III SA/Lu 340/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek (spr.), Sędzia WSA Jerzy Drwal, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 października 2008 r. sprawy ze skargi K.R. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia 24 lipca 2008 r. wydaną na podstawie art. 24 ust. 2 w związku z art. 45 i art. 60 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 241 poz. 2416 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. R. od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień L. w L. - karta powołania seria S z dnia 27 czerwca 2008 r. w sprawie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Wojskowy Komendant Uzupełnień L. w L. działając na podstawie przepisów art. 45 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako ustawa) powołał skarżącego w dniu 27 czerwca 2008 r. do odbycia zasadniczej służby wojskowej we wskazanej jednostce wojskowej, wskazując termin stawiennictwa na dzień 6 sierpień 2008 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień L. w L. w dniu wydania karty powołania poinformował skarżącego m. in. o zasadach udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej wynikających z art. 39 na wstępie ustawy oraz z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. z 2006 r. Nr 118, poz. 800), co skarżący skwitował podpisem na oświadczeniu z dnia 27 czerwca 2008 r., dołączonym do akt sprawy (k. 9). W dniu 10 lipca 2008 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień (karty powołania), wnosząc o wycofanie karty powołania do zasadniczej służby wojskowej ze względu na chęć podjęcia nauki w Politechnice Lubelskiej. Skarżący dołączył w toku postępowania odwoławczego decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Elektrotechniki i Informatyki Politechniki Lubelskiej z dnia 11 lipca 2008 r. o przyjęciu skarżącego na studia stacjonarne I stopnia, kierunek Elektrotechnika, w roku akademickim 2008/2009. Komendant WKU L. w L. uznał tę argumentację za wniosek o odroczenie służby wojskowej, który rozpoznał i wydał decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r., którą nie udzielił odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste. W aktach sprawy nie ma dowodu doręczenia tej decyzji, ale skarżący na rozprawie w dniu 21 października 2008 r. przyznał, że doręczono mu pocztą tę decyzję i że nie wnosił od niej odwołania, zaś odwoływał się wyłącznie od decyzji o powołaniu do czynnej służby wojskowej. Komendant WKU L. w L. przekazał Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. odwołanie skarżącego od decyzji o powołaniu do wojska. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. rozpoznając to odwołanie stwierdził, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie stanowią podstawy do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji o powołaniu do czynnej służby wojskowej. Organ ten nie rozpoznawał zaś wniosku o odroczenie służby, bowiem wniosek ten został rozpoznany zgodnie z właściwością przez Komendanta WKU L. w L., zaś od decyzji Komendanta nie zostało wniesione odwołanie do Szefa Sztabu, jako organu odwoławczego. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję w przedmiocie utrzymania karty powołania, w której jednak kwestionuje odmowę odroczenia zasadniczej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Skarżący kwestionuje decyzję o powołaniu do odbycia zasadniczej służby wojskowej, ale podnosi wyłącznie zarzuty dotyczące odroczenia zasadniczej służby wojskowej, opierając je na podstawie wskazanej w art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, odroczenia zasadniczej służby wojskowej udziela się poborowemu na jego udokumentowany wniosek ze względu na pobieranie nauki w szkole wyższej, jeżeli jest on studentem - na czas pobierania tej nauki. W zakresie tych zarzutów należy stwierdzić, że niesporna jest okoliczność przyjęcia skarżącego na studia stacjonarne w roku akademickim 2008/2009. Komendant WKU L. w L. wydał w dniu 16 lipca 2008 r. decyzję odmowną, nie udzielając skarżącemu odroczenia zasadniczej służby wojskowej. Skarżący nie odwołał się od tej decyzji w toku postępowania administracyjnego, mimo, że decyzja zawierała pouczenie o takiej możliwości i wskazywała sposób wniesienia odwołania. Ponadto skarżący wniósł skargę do Sądu wyłącznie na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] utrzymującą w mocy karę powołania. Tym samym decyzja Komendanta WKU L. w L. wydana w dniu 16 lipca 2008 r. stała się ostateczna i w zasadzie nie może już podlegać kontroli ani administracyjnej, ani sądowej, co zamyka sprawę wpływu podjęcia nauki na odbywanie służby wojskowej. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ppsa - kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje (m. in.) orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Innymi słowy - Sąd nie może badać decyzji nie objętych skargą, a więc nie może działać z urzędu. Skoro więc skarżący nie zaskarżył odrębnej decyzji o odmowie odroczenia służby wojskowej – decyzja ta nie może być skontrolowana przez sąd. Dodać należy, że skarżący nie mógłby skutecznie wnieść skargi do sądu na decyzję Komendanta WKU z dnia 16 lipca 2008 r. o odmowie odroczenia służby wojskowej, bowiem wcześniej musiałby wnieść odwołanie od tej decyzji do organu II instancji, a więc Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L., czego wbrew pouczeniu nie uczynił. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 i 2 ppsa - skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak np. odwołanie. Sąd nie może więc badać legalności decyzji wobec której nie wyczerpano środków odwoławczych w toku postępowaniu administracyjnego (w tym wypadku – nie wniesiono odwołania od decyzji organu I instancji). Zgodnie z art. 107 § 1 kpa - decyzja powinna zawierać m. in. pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, a decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Decyzja Komendanta WKU z dnia 16 lipca 2008 r. o odmowie odroczenia służby wojskowej zawierała pouczenie o możliwości i terminie wniesienia odwołania do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L.. Skarżący był więc pouczony o możliwość odwodnia się od decyzji o odmowie odroczenia służby wojskowej. Brak odwołania się od tej decyzji zamknął mu możliwość skutecznego powoływania się na argumentację dotyczącą podjęcia nauki w szkole wyższej. Przechodząc do sedna skargi należy wskazać, że skarżący nieskutecznie kwestionuje sam fakt powołania do wojska opierając się na zarzucie podjęcia nauki w szkole. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - powołanie do czynnej służby wojskowej następuje za pomocą m. in. karty powołania, która jest decyzją administracyjną. Od decyzji o powołaniu do czynnej służby wojskowej służy powołanemu odwołanie do szefa wojewódzkiego sztabu wojskowego. Zgodnie z art. 58 ust. 1 pkt 1 ustawy obowiązkowi służby wojskowej w zakresie określonym w niniejszej ustawie podlegają obywatele polscy - mężczyźni, począwszy od dnia 1 stycznia roku kalendarzowego, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt lat, a posiadający stopień oficerski - sześćdziesiąt lat życia. Stosownie do art. 58 ust. 2 ustawy - obowiązkowi służby wojskowej nie podlegają osoby wymienione w ust. 1, które zostały uznane ze względu na stan zdrowia za trwale niezdolne do tej służby. Jak wynika z tych przepisów, fakt podjęcia nauki w szkole wyższej nie znosi obowiązku służby wojskowej, natomiast może być przyczyną odroczenia tej służby. Skoro jednak skarżącemu jako poborowemu nie udzielono odroczenia służby, nie było żadnych przeszkód, aby go powołać do czynnej służby wojskowej. Dodatkowo należy wyjaśnić, że instytucji odroczenia zasadniczej służby wojskowej nie można utożsamiać z instytucją powołania do odbycia danej służby zwłaszcza jeżeli uwzględni się treść art. 45 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, stosownie do wymienionego przepisu poborowych uznanych za zdolnych do czynnej służby wojskowe , wojskowy komendant uzupełnień przeznacza do służby, uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych, orzeczenie właściwej komisji lekarskiej, kwalifikacje zawodowe oraz w miarę możliwości życzenia poborowych. Poza sporem jest, że skarżący uznany został przez komisję, lekarską za zdolnego do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Podsumowując - zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie dotyczyła odroczenia zasadniczej służby wojskowej, orzekała natomiast o powołaniu do odbycia zasadniczej służby wojskowej, czego organy wojskowego dokonują na podstawie innych przepisów, niż wskazane przez skarżącego. Kwestia odroczenia została rozstrzygnięta przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień L. w odrębnym postępowaniu w decyzji Nr 409/II/08 z dnia 16 lipca 2008 r., która nie była przedmiotem skargi do sądu ani nie została zaskarżona w postępowaniu administracyjnym. Nie stwierdzając zatem uchybień postępowania mających wpływ na wynik postępowania, ani nieprawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, na mocy art. 151 ppsa Sąd skargę oddalił.