III SA/Lu 332/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie WSA Jerzy Drwal, WSA Anna Strzelec Protokolant Asystent sędziego Bartosz Kuś po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 października 2019 r. sprawy ze skargi J. F. na akt Starosty R. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżony akt; II. uznaje obwiązek Starosty R. dokonania zwrotu na rzecz J. F. kwoty 425 zł (czterysta dwadzieścia pięć złotych) za wydanie karty pojazdu [...] dla pojazdu marki M. G. o numerze rejestracyjnym [...]; III. zasądza od Starosty R. na rzecz J. F. 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. III SA/Lu 332/19 UZASADNIENIE W piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. J. F. (dalej: skarżący) zwrócił się do Starosty R. o zwrot trzykrotności nadpłaconej kwoty 425 zł z tytułu opłaty za wydanie kart pojazdu dla trzech pojazdów, w tym 425 zł za wydanie karty pojazdu nr [...] dotyczącej pojazdu marki M. G. o numerze rejestracyjnym [...] W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem z dnia [...] maja 2019 r., znak: [...], Starosta R. (dalej: organ) odmówił zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Organ stwierdził, że opłata została naliczona i pobrana prawidłowo na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310), zgodnie z którym, za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. F. wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu Starosty R. z dnia [...] maja 2019 r., uznanie obowiązku Starosty dokonania na rzecz skarżącego zwrotu kwoty 425 zł stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust.5 ustawy prawo o ruchu drogowym oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów: - art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2012, poz. 1137 ze zm., dalej: k.p.a.); - § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2012, poz. 1137 ze zm.) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP; - art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), który sprzeciwia się opłacie związanej z wydaniem pierwszej karty pojazdu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z której wynika, iż organ krajowy stosujący prawo jest obowiązany pominąć normę krajową w zakresie w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy jest przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. W odpowiedzi na skargę Starosta R. wniósł o oddalenie skargi ewentualnie jej odrzucenie z powodu przedawnienia. Powołując się na art. 79 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.) oraz art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.) wskazał, ze obowiązek zwrotu opłaty za kartę pojazdu, stanowiącej niepodatkową należność budżetową, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W sprawie pięcioletni okres przedawnienia należy liczyć od dnia 31 grudnia 2004 r., a zatem upłynął on w dniu 31 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie z tego względu, że odmowa zwrotu skarżącej części opłaty nastąpiła za wydanie karty pojazdu nastąpiła z naruszeniem prawa. Materialnoprawną podstawę pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu stanowił przepis art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zawierającej upoważnienie dla ministra właściwego do straw transportu do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłaty za kartę pojazdu, wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej określono na kwotę 500 zł. Wyrokiem z dnia 17 stycznie 2006 r., sygn. akt U 6/04, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał wyjaśnił, że niezgodność § 1 ust.1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie to ustaliło opłatę niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, dodatkowo uwzględniając koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Z tego względu też § 1 ust. 1 wskazanego rozporządzenia został uznany za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, nakazujący wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wykluczający przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie, jako akt wykonawczy do ustawy, może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego (nie opartego tylko na domniemaniu lub wykładni celowościowej) i szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał uznał również, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, ponieważ ustanowiona w nim opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że naruszenie prawa przez organ administracji publicznej w niniejszej sprawie polegało na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, pobranej w oparciu o przepis rozporządzenia, który jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, obowiązujących w dacie pobrania opłaty. Oznacza to naruszenie przez organ prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji skargę w niniejszej sprawie należało uwzględnić i uchylić zaskarżony akt na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Należy wskazać, że Sąd w wyroku może uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Sprawa odmowy zwrotu opłaty jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, tj. art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Z uwagi na fakt, że żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, podmiot którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. ma prawo żądać aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 p.p.s.a.). Sąd uznając obowiązek organu zwrotu skarżącemu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł kierował się treścią przytoczonego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. Za wydanie karty pojazdu skarżący uiścił kwotę 500 zł. Wysokość tej kwoty została zawyżona, gdyż opłata za wydanie karty pojazdu powinna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Okoliczność ta uzasadnia obowiązek organu, który pobrał opłatę, zwrotu skarżącemu różnicy pomiędzy opłatą pobraną a należną z uwzględnieniem wytycznych zawartych we wskazanym przepisie. Dodatkowym argumentem przemawiającym za taką interpretacją jest wysokość opłaty przewidzianej za wydanie wtórnika karty pojazdu, która zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z 2003 r. wynosi 75 zł. Ponadto § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 marca 2016 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu oraz jej wtórnik (Dz. U. 2016, poz. 457), ustalił wysokość opłaty za kartę pojazdu na kwotę 75 zł. W zawiązku z powyższym różnica pomiędzy uiszczoną przez skarżącego kwotą 500 zł oraz kwotą 75 zł (pobieraną na podstawie obecnie obowiązującego rozporządzenia z 2016 r. wynosi 425 zł. Podkreślić należy również, że organ administracji wskazywał, iż obowiązek zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu przedawnił się z uwagi na upływ okresu pięciu lat. W ocenie Sądu, kwestie zwrotu kwoty nadpłaconej z tytułu opłaty za kartę pojazdu powinny być rozstrzygane przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych. Tym samym, obowiązujące od 1 stycznia 2010 r. przepisy ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. 2019 r., poz.869 ze zm.), a dotyczące trybu rozstrzygania w zakresie niepodatkowych należności budżetowych, nie mogą mieć zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie przepisów tej ustawy. Podzielić przy tym trzeba dominujące aktualnie w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że przepisy nowej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych nie mogą mieć zastosowania do czynności związanych ze zwrotem opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu, jeśli czynność pobrania tej opłaty miała miejsce przed wejściem w życie tej ustawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2883/16, z dnia 21 marca 2012 r" sygn. akt I OSK 1282/12, CBOSA). Powyższe stanowisko zaaprobował również Sąd Najwyższy stwierdzając, że od dnia 1 stycznia 2010 r. opłata za wydanie karty pojazdu, o której jest mowa w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, stanowi - w rozumieniu art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych - środki publiczne będące niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym. Nie ma to zastosowania do opłat nienależnie pobranych przed tym dniem i podlegających zwrotowi. Nie będą to nadpłaty w myśl przepisów Ordynacji podatkowej (art. 72), gdyż takimi się stały dopiero po dniu 1 stycznia 2010 r., lecz świadczenia pieniężne pobrane bez podstawy prawnej (por. uzasadnienie wyroku z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt III CZP 24/12). Konsekwentnie, w sprawach dotyczących zwrotu opłaty za kartę pojazdu, jeżeli opłata uiszczona została przed dniem 1 stycznia 2010 r., to jest przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, nie stosuje się przedawnienia, w tym na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.). Upływ czasu mógłby być brany pod uwagę przez sąd administracyjny, a wcześniej przez organ administracji publicznej, tylko w przypadku istnienia administracyjnoprawnych regulacji wprowadzających materialne terminy do wystąpienia przez stronę z żądaniem zwrotu opłaty za kartę pojazdu, jak np. w przypadku zwrotu nadpłaty podatku. W przypadku spornego żądania takich regulacji brak, a stosowanie zasad prawa podatkowego jest tu niemożliwe, jako że przepisy Ordynacji podatkowej mogą znaleźć zastosowanie tylko do opłat pobranych od dnia wejścia w życie nowej ustawy o finansach publicznych. Dodatkowo tylko można podnieść, że kwestia przedawnienia roszczeń może mieć znaczenie w przypadku skorzystania z cywilnoprawnej drogi dochodzenia roszczenia, nie wpływa ona jednak na ocenę legalności aktu administracyjnego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a orzekł jak w pkt I i II sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015, poz. 1800 ze zm.).