. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W terminie otwartym skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, zarzucając wadliwe uzasadnienie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy, nie uwzględniające złożonych przez nią dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia referendarza, zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Skuteczne wniesienie sprzeciwu pozbawia mocy prawnej wydane w sprawie orzeczenie referendarza, niezależnie od zasadności wnoszenia sprzeciwu przez skarżącą od postanowienia w pełni uwzględniającego jej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącej obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie radcy prawnego. Jest to zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść skarżąca na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych skarżącego (por. m.in. postanowienie WSA w Poznaniu z 9 października 2008 r.; I SA/Po 825/08; LEX nr 507292). Na koszty sądowe w badanej sprawie będzie składał się wpis od skargi, który wynosi 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.). W razie niekorzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia i zamiaru jego zaskarżenia może zaistnieć konieczność uiszczenia przez skarżącą opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (poza sytuacjami, gdy orzeczenie z uzasadnieniem doręczane jest z urzędu). Skarżąca wnioskowała również o przyznanie radcy prawnego z urzędu. W sytuacji, gdyby skarżąca skorzystała z pomocy radcy prawnego "z wyboru" poniosłaby koszty jego wynagrodzenia. Wynagrodzenie prawnika jest ustalane co do zasady swobodnie pomiędzy stronami – mocodawcą i pełnomocnikiem. Wskazówką dla oceny obciążeń finansowych, jakie musiałby ponieść z tego tytułu skarżący jest jedynie wysokość tzw. stawek minimalnych, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). W badanej sprawie stawka minimalna wynagrodzenia wynosi 240 zł. Sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej, wynikająca z jej oświadczeń zawartych w treści formularza o przyznanie prawa pomocy, pismach procesowych składanych w toku postępowania oraz dokumentach źródłowych przedstawia się następująco: Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pełnoletnią córką. Podstawowe źródło utrzymania stanowi dla nich posiadane gospodarstwo rolne o powierzchni rzeczywistej 2,9182 ha fiz., co stanowi 2,2545 ha przel., z czego użytki rolne stanowią 2,4821 ha fiz. (2,2276 ha przel.) – nakaz płatniczy nr 43/05 z dnia 1 lutego 2012 r. na łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2012 w zakresie podatku rolnego i podatku od nieruchomości (k. 296 akt sąd.). Przeciętny roczny dochód z gospodarstwa rolnego o tej powierzchni wynosi 2,2276 x 2.713 zł = 6.043,48 zł (według treści obwieszczenia Prezesa GUS z 21 września 2012 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2011 r.; M.P. 2012, poz. 671). Daje to kwotę około 500 zł miesięcznie. W 2011 r. skarżąca uzyskała również dochód w postaci dopłat bezpośrednich do posiadanych gruntów rolnych w wysokości 3.448,10 zł. Choć skarżąca złożyła wniosek o dopłaty za rok 2012, do dnia rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy, decyzje w sprawie dopłat nie została wydana. Nie można zatem uwzględnić dochodu z tytułu dopłat, skoro nie zostały one wypłacone. Pełnoletnia córka skarżącej utrzymuje się z alimentów w kwocie 500 zł oraz otrzymywanego w trakcie studiów stypendium (oświadczenie skarżącej z 3 stycznia 2013 r.). Skarżąca oraz jej córka mieszkają w domu o powierzchni 75 m2, wymagającym – wedle oświadczenia skarżącej – kapitalnego remontu. Z treści oświadczeń skarżącej wynika, że ani ona, ani jej córka nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych lub przedmiotów wartościowych. Przedstawiony wyciąg bankowy za okres od 1 czerwca 2012 r. do 8 stycznia 2013 r. potwierdza, że na rachunku bankowym skarżącej we wskazanym okresie nie były dokonywane żadne operacje finansowe, a stan konta na dzień 8 stycznia 2013 r. wynosił 6,75 zł. Ponadto w piśmie z dnia 3 stycznia 2013 r. skarżąca podniosła, że ze względu na trudności finansowe zalega z płatnościami - w grudniu 2012 r. nie opłaciła rachunku za energię elektryczną, z kolei składkę na ubezpieczenie w KRUS przypadającą w październiku 2012 r., opłaciła dopiero w grudniu 2012 r. Przedstawiona sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej wskazuje na niski dochód jej gospodarstwa domowego oraz brak majątku, który mógłby służyć pozyskaniu środków na sfinansowanie kosztów postępowania. W tej sytuacji należy uznać, że skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia należnego profesjonalnemu pełnomocnikowi za prowadzenie sprawy, a zatem nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skoro została spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym – sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 p.p.s.a.