III SA/Lu 333/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenie pozwolenia w zakresie uproszczeń celnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "DIAS" lub "organ"), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2018 r. (nr [...]) dotyczącą zawieszenia, do dnia otrzymania prawomocnego orzeczenia Sądu w sprawie [...] I [...], pozwolenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., w związku z niespełnieniem kryterium, o którym mowa w art. 39 lit. a UKC. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. DIAS wydał przedsiębiorcy J. B. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą J. M. J. B. z siedzibą w B. P. (dalej jako "skarżący" lub "strona") świadectwo [...] nr [...] w zakresie uproszczeń celnych. W dniu [...] kwietnia 2011 r. organy celne rozpoczęły proces monitorowania spełniania wymaganych warunków i kryteriów nałożonych na przedsiębiorców, na mocy ówcześnie obowiązujących przepisów, to jest art. 14q ust. 4 Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. L 253 z 11.10.1993 r., str. 1-766; Wydanie specjalne -02 T.06, str. 3). W związku z wejściem w życie od dnia 1 maja 2016 r. Unijnego Kodeksu Celnego oraz aktów delegowanego i wykonawczego, proces monitorowania był kontynuowany w oparciu o art. 23 ust. 5 UKC. Jednocześnie w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 508) i w oparciu o treść art. 103 przywołanej ustawy, organy krajowej administracji skarbowej monitorują, czy upoważniony przedsiębiorca spełnia wymagane warunki i kryteria. W dniu [...] grudnia 2017 r. DIAS otrzymał informację od Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P., że w dniu [...] grudnia 2017 r. skierował do Prokuratury Okręgowej w [...] zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez skarżącego polegającego na podaniu danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym w deklaracjach VAT-7 za miesiące od marca 2012 r. do lipca 2013 r., skutkujących wprowadzeniem w błąd Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. i narażeniem na nienależny zwrot podatku od towarów i usług naliczonego w łącznej kwocie nie mniejszej niż 2.261.690,16 zł. Z tego względu decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. DIAS zawiesił, do dnia otrzymania prawomocnego orzeczenia Sądu w sprawie [...] pozwolenie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. w związku z niespełnieniem kryterium, o którym mowa w art. 39 lit. a UKC. Pismem z dnia [...] marca 2018 r. skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji. Rozpatrując sprawę organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 UKC, przedsiębiorca mający siedzibę na obszarze celnym Unii i spełniający kryteria określone w art. 39 UKC może złożyć wniosek o przyznanie statusu upoważnionego przedsiębiorcy. Zgodnie zaś z treścią art. 38 ust. 2 UKC, status upoważnionego przedsiębiorcy obejmuje następujące rodzaje pozwoleń: a) upoważniony przedsiębiorca w zakresie uproszczeń celnych, które umożliwia mu korzystanie z niektórych uproszczeń zgodnie z przepisami prawa celnego; lub b) upoważniony przedsiębiorca w zakresie bezpieczeństwa i ochrony, które uprawnia do korzystania z ułatwień dotyczących bezpieczeństwa i ochrony. W myśl art. 39 UKC, wnioskodawca ubiegając się o status upoważnionego przedsiębiorcy winien wykazać się spełnieniem wskazanych w nim kryteriów, które zostały uszczegółowione w art. 24-28 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 343 z 29.12.2015 r.) – zwanego dalej "Rozporządzeniem wykonawczym". Zgodnie z art. 27 UKC i art. 28 UKC, organy celne unieważniają, cofają lub zmieniają decyzję korzystną dla jej posiadacza, jeżeli zostały spełnione warunki określone w tych przepisach. Organ Krajowej Administracji Skarbowej zarządzając wydaną decyzją, jaką jest m.in. pozwolenie [...], w przypadku pojawienia się informacji dotyczącej spełniania jednego lub kilku warunku wymaganych do jej wydania rozważa, czy ma miejsce spełnienie łącznie trzech warunków do unieważnienia korzystnej dla posiadacza decyzji, a jeżeli nie, czy ma miejsce spełnienie któregokolwiek z dwóch warunków do cofnięcia lub zmiany korzystnej dla posiadacza decyzji. Jeżeli żadne z powyższych nie zachodzi, ma miejsce szczególny przypadek, o którym mowa w art. 23 ust. 4 UKC. Organ celny musi ponownie ocenić decyzję w przypadkach określonych w art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz. Urz. UE L 2015.343.1), zwanego dalej "Rozporządzeniem delegowanym". Organ prowadząc monitorowanie pozwolenie [...] nr [...], uzyskał w dniu [...] grudnia 2017 r. informację o skierowaniu do Prokuratury Okręgowej w [...] zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przez stronę przestępstwa, polegającego na podaniu danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym w deklaracjach VAT-7 za miesiące od marca 2012 r. do lipca 2013 r., skutkujących wprowadzeniem w błąd Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. i narażeniem na nienależny zwrot podatku od towarów i usług naliczonego w łącznej kwocie nie mniejszej niż 2.261.690,16 zł. Nadto organ uzyskał informację, że w sprawie o sygn. [...]. [...] wydano wobec skarżącego postanowienie z dnia [...] listopada 2017 r. o przedstawieniu zarzutów, które ogłoszono mu w dniu [...] listopada 2017 r., to jest zarzucono mu popełnienie przestępstwa określonego w art. 258 § 1 k.k., art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 294 § 1 k.k., w związku z art. 12 k.k. w związku z art. 65 § 1 k.k., przestępstwa określonego w art. 76 § 1 k.k.s. w związku z art. 6 § 2 k.k.s. w związku z art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s. Wskazane zarzuty są związane z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą. Dodatkowo Prokuratura Okręgowa w [...] poinformowała, że powyższe postępowanie uległo rozszerzeniu na skutek zawiadomienia o podejrzeniu popełnieniu przestępstwa przez skarżącego, zgłoszone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P.. W ocenie DIAS, słusznie organ I instancji uznał powyższe informacje jako należące do danych branych pod rozwagę przy ocenie spełniania kryterium określonego w art. 39 lit. a UKC, to jest brak poważnego naruszenia lub powtarzających się naruszeń przepisów prawa celnego i przepisów podatkowych, w tym brak skazania za poważne przestępstwo karne związane z działalnością gospodarczą wnioskodawcy. Wobec powyższego wydano jedyne prawnie dopuszczalnie rozstrzygnięcie, z uwagi na treść art. 17 ust. 1 akapit drugi Rozporządzenia delegowanego. Skarżący w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. podniósł, że nadal jest prowadzone postępowanie przygotowawcze i zauważył, że "(...) prokurator w dniu [...] lutego 2018 r. zmniejszył wobec mojej osoby zarzuty do kwoty równowartości nieostatecznych decyzji wydanych przez UCS za okres [...] (...)". Tym samym wskazał, że stan faktyczny, jaki miał miejsce w dniu wydania decyzji przez organ I instancji, nie uległ zmianie. Mając na względzie obowiązek zawarty w art. 23 ust. 2 UKC, wytyczne Dyrekcji Generalnej ds. Podatków i Unii Celnej Komisji Europejskiej (dostępne on-line na stronie Ministerstwa Finansów), jak też informowanie w korespondencji kierowanej do przedsiębiorcy o obowiązku powiadamiania organu Krajowej Administracji Skarbowej o zmianach zachodzących u posiadacza pozwolenia, DIAS stwierdził, że organ I instancji słusznie zauważył, że w przypadku nieprzestrzegania przepisów prawa celnego każde państwo członkowskie przewiduje sankcje, do których zalicza się m.in. cofnięcie pozwoleń znajdujących się w posiadaniu osoby zainteresowanej, a jego stwierdzenie nie jest sprzeczne ze stanem prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2018 r., strona skarżąca podniosła następujące zarzuty: I. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie zasad wynikających z treści art. 121 w zw. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz prawnego w przedmiotowej sprawie; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: . art. 39 lit. a UKC poprzez uznanie, że skarżący nie spełnia kryterium wskazanego w niniejszym artykule, a tym samym uznanie, że poważnie naruszył lub powtarzająco się naruszał przepisy prawa celnego i przepisy podatkowe, w tym został skazany za poważne przestępstwo karne związane z działalnością gospodarczą, podczas gdy prowadzone postępowanie przygotowawcze nie uległo rozszerzeniu, nie zostało prawomocnie zakończone, a do Sądu nie został dotychczas skierowany akt oskarżenia; . art. 23 ust. 2 UKC poprzez błędną interpretację przepisu i przyjęcie, że skarżący był zobowiązany do poinformowania organu celnego o wszczętym postępowaniu karnym, w przypadku, gdy nie zostało ono prawomocnie zakończone; . art. 24 ust 4 pkt b UKC poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą szczególne przesłanki umożliwiające organowi celnemu zawieszenie decyzji (pozwolenia nr [...]); . art. 42 ust. 1 i ust. 2 lit. b UKC, poprzez błędną interpretację tego przepisu polegającą na przyjęciu, że ma on zastosowanie wobec skarżącego. Wskazując na te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności. Poza sporem jest to, że strona w dniu [...] kwietnia 2011 r., (jeszcze pod rządem Wspólnotowego Kodeksu Celnego) uzyskała świadectwo [...] w zakresie uproszczeń celnych. Po wejściu zaś w życie przepisów Unijnego Kodeksu Celnego, skarżący stał się upoważnionym przedsiębiorcą w rozumieniu art. 38 ust. 2 UKC. Zgodnie z definicją zawartą w art. 5 pkt 39 UKC, decyzją jest każdy akt wydany przez organy celne, odnoszący się do przepisów prawa celnego zawierający orzeczenie w konkretnej sprawie, który pociąga za sobą skutki prawne dla zainteresowanej osoby lub zainteresowanych osób. Nie ulega zatem wątpliwości, że uzyskane pod rządem WKC świadectwo [...] należy traktować jako decyzję. Organy celne zarządzają decyzjami wydanymi na wniosek. Mogą m.in. w każdej chwili unieważnić, zmienić lub cofnąć decyzję, jeżeli nie jest ona zgodna z przepisami prawa celnego (art. 23 ust. 3 UKC). Stosownie zaś do art. 23 ust. 4 UKC, w szczególnie uzasadnionych przypadkach organy celne: a) dokonują ponownej oceny decyzji, b) zawieszają decyzję, której nie planuje się unieważnić, cofnąć lub zmienić. Przepisy art. 27 i art. 28 UKC określają przesłanki, które umożliwiają unieważnienie decyzji korzystnej dla posiadacza decyzji, a także jej cofnięcie lub zmianę. Stosownie do art. 15 ust. 1 Rozporządzenia delegowanego, organ celny musi ponownie ocenić decyzję w przypadkach wskazanych w tym przepisie, w tym – w razie potrzeby, w wyniku prowadzonego monitorowania (lit. b). Natomiast art. 16 ust. 1 Rozporządzenia delegowanego stanowi, że organ właściwy do wydania decyzji zawiesza decyzję zamiast ją unieważnić, cofnąć lub zmienić zgodnie z art. 23 ust. 3, art. 27 lub 28 UKC, jeżeli: a) organ celny uważa, że mogą istnieć wystarczające postawy do unieważnienia, cofnięcia lub zmiany decyzji, ale nie dysponuje jeszcze wszystkimi niezbędnymi elementami do podjęcia decyzji w sprawie unieważnienia, cofnięcia lub zmiany; b) dany organ celny uważa, że warunki wydania decyzji nie zostały spełnione lub że posiadacz decyzji nie wypełnia wszystkich obowiązków nałożonych na mocy tej decyzji oraz że właściwe jest, aby zagwarantować posiadaczowi decyzji odpowiedni czas na podjęcie środków w celu zapewnienia spełnienia warunków lub wypełnienia obowiązków; c) posiadacz decyzji domaga się takiego zawieszenia, ponieważ jest czasowo niezdolny do spełnienia warunków określonych w odniesieniu do decyzji lub nie jest w stanie wypełnić obowiązków nałożonych na mocy tej decyzji. Jak wskazano, okoliczności faktyczne, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji są niesporne. Organ monitorując przedmiotowe pozwolenie [...] otrzymał informację o skierowaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. do Prokuratury Okręgowej w Z. zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez skarżącego, polegającego na podaniu w deklaracjach Vat-7 za miesiące od marca 2012 r. do lipca 2013 r. danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym, co skutkowało wprowadzeniem w błąd Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. i narażeniem na nienależny zwrot podatku od towarów i usług naliczonego w łącznej kwocie nie mniejszej niż 2.261.690,16 zł. Dodatkowo organ uzyskał informację, że w postępowaniu przygotowawczym, sygn. akt [...]. [...], wydano w dniu [...] listopada 2017 r. postanowienie o przedstawieniu skarżącemu zarzutów popełnienia przestępstw określonych w art. 258 § k.k., art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 294 § 1 k.k. w związku z art. 12 k.k. w związku z art. 65 § k.k., art. 76 § 1 k.k.s. w związku z art. 6 § k.k.s. w związku z art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s. Zarzuty te związane są z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego. Ponadto Prokuratura Okręgowa w [...] poinformowała, że powyższe postępowanie uległo rozszerzeniu na skutek wspomnianego wcześniej zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa złożonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. P.. W tych okolicznościach uzasadnione było stanowisko DIAS, że należało rozważyć, czy owe informacje mogły wpłynąć na utrzymanie statusu upoważnionego przedsiębiorcy uzyskanego przez skarżącego, w kontekście kryteriów normatywnych wymienionych w art. 39 UKC. Aby uzyskać status upoważnionego przedsiębiorcy, trzeba spełnić łącznie wszystkie kryteria wymienione w tym przepisie, pod lit. a-e. Przez cały okres prowadzonej działalności upoważniony przedsiębiorca musi tak postępować, aby nie narazić się na zarzut naruszenia tych kryteriów. W przeciwnym razie powinien liczyć się z zastosowaniem sankcji, o jakich mowa w art. 42 ust. 2 UKC. W myśl tego przepisu, stosowane sankcje mogą przybrać, między innymi, jedną z następujących form lub obie z nich: a) kara pieniężna pobierana przez organy celne, w tym, w stosownych przypadkach, ugoda w miejsce sankcji karnej; b) cofnięcie, zawieszenie lub zmiana pozwoleń znajdujących się w posiadaniu osoby zainteresowanej. Trafnie zastosowano w tej sprawie przepis art. 16 ust. 1 lit. a Rozporządzenia delegowanego, zgodnie z którym, organ celny właściwy do wydania decyzji zawiesza decyzję zamiast ją unieważnić, cofnąć lub zmienić zgodnie z art. 23 ust. 3, art. 27 lub 28 kodeksu, jeżeli uważa, że mogą istnieć wystarczające podstawy do unieważnienia, cofnięcia lub zmiany decyzji, ale nie dysponuje jeszcze wszystkimi niezbędnymi elementami do podjęcia decyzji w sprawie unieważnienia, cofnięcia lub zmiany. Skład orzekający podziela stanowisko organu, że w świetle otrzymanych informacji mogą istnieć przesłanki wskazujące, że skarżący, w sposób powtarzający się, poważnie naruszył przepisy prawa podatkowego, co może świadczyć o niespełnianiu kryterium określonego w art. 39 lit. a UKC. Dotychczas nie został jednak wydany wyrok będący konsekwencją postawienia skarżącemu zarzutów i sporządzenia aktu oskarżenia w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w [...] w sprawie o sygn. akt [...] [...] W takiej sytuacji brak było zatem jednego z elementów do podjęcia decyzji w sprawie unieważnienia, cofnięcia lub zmiany statusu upoważnionego przedsiębiorcy. Zaistniały natomiast przesłanki do zawieszenia decyzji na podstawie art. 16 ust.1 lit. a Rozporządzenia Delegowanego. Co do zasady, okres zawieszenia decyzji nie może przekroczyć 30 dni. Jeżeli jednak organ celny uważa, że posiadacz decyzji może nie spełnić kryteriów określonych w art. 39 lit. a UKC, decyzję należy zawiesić do momentu ustalenia, czy doszło do poważnego naruszenia lub ponownych naruszeń przez którąkolwiek z następujących osób: a) posiadacza decyzji; b) osobę kierującą przedsiębiorstwem, które jest posiadaczem decyzji, lub osobę pełniącą funkcje kontrolne nad zarządem przedsiębiorstwa; c) osobę odpowiedzialną za kwestie celne w przedsiębiorstwie, które jest posiadaczem danej decyzji. Prawidłowo zatem okres zawieszenia pozwolenia [...] został określony do czasu otrzymania orzeczenia Sądu, będącego konsekwencją zakończenia postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w [...] w sprawie o sygn. akt [...] W konsekwencji należało stwierdzić, że zarówno zaskarżona decyzja, jaki i decyzja wydana w pierwszej instancji, nie naruszają zasady domniemania niewinności strony, jak i materialnoprawnych podstaw ich wydania. Zawieszenie decyzji jest ze swej istoty instytucją nietrwałą, skoro okres zawieszenia został ściśle określony w sentencji decyzji wydanej w pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego. Nietrafne są również zarzuty w zakresie naruszenia przepisów postępowania. Wbrew twierdzeniom skarżącego organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły oraz oceniły całość materiału dowodowego, co oznacza, że zadośćuczyniły powinnościom określonym w przepisach art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Mając wskazane motywy na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), o czym orzekł w sentencji wyroku.