III SA/Lu 333/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu uchyla zaskarżoną decyzję. Z akt sprawy wynika, że na mocy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2008 r. ( Nr [...]) wymeldowano M. S. z lokalu przy ul. W. w L. - na wniosek właściciela tego lokalu. W toku kontroli instancyjnej, decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. ( Nr [...] ), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Wojewoda uchylił w całości powyższą decyzję oraz anulował czynność materialno – techniczną polegającą na zameldowaniu M. S. W uzasadnieniu Wojewoda podniósł, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wykazało, iż w dacie zameldowania, to jest w dniu [...] maja 2006 r. M. S. nie zamieszkiwała w wyżej wymienionym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych. Potwierdził to świadek, który wykonywał remont przedmiotowego lokalu i pomagał M. S. w grudniu 2006 r. w przeprowadzce do tego lokalu oraz świadek zamieszkujący w sąsiedztwie tego lokalu od kilkudziesięciu lat. Zeznania tych świadków są spójne i zgodne z wyjaśnieniami M. S., która w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazała, że od czasu sprzedaży mieszkania w B. w maju 2006 r. zamieszkała na czas remontu w wynajętym lokalu i od maja przez [...] miesięcy płaciła około [...]zł za jeden i drugi lokal. Wobec tego bezspornym jest fakt, że czynność materialno – techniczna polegająca na zameldowaniu w lokalu przy ul. W. dokonana została z naruszeniem prawa. Wojewoda argumentował, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych, obowiązek meldunkowy powstaje przed upływem czwartej doby od dnia przybycia do lokalu, w którym dana osoba zamierza zamieszkiwać na pobyt stały lub czasowy ponad trzy miesiące. W myśl art. 6 ust. 1 cyt. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do art. 47 ust. 1 wymienionej ustawy, organ ewidencyjny jest obowiązany na podstawie zgłoszenia pobytu dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i jej miejsca pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. W przypadku, gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości, o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2 ustawy ewidencyjnej). Jeżeli dane zostały zarejestrowane, to jest organ dokonał czynności materialno - technicznej zameldowania, a następnie ujawnione zostały sprzeczności między danymi zgłoszonymi a stanem faktycznym, organ w każdym czasie powinien rozstrzygnąć wątpliwości w postępowaniu w przedmiocie uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania. Ze względu na to, że odwołująca się w dacie zameldowania nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu, w którym się zameldowała, a organ I instancji dokonał błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czynność tę należy anulować ponieważ dokonano jej z naruszeniem art. 6 i art. 10 ust. 1 ustawy ewidencyjnej. W skardze do Sądu M. S. zarzuciła, że już od pierwszych dni marca 2006 r. zamieszkała w lokalu przy ul. W. i nadzorowała jego remont. Podniosła, że została zameldowana w dniu [...] maja 2006 r. po częściowym remoncie. Remont przeprowadził inny świadek niż wskazywany przez organ. Świadek wymieniany przez organ został zatrudniony pod koniec maja 2006 r. kiedy okazało się, że niezbędny był remont dachu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Tytułem wstępu należy przypomnieć, że ramy prowadzonego postępowania administracyjnego wyznacza żądanie z jakim strona występuje do organu administracji publicznej. Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis ten oznacza, że treść żądania strony decyduje o przedmiocie postępowania, a konsekwencji i o zakresie orzekania organu rozpoznającego indywidualną sprawę. Zasadą jest, że organ załatwia sprawę przez wydanie decyzji (art. 104 § 1 k.p.a.). Rozstrzyga ona konkretną sprawę do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 k.p.a.). Przedmiotu postępowania nie może zmieniać organ odwoławczy. Wydaje on po przeprowadzeniu kontroli instancyjnej jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 i § 2 k.p.a., co oznacza, że celem postępowania odwoławczego jest nie tylko ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej załatwionej decyzją organu I instancji, ale także ocena prawidłowości takiej decyzji. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest rozstrzygnięciem wadliwym z następujących względów. Po pierwsze bezpodstawnie zmienia ona przedmiot sprawy. Zawarte we wniosku z dnia [...] marca 2008 r. (k. 10 akt adm.) zgłoszone przez właściciela lokalu żądanie dotyczyło wymeldowania skarżącej (i pozostałych dwóch osób), a nie anulowania czynności materialno – technicznej polegającej na zameldowaniu skarżącej. Rozstrzygnięcie organu I instancji nie odnosi się do anulowania takiej czynności. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji uwzględnił powyższy wniosek, wszczął na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. postępowanie w sprawie wymeldowania wyżej wymienionych osób, w tym skarżącej i wymeldował ją z pobytu stałego (decyzją wydaną w dniu [...] maja 2008 r.). Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) przewidujący, że organ administracji, na wniosek strony lub z urzędu, wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Po drugie, zaskarżona decyzja anuluje czynność materialno – techniczną (czynność zameldowania skarżącej w dniu [...] maja 2006 r.) oraz pozbawia przez to stronę postępowania (i wnioskodawcę i skarżącą) prawa weryfikacji takiego rozstrzygnięcia w toku postępowania administracyjnego. Takiego rozstrzygnięcia Wojewody strona nie może skarżyć (nie przysługuje jej odwołanie). Zasadą jest, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 k.p.a.). Okoliczności te wskazują, że organ odwoławczy nie tylko zmienił przedmiot postępowania, ale i orzekł o tym, o czym nie rozstrzygnął organ I instancji w swojej decyzji. Postępowanie takie pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Powołany przepis stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji. Skontrolowanego merytorycznego orzeczenia organu odwoławczego nie usprawiedliwia – zdaniem Sądu – treść art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przewidującego, że organ ewidencyjny jest obowiązany na podstawie zgłoszenia pobytu dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i jej miejsca pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Nie usprawiedliwia też dyspozycja art. 47 ust. 2 ustawy ewidencyjnej odnosząca się do przypadku, gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości. Wtedy o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga właściwy organ gminy. W sytuacji kiedy dane zostały zarejestrowane i organ dokonał czynności materialno - technicznej zameldowania, a następnie ujawniono sprzeczności między danymi zgłoszonymi a stanem faktycznym, organ rozstrzyga wątpliwości w postępowaniu w przedmiocie uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania. Uchylenie takiej czynności – powinno nastąpić – zgodnie z ogólnymi regułami postępowania przyjętymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Na marginesie powyższych uwag należy zauważyć, że wniosek o wymeldowanie dotyczył nie tylko skarżącej, ale i dwóch innych osób (M. S. i K. K.). Z akt sprawy nie wynika natomiast jakie rozstrzygnięcie zapadło w odniesieniu do tych osób. Odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione przez skarżącą działającą w imieniu własnym oraz syna M. S.. Do tej kwestii organ odwoławczy nie odniósł się w żaden sposób. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów procesowych określających tok postępowania odwoławczego (art. 15 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), jak również z naruszeniem wyrażonej w art. 61 § 1 k.p.a., zasady że wniosek strony (jej żądanie) w powiązaniu z treścią przepisów prawa materialnego (ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych) wyznaczał ramy postępowania administracyjnego. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych też względów skarga podlegała uwzględnieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c/ ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.