III SA/Lu 341/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie wydania prawa jazdy, odmowy wymiany prawa jazdy wydanego za granicą na polskie, unieważnienia i nakazania zwrotu prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2008r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta; 2. określa, że decyzje wymienione w pkt 1 nie podlegają wykonaniu w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] maja 2008 r., znak: [...]; utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję, mocą której: 1. uchylił decyzję Prezydenta Miasta Zamość z dnia 3 stycznia 2007 r. w sprawie wydania prawa jazdy kat. A, B, B+E, C, C+E, D, D+E nr [...]; 2. odmówił wymiany wydanego za granicą prawa jazdy kat. A, B, B+E, C, C+E, D, D+E na polskie prawo jazdy; 3. unieważnił prawa jazdy kat. A, B, B+E, C, C+E, D, D+E o którym mowa w pkt 1; 4. nakazał zwrot w/w prawa jazdy. Odmowa wymiany prawa jazdy dotyczy bułgarskiego prawa jazdy nr [...]. W/w decyzję organ I instancji wydał w związku z pismem Ambasady Republiki Bułgarii z dnia 6 lutego 2008 r. Reg. Nr [...], w którym stwierdza się, iż bułgarskie prawo jazdy nr [...] zostało wydane V. P. Z., ur. w roku 1922. Dnia 10 listopada 2005 r. wpłynęło zgłoszenie o utracie tego prawa jazdy. Ponadto w tym piśmie stwierdza się, że bułgarskie prawo jazdy nr [...], przesłane przez Urząd Miasta w Z., jest dokumentem o nieodpowiadającej prawdzie treści. Od powyższej decyzji odwołał się M. S., powołując się na fakt umorzenia przez Sąd Rejonowy w Z. postępowania z powodu oczywistego braku faktycznych podstaw oskarżenia. Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołania. Stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2005, Nr 108, poz. 908 z późn.zm.) osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granicą, która zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, może otrzymać polskie krajowe prawo jazdy po oddaniu zagranicznego ważnego prawa jazdy organowi wydającemu prawo jazdy. W myśl art. 88 ust. 1 tej ustawy dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy określonej kategorii. W związku z pismem Ambasady Republiki Bułgarii z dnia 6 lutego 2008 r., organ odwoławczy podniósł, że skarżący nie posiada uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, B+E, C, C+E, D, D+E. M. S. posiada jedynie uprawnienia nabyte na terenie Polski do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B, zgodnie ze zdeponowanym w aktach ewidencyjnych kierowcy Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta Z., prawem jazdy kat. B nr [...] na druku serii G [...] wydanym dnia 21 września 2005 r. i unieważnionym dnia 10 stycznia 2007 r. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył M. S., zarzucając przyjęcie błędnych ustaleń, że skarżący nie posiada uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi poza kat. B, wydaną w kraju oraz zaniechanie zbadania, czy faktycznie skarżący nie posiada uprawnień określonych kategorii, które figurują w decyzji będącej przedmiotem postępowania. Wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu w zaskarżonej decyzji. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje jednoznacznie na to, że organ odwoławczy rozpatrzył sprawę tak jak gdyby toczyła się ona w trybie zwyczajnym, określonym w przepisie art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2007 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Tymczasem uszło zupełnie uwadze organowi II instancji, że postępowanie zakończone wydaniem decyzji z dnia 5 maja 2008 r. przez organ I instancji zostało wszczęte z urzędu w trybie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia 3 stycznia 2007 r. Tryb wznowieniowy jest nadzwyczajnym trybem, prowadzącym do ewentualnego wzruszenia decyzji i stanowi odstępstwo od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, przewidzianej w art. 16 § 1 k.p.a. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Procedura wznowieniowy jest całkowicie odrębna od postępowania "zwyczajnego". W myśl art. 145 § 1 k.p.a. – w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, wznawia się postępowanie (z urzędu lub na wniosek strony – art. 147 k.p.a.), o ile wystąpi jedna z przesłanek, taksatywnie wymienionych w tym przepisie. Postanowienie o wznowieniu postępowania, stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a). Sposób załatwienia sprawy wznowieniowej regulują przepisy art. 151 § 1 i 2 k.p.a. Podmiot inicjujący wszczęcie postępowania wznowieniowego (właściwy organ lub strona) jest gospodarzem tego postępowania w tym sensie, że sam decyduje o podstawie wznowienia. Podstawa ta, wskazana w postanowieniu o wszczęciu postępowania wznowieniowego, wyznacza równocześnie granice owego postępowania, poza które wyjść nie można. Skoro postępowanie to, nie jest kontynuacją zwyczajnego postępowania instancyjnego, to niedopuszczalna jest całościowa – merytoryczna kontrola decyzji ostatecznej. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (wyznaczonej przez organ I instancji) w powiązaniu z art. 145 § 2 k.p.a. , możliwe jest w przypadku łącznego wystąpienia następujących warunków: - dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; - sfałszowanie dowodów musi być stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Regulacja zawarta w art. 145 § 2 k.p.a. stwarza możliwość wszczęcia postępowania jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, ale jedynie w sytuacji, gdy sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Nawet jednak w przypadku "oczywistości" sfałszowania dowodu, organ prowadzący postępowanie wznowieniowe nie może wydać decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., dopóki nie uzyska potwierdzenia owego fałszerstwa – orzeczeniem sądu lub innego organu. Wśród dokumentów fałszywych można wyróżnić dokumenty potwierdzające nieprawdę (fałsz intelektualny) oraz dokumenty podrobione lub przerobione. O ile nie budzi wątpliwości, że pod pojęciem orzeczenia sądu należy rozumieć prawomocne orzeczenie sądowe stwierdzające sfałszowanie określonego dowodu, to inaczej rzecz przedstawia się w przypadku "orzeczenia innego organu". Pojęcie "orzeczenie innego organu", użyte w art. 145 § 2 k.p.a. nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Bez wątpienia, owo orzeczenie stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., ale jest to dokument sui generis, bowiem jedynie niektóre dokumenty urzędowe zasługują na miano "orzeczeń". Do takich orzeczeń zaliczyć można, np. ostateczne decyzje i postanowienia oraz zaświadczenia, wydawane przez właściwy organ administracji publicznej. Pismo wystawione przez organ administracji publicznej, zawierające określoną informację stanowi dokument urzędowy, ale nie może być uznane za orzeczenie. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy ocenić jaki charakter ma pismo Ambasady Republiki Bułgarii z dnia 6 lutego 2008 r. , Reg. Nr [...]. Owo pismo stanowi informację, udzieloną w oparciu o sprawdzenie danych (nie wiadomo przez jaki organ) w systemie "Bułgarskie dokumenty tożsamości". Na podstawie tego sprawdzenia – przedstawiciel Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Ambasadzie Republiki Bułgarii podał, że bułgarskie prawo jazdy nr 239119824 jest dokumentem o nieodpowiadającej prawdzie treści (sfałszowanym). Przedmiotowa informacja nie stanowi orzeczenia w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a. Nie można jej bowiem uznać jako zaświadczenia, gdyż nie została udzielona przez właściwy organ administracji publicznej Republiki Bułgarii. W tej kwestii mógł się wypowiedzieć wiążąco jedynie organ, który wystawił lub rzekomo wystawił prawo jazdy nr [...] na nazwisko skarżącego, a przedtem musiał wydać stosowną decyzję administracyjną. Skoro brak jest orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego sfałszowanie bułgarskiego prawa jazdy, którym legitymował się M. S., to nie było podstaw do wszczęcia postępowania, a w konsekwencji do wydania decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ I instancji nie wykazał aby podstawą wszczęcia postępowania była oczywistość sfałszowania prawa jazdy oraz, aby wystąpiły inne przesłanki wymagane przez ustawodawcę w art.145 § 2 k.p.a. Z tych względów decyzje organów obu instancji podlegają uchyleniu, bowiem wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na skutek wadliwie przeprowadzonego postępowania, jedynie możliwą decyzją jest wydanie rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd dostrzega niebezpieczeństwo w posługiwaniu się fałszywymi dokumentami. Właściwy organ administracji publicznej powinien jednak w momencie wszczęcia postępowania wznowieniowego dysponować orzeczeniem sądu lub innego organu stwierdzającego sfałszowanie przedmiotowego prawa jazdy. Z tych względów należało orzec jak w sentencji , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 uzasadnia art. 152 tej ustawy.