III SA/Lu 344/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Asesor WSA Agnieszka Kosowska, Protokolant: Asystent sędziego Katarzyna Sugier, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę. Działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie zaskarżoną decyzją nr [...] – [...] z dnia [...] 2021 utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia [...] 2021 r. o wymierzeniu skarżącemu J. D. kary pieniężnej w kwocie 5000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego jak za przejazd bez zezwolenia kategorii III - Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu [...] 2020 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego Drogowego w Dorohusku poddali kontroli zespół pojazdów, którym przewożono 8 sztuk samochodów osobowych. Kierowcą był S. K.. Wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole nr [...] Ustalono, że wysokość pojazdu wynosiła 422 cm. Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] 2021 r. organ I instancji wymierzył skarżącemu karę pieniężną w kwocie 5000 zł zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił m.in., że organ przyjmuje błędne ustalenia zamiast opierać się na faktach towarzyszących kontroli przeprowadzonej przez Straż Graniczną. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał na treść art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, z którego wynika, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Zgodnie z ust. 4 tego artykułu, kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ww. ustawy (art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym). Następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wydanym na podstawie delegacji ustawowej z art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Stosownie do § 2 ust. 4 rozporządzenia, dopuszczalna wysokość pojazdu nie może przekraczać 400 cm. W ocenie organu wobec stwierdzonego przekroczenia wysokości pojazdu o 16 cm wymagalne było zezwolenie kategorii III. Jednocześnie organ podkreślił, że nie budzi przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z ładunkiem podzielnym, istniała bowiem możliwość jego podziału na mniejsze ładunki. Z treści art. 64 ust. 2 ustawy wynika zakaz przewozu ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym uprawnionym do poruszania się na podstawie zezwoleń innych niż kategorii I-II. W przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 p.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia (art. 140ab ust. 2 tej ustawy). Organ II instancji zwrócił uwagę że odpowiedzialność na podstawie Prawa o ruchu drogowymi ma charakter obiektywny i że nie dopatrzył się w sprawie możliwości zastosowania art. 140aa ust. 4 ustawy. Na powyższą decyzję J. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie: - art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i 107 § 3 K.p.a. m.in. przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji, nieuwzględnienie zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej, co polegało na niewykazaniu w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności popełnienia przez stronę naruszeń; - 140 aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym przez nieprzeprowadzenie' oceny istnienia (lub braku) wymienionych tam okoliczności egzoneracyjnych. Zdaniem strony, naruszono przepisy o postępowaniu w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Strona podkreśliła, że organ przyjmuje błędne ustalenia zamiast opierać się na faktach towarzyszących kontroli przeprowadzonej przez Straż Graniczną. Skarżący podniósł, że dokonano dowolnej oceny dowodów, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń, w szczególności w zakresie niezasadnego obciążenia podmiotu kontrolowanego naruszeniami wynikającymi z uprzednich działań Straży Granicznej, tj. nakazu rozładowania i ponownego wykonania załadunku bez możliwości pomiaru pojazdu po ponownym załadunku. Kierowca nie miał możliwości sprawdzenia, czy ponowny załadunek nie spowodował przekroczenia dopuszczalnej wysokości. Na tej podstawie strona wnoszę o uchylenie decyzji w całości i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana na posiedzeniu jawnym w składzie trzech sędziów – na podstawie art. 15zzs4 ust. 2ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1090) w budynku Sądu w oddzielnych salach. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., który stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie o wymierzeniu skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, nakładającej na skarżącą karę pieniężną w wysokości 5000 zł za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym, Sąd uznał, że skarga pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania oraz z poszanowaniem prawa materialnego. W myśl art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (obecnie: Dz. U. 2021 poz. 450 – dalej także jako p.r.d.), ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.). Zgodnie z art. 140aa ust. 1 i 3 p.r.d. wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd (tj. na przewoźnika), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora. Odpowiedzialność tych podmiotów (w tym załadowcy) ma odmienny charakter niż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd (przewoźnika) i jest niezależna od jego (przewoźnika) odpowiedzialności. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na ten podmiot powstaje bowiem wyłącznie wtedy, gdy okoliczności (sprawy) lub dowody wskazują, że miał on wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w art. 140 aa ust. 1 p.r.d. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że zasadą jest zakaz ruchu pojazdów nienormatywnych, a odstępstwem od tej zasady jest możliwość dopuszczenia tych pojazdów do ruchu - po uzyskaniu zezwolenia i na warunkach określonych w tym zezwoleniu. Definicję pojazdu nienormatywnego zawiera art. 2 pkt 35a p.r.d. Zgodnie z tym przepisem przez pojazd nienormatywny rozumie się pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. W sprawie niniejszej znajdują zatem zastosowanie przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a także przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Stosownie do wymogów dotyczących dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego, wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, nie może przekraczać 4,00 m (§ 2 ust. 4 cyt. rozporządzenia). Strona nie zakwestionowała ustaleń faktycznych organu, co do tego, że w świetle prawidłowych wyników kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego Drogowego w Dorohusku, parametry zespołu pojazdów o nr rej. [...] wskazywały, że w dniu [...] 2020 r. przekroczono prawnie dopuszczalną wysokość pojazdu o 22 cm (przekroczenie dopuszczalnego limitu o tj. 5,5% w porównaniu do maksymalnej wysokości 400 cm). Skarżący kwestionuje natomiast legalność orzeczenia i twierdzi, że doszło do "rzekomego naruszenia" jeśli uwzględni się w szczególności to, że strona - jako przedsiębiorca - na każdym etapie wykonująca przewóz towarów dopełniła wszelkich wymogów związanych z właściwym zaplanowaniem i realizacją transportu, tak aby można było zrealizować transport bez konieczności uzyskania jakiegokolwiek zezwolenia przejazd pojazdem nienormatywnym, zadbała o to, aby załadunek był rozmieszczony prawidłowo (dzięki hydraulicznym podkładom przyczepy) i wysokość przyczepy wraz z załadunkiem mieściła się w dopuszczalnej normie. Skarżący uważa, że nie może ponosić winy za działania Straży Granicznej, która nakazała rozładunek i ponowny załadunek przewożonych samochodów w sytuacji, kiedy strona nie miała realnych możliwości sprawdzenia, czy ponowny załadunek został wykonany poprawnie. Jak wcześniej wykazano, zasadą jest, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ (art. 64 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym). Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, albo wypis z zezwolenia w przypadku zezwolenia kategorii I (art. 64 ust. 4 ustawy). Stosownie do jej art. 64 ust. 2, zabroniony jest przewóz pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Przepis art. 64 ust. 3 ustawy określa, że wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, zostały podane w tabeli stanowiącej załącznik do ustawy. Stosownie do treści lp. 3 załącznika do ustawy, zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii III wydawane jest na przejazd po drogach publicznych dla pojazdów nienormatywnych: a) o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych, b) o szerokości nieprzekraczającej 3,2 m, c) o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu oraz 23 m dla zespołu pojazdów, d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych, drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Według art. 5 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy, drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) zaliczone zostały do dróg krajowych. Powyższe oznacza, że skarżący korzystając z drogowego przejścia granicznego powinien legitymować zezwoleniem kategorii III. Skarżący nie posiadał takiego zezwolenia. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że przewożono ładunek podzielny. Czynności pomiaru wysokości pojazdu dokonano przymiarem sztywnym - teleskopowym typu kreskowego posiadającym ważne świadectwo wzorcowania nr U/13/51-511320122. S. K., kierowca uczestniczył w kontroli, której wyniki udokumentowano protokołem nr [...] Kierowca podpisał protokół i nie wniósł żadnych uwag odnośnie przeprowadzonych czynności kontrolnych podjętych przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Protokół z kontroli stanowi dokument urzędowy w świetle art. 76 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnione do tego organy w ich zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Z akt sprawy nie wynika, aby strona przedstawiła jakikolwiek dowód podważający treść protokołu sporządzonego w dniu [...] 2020 r. Stosownie do treści art. 140aa ust.3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w ust. 1 tego artykułu, nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd; 2) podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej (art. 140aa ust. 1 Prawa o ruchu drogowym). W tych okolicznościach orzeczenie o wymiarze kary pieniężnej (5000 zł) znajduje normatywne uzasadnienie w treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy, przewidującej, że za brak zezwolenia kategorii III-VI ustala się karę pieniężną w wysokości 5000 zł. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 140aa ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z powołanym przepisem, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1)okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1: a)dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b)nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub 2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. l pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. Wbrew stanowisku skarżącego, odstępstwo od zasady (z art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy) o odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, powinno być interpretowane ściśle. W związku z tym nie zasługuje na akceptację wyjaśnienie, że strona nie może być karana, ponieważ zadbała o to, aby pojazd wraz załadunkiem nie przekraczał dopuszczalnej wysokość oraz że strona nie może ponosić odpowiedzialności za działania funkcjonariuszy Straży Granicznej, którzy nakazali rozładunek i ponowny załadunek przewożonych samochodów w celu sprawdzenia legalności przewożonych samochodów, w sytuacji, kiedy strona nie miała realnych możliwości zweryfikowania, czy ponowny załadunek został wykonany poprawnie. Skarżący jako profesjonalny przewoźnik (legitymujący się licencją nr [...] ważną do dnia [...] 2021 r.) podejmujący się transportu powinien był sprawdzić, czy ponowny załadunek nie kolidował z obowiązującymi przepisami regulującymi dopuszczalną wysokość pojazdu. Skarżący nie podaje żadnej okoliczności świadczącej, że "sprawdził" pojazd (przyczepę o nr rejestracyjnym [...]) po ponownym załadunku. Fakt ponaglania kierowcy przy załadunku na terenie parkingu i strefy buforowej, nie został udokumentowany, W szczególności nie potwierdza tego pismo Placówki Straży Granicznej w Dorohusku z dnia [...] 2021 r. informujące, że nie ma podstaw do twierdzenia, że kierowcy mogą być ponaglani podczas wykonywania swoich obowiązków. Bezzasadny jest więc zarzut o tym, że protokół z kontroli jest "niepełny" i wobec tego obarczony taką wadą dokument należało – w trybie art. 75 § 1 k.p.a. - uzupełnić poprzez dodatkowe przesłuchanie kierowcy oraz funkcjonariuszy przeprowadzających kontrolę w dniu [...] 2020 r. Dokonanie kontroli w obrębie przejścia granicznego (poza drogą publiczną – jak twierdzi skarżący) nie oznacza, że skarżący nie korzystał z drogi publicznej . Ubocznie należy podnieść, że w sprawie zastosowanie miały przepisy dotychczasowe obowiązujące w dacie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] 2020 r. podczas, której ujawniono przejazd pojazdem nienormatywnym. Okoliczność, że zbyt późno bo dopiero w dniu 11 grudnia 2020 r. wydano postanowienie zawiadamiające o wszczęciu z dniem [...] 2020 r. z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie miała wpływu na wynik sprawy i możliwość zgłaszania przez stronę wniosków dowodowych. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.