III SA/Lu 336/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru cła oddala skargę Decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania M. G. prowadzącej działalność gospodarczą – Hurtownię "W" od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego zawartego w dokumencie SAD Nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. za nieprawidłowe, określenia kwoty cła w wysokości 2.795,40 zł i wezwania do uiszczenia niedoboru cła w kwocie 2.795,40 zł – na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zmianami), art. 13 § 1 i 3, art. 23 § 1 i art. 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23 poz. 117 ze zmianami), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (załącznik do Dz. U. Nr 158, poz. 1036 ze zm.), § 11 ust. 1, § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być dokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. z 1997 r. Nr 130, poz. 851 ze zm.), art. 13, art. 16, art. 21 i art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony (załącznik do Dz. U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662 ze zm.) - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że na podstawie zgłoszenia celnego z dnia [...] grudnia 1999 r., SAD Nr [...], objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym importowana z Holandii odzież używaną. Do obliczenia kwoty cła zastosowano obniżoną stawkę celną na podstawie deklaracji o unijnym, preferencyjnym pochodzeniu towaru, sporządzonej na fakturze Nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. W związku z wątpliwościami co do zasadności wystawienia dowodu pochodzenia Dyrektor Urzędu Celnego działając w oparciu o postanowienia art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego przesłał w/w fakturę za pośrednictwem GUC do weryfikacji przez holenderskie władze celne. W dniu [...] października 2001 r. wpłynęło pismo holenderskich władz celnych Nr [...] z dnia [...] września 2001 r. informujące, że towar, którego dotyczy deklaracja na fakturze nie jest towarem pochodzącym z Unii Europejskiej w rozumieniu umowy pomiędzy Unią Europejską a Polska, a deklaracja wystawiona została niesłusznie. Na tej podstawie Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., Nr [...] uznał zgłoszenia celne za nieprawidłowe w zakresie stawki celnej oraz określił kwotę cła. Złożone od tej decyzji odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Organ celny stosownie do art. 83 § 2 Kodeksu celnego, po zwolnieniu towarów może kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem celnym. Wszczęta przez organy celne weryfikacja dowodu pochodzenia w postaci deklaracji eksportera wynika także z art. 32 Protokołu Nr 4, który wprowadza możliwość weryfikacji dowodów pochodzenia przez władze celne kraju importera. Wyniki weryfikacji muszą być takie, żeby umożliwiały ustalenie, czy deklaracja eksportera na fakturze odnosi się do omawianych produktów i czy produkty te mogą w rzeczywistości kwalifikować się do zastosowania działań preferencyjnych, a art. 32 ust. 6 obliguje organ celny kraju importu do odmowy zastosowania preferencji celnych w przypadku negatywnej weryfikacji. W świetle wyników dochodzenia holenderskich służb celnych, Dyrektor Urzędu Celnego miał podstawę do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. oraz postanowienia art. 13 i 16 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość zastosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków: 1) towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej, w rozumieniu postanowień Protokołu Nr 4 UE; 2) pochodzenie towaru zostało udokumentowane w sposób określony w Protokole Nr 4 UE; 3) został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Dowodem pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej jest: - świadectwo przewozowe EUR 1 lub - deklaracja złożona przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym. Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 32 Protokołu Nr 4, który stanowi, że weryfikacja jest przeprowadzona wyrywkowo lub wtedy gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentu, statusu pochodzenia sprowadzonych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu, a zatem organ celny ma możliwość weryfikowania dowodu pochodzenia, niezależnie od zaistnienia jakichkolwiek przesłanek. Odpowiedź władz celnych holenderskich nie jest opinią, lecz dokumentem urzędowym, a jako dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Chybiony jest zatem zarzut strony, że nie spełnia ona wymogów dowodu w niniejszej sprawie. Nie są także uzasadnione zarzuty odwołania dotyczące naruszenia art. 120, 121 § 1, 122, 125 § 1, 187 § i 191 ordynacji podatkowej, bowiem w sprawie podjęte zostały wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego, strona miała zapewniony udział w postępowaniu, zgromadzono wyczerpująco materiał dowodowy, który następnie został prawidłowo oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Na wyżej wymienioną decyzję Dyrektora Izby Celnej M. G. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie art. 32 i 33 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego oraz przepisów postępowania. Wyrokiem z dnia 26 lutego 2003 r., sygn. akt: I SA/Lu 956/02, Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz M. G. zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu tego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził między innymi, że zgodnie z art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 i art. 91 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., art. 32 ust. 6 Protokołu 4 Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991r., ratyfikowany przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej 20 października 1992 r., jako źródło prawa powszechnie obowiązującego w RP nie ma pierwszeństwa w stosowaniu przed ustawą, a polskie organy celne związane są ustaleniami właściwych organów celnych kraju eksportu tylko w takim przypadku, gdy ustalenia te nie są sprzeczne z ustawą obowiązującą w Polsce. Od wyżej wymienionego wyroku Prokurator Generalny złożył do Sądu Najwyższego rewizję nadzwyczajną, zarzucając wyrokowi temu naruszenie art. 22 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) i art. 32 ust. 3 i 6 Protokołu 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie pomiędzy Rzeczypospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r., ratyfikowanego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dnia 20 października 1992 r. (Dz. U. z 1994 r., Nr 11, poz. 38), w zw. z art. 241 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 i art. 91 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż powołany przepis ratyfikowanej umowy międzynarodowej jest aktem podustawowym, nie mającym pierwszeństwa w stosowaniu przed ustawami: Kodeks celny i Ordynacja podatkowa, a nadto art. 80 k.p.a. mającego zastosowanie w sprawie na mocy art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i na podstawie art. 57 ust. 2 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2004 r., sygn. akt: III RN 177/03 Sąd Najwyższy umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 102 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Po umorzeniu wyżej wymienionym postanowieniem postępowania przed Sądem Najwyższym, Dyrektor Izby Celnej złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną z dnia [...] lutego 2003 r., w której wniósł o uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 26 lutego 2003 r., sygn. akt: I SA/Lu 956/02 i oddalenie skargi M. G. bądź o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 32 ust. 3 i 6 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli w dniu 16 grudnia 1991 r. (Dz.U. z 1994 r., Nr 11, poz. 38), zmienionego Porozumieniem między Rzeczypospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (Dz.U. Nr 104, poz. 662) w zw. z art. 241 ust. 1 art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 i art. 91 Konstytucji RP przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że powołany przepis ratyfikowanej umowy międzynarodowej jest aktem podustawowym, nie mającym pierwszeństwa w stosowaniu przed ustawami: Kodeks celny i Ordynacja podatkowa i w efekcie niezastosowaniem art. 32 ust. 3 i 6 powołanej umowy międzynarodowej, 2) rażące naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 191 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, z pominięciem hierarchii źródeł prawa w Polsce oraz pominięciem ustaleń holenderskich władz celnych. Po rozpoznaniu przedmiotowej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt: GSK 61/04 uchylił zaskarżony wyrok i zasądził od M. G. na rzecz Dyrektora Izby Celnej zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny podniósł miedzy innymi, że uszło uwadze Sądu, iż na ratyfikowanie Układu Europejskiego była zgoda ustawowa – ustawa z dnia 4 lipca 1992 r. o ratyfikacji Układu Europejskiego, ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, sporządzonego w Brukseli, z dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz.U. z 1992 r., Nr 60, poz. 302). Zgodnie z art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Wobec czego błędny jest pogląd, iż postanowienia Układu Europejskiego wraz ze stanowiącymi jego integralną część załącznikami i protokołami, posiadają w systemie prawa rangę odpowiadającą aktom podustawowym. Również charakteru aktu podustawowego nie ma porozumienie w formie wymiany listów między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej. Podstawą prawną Porozumienia stanowiły przepisy Układu Europejskiego, a mianowicie na podstawie art. 104 Układu Europejskiego w związku z art. 32 Protokołu 4, Rada Stowarzyszenia w dniu 16 lipca 1996 r. wydała Decyzję 4/96 zmieniającą Protokół 4 do Układu Europejskiego, dotyczący definicji "produktu pochodzenia" i metod współpracy administracyjnej. Następnie Rada Stowarzyszenia Uchwałą Nr 6 z dnia 13 stycznia 1997 r. przyjęła do realizacji powyższą decyzję. Układ Europejski zawiera przepisy, na podstawie których strony umawiające się, umocowane były do zmiany Protokołu 4 dotyczącego definicji "produktu pochodzącego". Wobec powyższego brak było podstaw do uznania, iż Protokoły 4 i 6 Układu Europejskiego nie miały mocy prawnej równej ustawie, a w konsekwencji do stwierdzenia, że w sprawie należy stosować przepisy polskiego prawa celnego. Ponadto NSA podzielił pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, że przesłanki weryfikacji deklaracji na fakturze określone zostały w art. 32 ust. 4 Układu Europejskiego. Weryfikacji dokonują władze celne eksportu na wniosek władz celnych importu, a wynik tej weryfikacji jest wiążący dla władz kraju importu. W sprawie wynik weryfikacji, sporządzony przez uprawnione władze holenderskie, zgodnie z uprawnieniami określonymi w art. 32 pkt 3 Protokołu 4, był wiążący dla polskich organów celnych. Dlatego też zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że holenderskie informacje organu celnego były niewystarczające dla ustalenia czy odzież sprowadzona z Holandii jest towarem "pochodzącym" z Unii Europejskiej, jest nie do przyjęcia. Zgodnie z hierarchią źródeł prawa ustanowioną przez Konstytucję RP przepisy Układu Europejskiego mają pierwszeństwo w stosowaniu przed ustawami: Kodeksem celnym i Ordynacją podatkową. Zdaniem NSA brak jest zatem podstaw prawnych do weryfikacji dokumentów potwierdzających lub też nie potwierdzających preferencyjne pochodzenie towarów, prowadzonych w trybie Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z przepisem art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wynikająca z tego przepisu zasada oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, w tym poglądem, iż Układ Europejski traktowany jest jako umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i ma pierwszeństwo przed ustawą Kodeks celny. Na marginesie należy podnieść, że pogląd ten Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela. Wobec powyższego jest oczywiste, że w sprawie należy stosować w pierwszej kolejności postanowienia Układu Europejskiego oraz Protokołu 4 i 6 stanowiącego jego załączniki. W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego, taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określane w umowach międzynarodowych zawartych przez Polskę z innymi państwami. Jednakże owe obniżone stawki stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary spełniają warunki do ich zastosowania. Zdaniem Sądu, brak jest przesłanek do przyjęcia obniżonej stawki celnej w zakresie zgłoszenia celnego będącego przedmiotem oceny przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Jakkolwiek stosownie do postanowień wstępnych Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej, obniżone stawki celne stosuje się do niektórych towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej, to jednak może to nastąpić dopiero po udokumentowaniu pochodzenia towarów zgodnie z wymogami i kryteriami określonymi w umowach międzynarodowych, którymi Polska jest związana i w ustawie Kodeks celny. Zasady określania pochodzenia towarów w stosunku do towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej jest Protokół Nr 4 dotyczący definicji pojęcia "pochodzenia towarów" i metod współpracy administracyjnej. W niniejszej sprawie skarżąca dokonała zgłoszenia importowanej odzieży używanej ze stawką obniżoną, o czym świadczy zapis w polu 47 dokumentu SAD. Ponadto w polu 36 SAD został umieszczony skrót FTA, co oznacza, że wnioskuje się o zastosowanie obniżonej stawki celnej. Podnieść w tym miejscu trzeba, że możliwość weryfikacji zgłoszenia tego – jak i innych – zgłoszenia celnego przewidziana została w postanowieniach Protokołu Nr 4 stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego. Uprawnienie to wynika wprost z art. 32 Protokołu Nr 4, zgodnie z którym dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu na wniosek władz celnych kraju importu, a wynik weryfikacji pochodzenia towarów jest wiążący dla władz kraju importu. Zasada ta została potwierdzona i wyeksponowana w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2004 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest tą wykładnią prawa – art. 190 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jest bezsporne, że w niniejszej sprawie polskie organy celne w dniu [...] lutego 2000 r. zwróciły się z prośbą do organów celnych holenderskich o dokonanie takiej weryfikacji. Jak wynika z odpowiedzi władz holenderskich, przesłanej do Polski w dniu [...] września 2000 r. – przed upływem 10-miesiecznego terminu wskazanego w przepisie art. 32 ust. 6 cyt. Protokołu – towary objęte zgłoszeniem celnym nie spełniają wymogów Protokołu nr 4, a dochodzenie jakie zostało przeprowadzone wykazało, iż deklaracje na fakturach zostały umieszczone nielegalnie przez eksportera. Deklaracje te nie są poprawne i nie mogą być zaakceptowane przy preferencyjnym traktowaniu towaru. Powyższa informacja o wynikach weryfikacji dokonana przez organy celne kraju eksportu była dla wnioskodawcy (polskie organy celne), w świetle powyższych rozważań, wiążąca. Na marginesie należy zauważyć, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, że zaistniał spór w odniesieniu do procedur weryfikacyjnych, w rozumieniu przepisu art. 33 Protokołu Nr 4. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku zaistnienia sporów w odniesieniu do procedur weryfikacyjnych, o których mowa w artykule 32, które nie mogą zostać rozstrzygnięte pomiędzy władzami celnymi wnioskującymi o weryfikację i władzami celnymi odpowiedzialnymi za przeprowadzenie tej weryfikacji lub kiedy powstają wątpliwości interpretacyjne w odniesieniu do Protokołu, powinny być one przekazane do Komitetu Stowarzyszenia. We wszystkich przypadkach rozstrzyganie sporów między importerem i władzami celnymi kraju importu odbywa się w oparciu o ustawodawstwo tego kraju. Jak wynika z cytowanej normy prawnej, ów potencjalny spór mógł dotyczyć procedur weryfikacyjnych, nie zaś jednostkowego wyniku weryfikacji, który to wynik in concreto ma charakter sporu między importerem i władzami celnymi kraju importu, a ten rozstrzygany jest w oparciu o ustawodawstwo tego kraju (vide art. 33 zd. 2). W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zarzuty skargi są bezzasadne. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1271 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.