III SA/Lu 351/25
WyrokWSA w Lublinie2025-10-16
Skład orzekający: Jerzy Drwal, Agnieszka Kosowska, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewóz drogowy towarów zakupionych przez przedsiębiorcę na potrzeby własnej działalności gospodarczej, wykonywany przez tego przedsiębiorcę z terytorium jednego państwa UE do państwa trzeciego (Ukrainy), stanowi przewóz zarobkowy, czy niezarobkowy, i czy wymaga zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przewóz drogowy towarów zakupionych przez przedsiębiorcę na potrzeby własnej działalności gospodarczej, wykonywany z terytorium państwa UE do Ukrainy, jest przewozem niezarobkowym. W związku z tym, brak wymaganego zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy stanowi naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, a nałożona kara pieniężna jest zasadna. Sąd podkreślił, że umowa między UE a Ukrainą dotyczy wyłącznie przewozów zarobkowych.Stan faktyczny
Spółka L. O. została ukarana karą pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym w związku z wykonywaniem międzynarodowego przewozu drogowego towarów (paliwa do silników odrzutowych) z Litwy do Ukrainy. Organ kontroli stwierdził, że spółka nie posiadała wymaganego zezwolenia na przewóz. Spółka argumentowała, że przewóz miał charakter zarobkowy i podlegał umowie między UE a Ukrainą, która zwalniała z obowiązku posiadania zezwolenia. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały przewóz za niezarobkowy, tym samym utrzymując karę pieniężną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. O. (z siedzibą w [...]) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 30 kwietnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością L. A. O. z siedzibą w Ukrainie (dalej też jako "skarżąca spółka", "spółka", "strona skarżąca"), uchylił w części a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 16 stycznia 2025 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 9 marca 2024 r. na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w Hrebennem został poddany kontroli zespół pojazdów o nr rej. [...], kierowcą, którego był obywatel Ukrainy V. S., wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na rzecz przewoźnika drogowego – skarżącej spółki. Kierowca zgłosił do odprawy celnej towar w postaci paliwa do silników odrzutowych [...] w ilości 25004 kg. Nadawcą towaru był podmiot A. b. "O. L." [...], Lithuania, natomiast odbiorcą podmiot R. A. O., [...], Ukraina.
W trakcie kontroli stwierdzono, że skarżąca spółka wykonywała przewóz na potrzeby własne (przewóz niezarobkowy), na wykonywanie, którego wymagane jest zezwolenie, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1490), dalej także jako "u.t.d.".
Kierujący pojazdem nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie funkcjonariuszy służby celno-skarbowej zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielonej przewoźnikowi wykonującemu przewóz drogowy ważnego w dniu kontroli, nie przedłożył również zezwolenia wielokrotnego, wielostronnego EKMT.
Wobec stwierdzonego naruszenia zgodnie z art. 94 ust. 3 u.t.d. pobrano kaucję w wysokości 12000 zł, tj. kwocie odpowiadającej przewidywanej karze pieniężnej. Na okoliczność kontroli sporządzono protokół kontroli drogowej oraz wykonano kserokopie okazanych dokumentów, tj. dowodów rejestracyjnych ciągnika siodłowego i naczepy ciężarowej, paszportu, listu przewozowego CMR, faktury oraz łotewskiej deklaracji eksportowej.
W piśmie z dnia 29 kwietnia 2024 r. pełnomocnik strony wskazał, że przewóz dokonany przez skarżącą spółkę miał charakter zarobkowy i zgodnie z Umową między Unią Europejska a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z dnia 29 czerwca 2022 r. zezwolenie o którym mowa w art. 28 u.t.d. nie było wymagane.
Decyzją z dnia 16 stycznia 2025 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej "organ I instancji") nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 12000 zł za niewyposażenie kierowcy zespołu pojazdów w odpowiednie zezwolenie wymagane zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.t.d. oraz za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia, zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., stosownie do Ip. 1.12 i Ip. 3.1 Załącznika nr 3 do u.t.d.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, na skutek złożonego przez spółkę odwołania od decyzji organu I instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej "organ odwoławczy", "organ II instancji", "organ"):
- uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia kary za niewyposażenie kierowcy w odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym tj. dokument, o których mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.t.d. i umorzył postępowanie w tym zakresie;
- w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy w pierwszej kolejności, odwołując się do regulacji ustawy o transporcie drogowym, wyjaśnił, że z danych zawartych w dowodach rejestracyjnych pojazdu członowego wynika, dopuszczalna masa całkowita wynosi 52000 kg (18000 kg - pojazdu samochodowego, 34000 kg – naczepy ciężarowej), natomiast obliczona ładowność środka przewozowego będąca różnicą dopuszczalnej masy całkowitej i masy własnej wynosi 28600 kg. Z uwagi na fakt, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekracza 6000 kg i ładowność przekracza 3500 kg dla środka przewozowego oraz skutkuje brakiem wyłączenia określonego w art. 3 ust. 1 pkt 2 lit, b) i pkt 2a). Tym samym do przewozu drogowego wykonywanego w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie regulacje ustawy o transporcie drogowym.
Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że skarżąca spółka wykonywał bezspornie niezarobkowy, międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, że transport jest wykonywany przez podmiot pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej spółki jaką jest działalność pośredników w handlu paliwami, rudami, metalami i chemikaliami przemysłowymi (kod klasyfikacji działalności gospodarczej KVED 46.12). Zostały łącznie spełnione wszystkie warunki określone w art. 4 u.t.d., tj. pojazd prowadzony był przez pracownika spółki, spółka posiada tytuł prawny do używania ciągnika samochodowego (dowód: adnotacja w polach C.1.1. do C.1.3. dowód rejestracyjny seria i numer [...] Nr [...]), przewożony towar w postaci paliwa do silników odrzutowych [...] w ilości 25004 kg przewożony za zgłoszeniem celnym [...] i CMR nr [...] z Litwy do Ukrainy, został zakupiony przez skarżącą spółkę. Przy czym, przedsiębiorca dokonujący przewozu towaru na potrzeby własne nie jest zobowiązany do jego wykorzystania. Przewóz na potrzeby własne oznacza również wykorzystanie przewożonego towaru w prowadzonej działalności gospodarczej np. sprzedaży na terytorium Ukrainy po objęciu odpowiednią procedurą celną.
Odnosząc się do zarzutów spółki co do naruszenia umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z 29 czerwca 2022 r. (Dz. Urz. UE L 179 z dnia 6 lipca 2022 r. str. 4), dalej "umowa Unia Europejska – Ukraina", organ odwoławczy zauważył, że nie może mieć ona w sprawie zastosowania, gdyż dotyczy wyłącznie przewoźników drogowych wykonujących zarobkowo przewozy drogowe towarów w relacji dwustronnej i tranzytowej (transport towarów w celach handlowych). Natomiast skarżąca spółka wykonywała niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy (przewóz na potrzeby własne), który nie podlegał pod regulacje przedmiotowej umowy.
Organ II instancji podniósł, że w przypadkach, których nie obejmują postanowienia umowy między Unią Europejską, a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów, tj. w przypadku przewozów na potrzeby własne, zastosowanie mają postanowienia Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzonej w Warszawie w dniu 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. Nr 6 poz. 125), dalej "umowa" lub "umowa z Ukrainą" oraz ustawy o transporcie drogowym. Obowiązek posiadania zezwolenia przez obywateli ukraińskich wynika z postanowień tej umowy (art. 6 umowy), gdyż kontrolowany przewóz nie zawierał się w katalogu przewozów zwolnionych z konieczności posiadania zezwolenia wymienionych w art. 7 ust. 1 umowy zawartej z Ukrainą.
Organ zauważył również, że regulacja art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d., zgodnie z którą, kierowca pojazdu, wykonując przewóz drogowy rzeczy w międzynarodowym transporcie drogowym, powinien mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu kontroli dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym, pozostaje w ścisłym związku z postanowieniami art. 13 ust. 1 umowy z Ukrainą, co oznacza, że przewoźnik, który nie okazał w dniu kontroli właściwego zezwolenia dla konkretnej operacji przewozu, nie posiadał wymaganego - zarówno przepisami prawa polskiego, jak i stosownie do postanowień umowy z Ukrainą – zezwolenia.
Organ II instancji zwrócił także uwagę na treść komunikatu, zamieszczonego na stronie internetowej Stowarzyszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych Ukrainy (http://www.asmap.org.ua/index1.php?idt=68963),z którego wynika, że w sytuacji, kiedy przewoźnik pełni jednocześnie rolę importera i przewoźnika, organy regulacyjne wymagają od przewoźników posiadania zezwolenia na transport. Z uwagi na fakt, że na rok 2024 Ukraina i Polska nie dokonały wymiany zezwoleń zagranicznych, w przypadku przewozu towarów, gdy przewoźnicy pełnią jednocześnie rolę importera i przewoźnika, powinni zaplanować transport z wykorzystaniem zezwolenia ECMT. Zezwolenia EKMT są dokumentami upoważniającymi do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi stowarzyszonymi w ramach Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (obecnie Międzynarodowym Forum Transportu), powołanej do życia protokołem sporządzonym w Brukseli dnia 17 października 1953 r., do którego Rzeczpospolita Polska przystąpiła w 1993 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 116, poz. 518).
W świetle powyższego organ ocenił, że przedmiotowy przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem art. 28 ust. 1 i art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d. i organ I instancji zasadnie nałożył na spółkę karę pieniężną w kwocie 12000 zł, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Organ odwoławczy jednak za nieprawidłowe uznał działanie organu I instancji, co do postępowania w części dotyczącej niewyposażenia kierowcy w odpowiednie zezwolenie, wymagane zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.t.d. i opisane w Ip. 1.12 załącznika nr 3 do tej ustawy. Zdaniem organu II instancji, skoro przewoźnik w trakcie kontroli w ogóle nie dysponował zezwoleniem, to oczywistym jest, że nie mógł wyposażyć kierowcy w ten dokument. Z opisu naruszenia z Ip. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. wynika bowiem, że dotyczy ono sytuacji, gdy wymagany dokument w sensie formalnym istnieje (występuje w obrocie prawnym), jednak przewoźnik drogowy nie wyposażył kierowcy w ten dokument (kierowca nie posiada go podczas wykonywania przewozu). W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca.
W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 92c u.t.d. Organ dodał, że spółka przy dołożeniu należytej staranności przy organizacji międzynarodowych przewozów towarów, jako przewoźnik mogła nie dopuścić do powstania naruszenia przepisów prawa mających zastosowanie, poprzez zaopatrzenie kierowcy w ważne zezwolenie. Za stwierdzone w sprawie naruszenie nie została także nałożona na spółkę kara przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres 2 lat.
W ocenie organu odwoławczego w sprawie zachowano również wszystkie standardy postępowania administracyjnego.
Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję organu odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2025 r., zaskarżając ją w części, w której utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujący błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że:
a) skarżący wykonywał niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy (przewóz na potrzeby własne), podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego powinno wynikać, że przewóz ten był przewozem drogowym towarów wykonywanym zarobkowo;
b) dowodem, na podstawie którego należy wywodzić fakt zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika jest list przewozowy CMR, podczas gdy w toku sprawy Skarżący przedłożył materiał dowodowy, z którego jasno wynikał charakter stosunku zobowiązaniowego łączącego Skarżącego z kontrahentami - Ł. Z. N. "M." oraz O. L., w szczególności na podstawie przedłożonych umów z ww. podmiotami;
c) Wykonywany przez Skarżącego przewóz miał charakter służebny i pomocniczy w stosunku do prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej, podczas gdy sprzedaż oraz przewóz paliwa lotniczego składały się na przedmiot umowy zawartej przez Skarżącego wraz z Ł. Z. N. "M.";
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 2 ust. 1 Umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z dnia 29 czerwca 2022 r., poprzez błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przewozu drogowego towarów wykonywanego zarobkowo" i dalej przyjęcie, że przedmiotowy przewóz towarów wykonywany przez Skarżącego nie był przewozem drogowym towarów wykonywanym zarobkowo, a w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 92a ust. 1, 3 i 7 ustawy o transporcie drogowym, poprzez ich zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, w której zastosowanie miała Umowa między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów i wymogi dotyczące posiadania zezwolenia w pojeździć przez kierowcę nie mogły mieć zastosowania.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Przedmiot kontroli Sądu pod względem legalności stanowiła decyzja organu odwoławczego wydana w przedmiocie nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 12000 zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Na mocy art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12000 zł za każde naruszenie (...). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12000 zł, z wyjątkami nie mającymi w sprawie zastosowania (art. 92a ust. 3 u.t.d.). Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- załącznika nr 3 do ustawy.
Pod lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia. Naruszenie to jest sankcjonowane karą w wysokości 12000 zł.
Według treści art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d., kierowca pojazdu, wykonując przewóz drogowy rzeczy w międzynarodowym transporcie drogowym, winien mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu kontroli dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.t.d., wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. W art. 29b u.t.d. ustawodawca zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, m.in. sposobu wypełniania blankietów zezwoleń, o których mowa w art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 oraz wzorów zezwoleń, o których mowa w art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 - uwzględniając warunki wykorzystania zezwoleń określone w dwustronnych umowach międzynarodowych o wykonywaniu przewozów drogowych oraz zakres niezbędnych danych umieszczonych w zezwoleniach. W oparciu o to umocowanie Minister Infrastruktury i Rozwoju wydał rozporządzenie z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zezwoleń na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy oraz drogowy przewóz kabotażowy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1564). Przepis art. 28a ust. 3 u.t.d. stanowi, że kierujący pojazdem samochodowym wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1. W przypadku nieokazania podczas kontroli tego dokumentu, międzynarodowy przewóz drogowy uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Zagraniczny podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany wypełnić blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, najpóźniej przed wjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu samochodowego, którym przewóz ten jest wykonywany (art. 28a ust. 1 u.t.d.). W przypadku niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia blankietu zezwolenia, przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia (art. 28a ust. 2 u.t.d.).
W świetle art. 4 pkt 3 i pkt 6a u.t.d., przewóz drogowy oznacza transport drogowy (w tym międzynarodowy transport drogowy) lub niezarobkowy przewóz drogowy. Niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy, to przewóz na potrzeby własne wykonywany z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 pkt 6 u.t.d.).
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do kwestii prawidłowej kwalifikacji wykonywanego przez skarżącą spółkę przewozu. W ocenie organu, skarżąca w dniu 9 marca 2024 r. wykonywała niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, co wymagało posiadania przez stronę odpowiedniego zezwolenia, zarówno na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak i postanowień umowy z Ukrainą. Natomiast według strony skarżącej, wykonywany przewóz miał charakter zarobkowy, a w konsekwencji, na mocy postanowień umowy Unia Europejska – Ukraina, strona była zwolniona z obowiązku posiadania zezwolenia na przewóz poddany kontroli w dniu 9 marca 2024 r.
W ocenie Sądu, należy zgodzić się z powyższym stanowiskiem organu, natomiast podniesione przez stronę zarzuty skargi są niezasadne.
Przede wszystkim nie budziło wątpliwości i nie było przez stronę skarżącą kwestionowane, że do kontrolowanego przewozu znajdowały zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym, gdyż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego w niniejszej sprawie zespołu pojazdów wynosiła łącznie 52000 kg. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 i 2a u.t.d., przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony: a) w krajowym transporcie drogowym rzeczy, w przypadku gdy przedsiębiorca wykonuje wyłącznie krajowy transport drogowy rzeczy, b) w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy (pkt 2) oraz o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 tony w transporcie drogowym rzeczy (pkt 2a).
W takich warunkach istotne znaczenie dla oceny charakteru wykonywanego przez stronę przewozu miał przepis art. 4 pkt 4 u.t.d., według którego niezarobkowy przewóz drogowy, czyli przewóz na potrzeby własne – to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że główna działalność gospodarcza skarżącej obejmuje działalność pośredników w handlu paliwami, rudami, metalami i chemikaliami przemysłowymi (kod klasyfikacji działalności gospodarczej 46.12 – k. 120 verte akt adm.). Sprzedaż hurtowa stałych, ciekłych, gazowych i podobnych produktów - 46.71, niewyspecjalizowana transakcja hurtowa 46.90, sprzedaż detaliczna innych produktów nieobjętych w wyspecjalizowanych sklepach 47.78, transport ciężarowy 49.41, wynajęcie i eksploatacja własnych lub dzierżawionych nieruchomości 68.20, świadczenie innych usług indywidualnych gdzie indziej nie sklasyfikowane 96.09, zaliczona została do "innej" działalności w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej skarżącej spółki. Tym samym, w świetle powyższych zapisów w rejestrze, transport drogowy towarów z całą pewnością nie stanowi podstawowej działalności strony. Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że kierowcą kontrolowanego zespołu pojazdów – zarejestrowanych na terytorium Ukrainy - był pracownik strony skarżącej, V. S.. Skarżąca nie kwestionowała tej okoliczności. Strona posiadała również tytuł prawny do używania skontrolowanego pojazdu, co potwierdzają zapisy w dowodach rejestracyjnych. Spółka była właścicielem środka transportu. W sprawie nie było też sporne, że przewożonym towarem było paliwo do silników odrzutowych [...] w ilości 25004 kg, zakupionym przez podmiot L. A. O.. Spółka ta była właścicielem przewożonego towaru. Jednym z dokumentów (przedłożonych do kontroli przez kierującego pojazdem) potwierdzających fakt, że odbiorca towaru jest tożsamy z przewoźnikiem drogowym jest międzynarodowy drogowy list przewozowy CMR nr [...] Świadczą o tym zapisy w polach 2,16 i 23.
Przepis art. 4 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r. stanowi, że dowodem zawarcia umowy przewozu jest list przewozowy. W braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika, o czym stanowi przepis art. 9 ust. 1 Konwencji. Przedstawione przez kierowcę podczas kontroli dokumenty tj. faktura nr [...] z dnia 07.03.2024 r., zgłoszenie celne nr [...] z dnia 08.03.2024r. wskazują, że podmiot L. A. O. zakupił od podmiotu O. L. paliwo odrzutowe [...] w ilości 25004 kg za kwotę 23 371,25 USD. Zgodnie z przedstawioną fakturą sprzedaży będącą załącznikiem do zgłoszenia celnego, warunki dostawy zostały oznaczone jako FCA [...] (dostarczone do przewoźnika) co oznacza, że sprzedający dostarcza towary kupującemu do [...] i są one w dyspozycji przewoźnika, który jest również odbiorcą towaru. Powyższe jest również zgodne z zapisami w międzynarodowym samochodowym liście przewozowym CMR, gdzie jako odbiorcę i przewoźnika wskazano L. A. O., zaś jako miejsce odbioru towaru wskazano miejscowość [...] na Litwie ([...]).
Powyższe oznacza, że skarżąca spółka wykonywała międzynarodowy przewóz tego towaru na własne potrzeby z Litwy do Ukrainy. Przewóz drogowy miał charakter niezarobkowy.
Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d., w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin. Konstrukcja przepisu art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d. określającego okoliczności, które muszą zostać spełnione, aby przejazd pojazdu z ładunkiem został uznany za przewóz na potrzeby własne, a zwłaszcza użycie spójników "lub" wskazuje, że wystarczy zaistnienie jednego z wymienionych tam przypadków. Z powołanego art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d. wynika wprost, że wystarczy, aby nastąpiła którakolwiek z sytuacji wskazanych w tym przepisie. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że właścicielem przewożonego towaru w dniu kontroli była strona skarżąca. Ewentualna późniejsza sprzedaż przewożonego towaru w ramach działalności handlowej skarżącej w zakresie sprzedaży tego rodzaju towarów pozostaje bez wpływu na legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W odniesieniu do twierdzenia zawartego w treści skargi, że koszty transportu były pokryte przez "docelowego odbiorcę" to jest Ł. Z. N. M. trzeba wyjaśnić, że kwestia poniesienia przez sprzedającego kosztów transportu należy do wewnętrznych rozliczeń między kontrahentami i pozostaje bez wpływu na uznanie w analizowanej sprawie, że doszło do spełnienia wszystkich przesłanek wymienionych w art. 4 pkt 4 u.t.d. i w konsekwencji istnienia po stronie skarżącej obowiązku posiadania zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy. Kwestia rozliczeń pomiędzy skarżącą a jej kontrahentem w zakresie poniesienia kosztów transportu i przyjętych warunków dostawy to kwestie odnoszące się do czynników kształtujących cenę towaru w ramach działalności skarżącej. Podkreślenia wymaga, że według umowy zawartej przez skarżącą z Ł. Z. N. M. (k. 69 akt adm.) dostawca ponosił koszty za transport i usługi. Dostawcą towaru była skarżąca spółka stosownie do umowy dostawy nr 176 (k. 70 akt adm.).
W ocenie Sądu, nie kwestionując nawet stanowiska skarżącej co do zapłaty za koszty transportu, okoliczności te w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa pozostają bez wpływu na prawidłową ocenę organu, co do rodzaju skontrolowanego w dniu 9 marca 2024 r. przewozu. Bez wątpienia przewóz przez skarżącą towarów zakupionych przez stronę – na podstawie umowy z O. L. (k. 36-50 akt adm.) - dla potrzeb własnej działalności gospodarczej jest przewozem wykonywanym pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności. Przy czym, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, skarżąca spółka nie ma uprawnień do wykonywania transportu drogowego towarów.
W konsekwencji prawidłowego ustalenia, że kontrolowany przewóz był przewozem na potrzeby własne, prawidłowa była również ocena organów co do braku podstaw do zastosowania w sprawie postanowień umowy Unia Europejska – Ukraina, a zarzuty skargi w tym zakresie należało uznać za całkowicie chybione.
W ocenie Sądu, przyjęta za podstawę zaskarżonej decyzji wykładnia postanowień powyższej umowy nie budzi wątpliwości. Z umowy tej wynika m.in, że jej celem jest tymczasowe ułatwienie drogowego transportu towarowego między i przez terytorium Unii Europejskiej i Ukrainy, poprzez przyznanie dodatkowych praw tranzytu i przewozu towarów między Stronami przewoźnikom mającym siedzibę na terytorium jednej ze Stron w związku ze skutkami prowadzonej przez Rosję napastniczej wojny przeciwko Ukrainie i poważnymi zakłóceniami, jakie stwarza ona dla wszystkich rodzajów transportu w tym państwie (art. 1 ust. 1 Umowy). Wskazana umowa ma zastosowanie do tranzytu i międzynarodowego przewozu drogowego towarów między Stronami wykonywanego zarobkowo i pozostaje bez uszczerbku dla stosowania zasad ustanowionych przez wielostronny system kontyngentów Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu w ramach Międzynarodowego Forum Transportu. Przewóz drogowy towarów w obrębie państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub między państwami członkowskimi Unii Europejskiej pozostaje zaś poza zakresem stosowania niniejszej Umowy. Tranzyt przez terytorium drugiej Strony w celu przewozu towarów między państwami trzecimi nie jest w ogóle Umową objęty (art. 2 ust. 1 Umowy). Nadto w świetle postanowień tej umowy i dla jej celów "przewoźnik drogowy towarów" oznacza osobę fizyczną lub prawną zajmującą się transportem towarów w celach handlowych, mającą siedzibę na terytorium Strony zgodnie z prawem tej Strony i posiadającą zezwolenie wydane przez tę Stronę na zarobkowe wykonywanie międzynarodowego transportu towarów za pomocą pojazdów silnikowych lub zespołów pojazdów (art. 3 pkt 2 Umowy).
Dlatego też stanowisko organu, że Umowa Unia Europejska – Ukraina dotyczy wyłącznie przewoźników drogowych wykonujących zarobkowo przewozy drogowe towarów w relacji dwustronnej i tranzytowej, było w pełni prawidłowe, a cel handlowy transportu towarów został wprost wyartykułowany w definicji przewoźnika.
Trafnie organ odwoławczy podniósł, że w przypadkach, których nie obejmują postanowienia umowy Unia Europejska – Ukraina, zastosowanie znajdą postanowienia umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych. Z powołanego wyżej art. 28 ust. 1 u.t.d. wprost bowiem wynika, że wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej (...), wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 5 umowy z Ukrainą, przewoźnicy każdej Umawiającej się Strony mogą wykonywać przewozy ładunków oraz wykonywać przejazdy w stanie próżnym: a) między miejscem położonym na terytorium jednej Umawiającej się Strony a miejscem położonym na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, b) w tranzycie przez terytorium drugiej Umawiającej się Strony. Postanowienie art. 6 ust. 1 i 2 przedmiotowej Umowy stanowi z kolei, że z wyjątkiem przewozów określonych w artykule 7, przewozy ładunków wymienione w artykule 5 mogą być wykonywane jedynie na podstawie zezwoleń wydanych uprzednio przez właściwą władzę państwa rejestracji pojazdu w imieniu właściwej władzy drugiej Umawiającej się Strony. Właściwe władze Umawiających się Stron przekazują sobie wzajemnie zezwolenia, wymienione w ustępie 1 niniejszego artykułu. Zwolnienia z wymogu zezwoleń, o których mowa w art. 7 Umowy z oczywistych względów nie mają w sprawie zastosowania, gdyż zgodnie z tym przepisem nie wymagają zezwoleń przewozy:
a) rzeczy przesiedlenia,
b) materiałów i przedmiotów, w tym dzieł sztuki, przeznaczonych na targi, wystawy lub na imprezy o charakterze niehandlowym na terytorium drugiej Umawiającej się Strony,
c) sprzętu, przedmiotów i zwierząt przeznaczonych na imprezy teatralne, muzyczne, filmowe lub sportowe, dla cyrków, targów, kiermaszy na terytorium drugiej Umawiającej się Strony,
d) sprzętu przeznaczonego dla wykonywania zapisów radiofonicznych, zdjęć filmowych lub telewizyjnych,
e) zwłok,
f) pojazdów uszkodzonych.
Trafnie również organ odwoławczy zwrócił uwagę na brzmienie art. 13 ust. 1 przedmiotowej Umowy, który stanowi, że przewoźnicy jednej Umawiającej się Strony, jak również załogi pojazdów powinni przestrzegać podczas swojego pobytu na terytorium drugiej Umawiającej się Strony przepisów prawnych obowiązujących na tym terytorium, dotyczących w szczególności przewozów i ruchu drogowego.
Powyższe oznacza, że organ rozstrzygnął sprawę w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej bez naruszenia zasad dotyczących interpretacji traktatów, o których mowa w art. 33 ust. 1 - 4 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów. W tym stanie faktycznym i prawnym prawidłowa okazała się ocena organu, że kontrolowany przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem art. 28 ust. 1 i art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym. Zatem zarzuty skargi o naruszeniu przepisów prawa materialnego – art. 4 pkt 4 u.t.d., art. 28 ust. 1 u.t.d. w związku z art. 2 ust. 1 umowy między Unią Europejską a Ukrainą nie zasługują na uwzględnienie.
Zwrócić przy tym należy uwagę, że organ miał na względzie okoliczność, iż na rok 2024 Ukraina i Polska nie dokonały wymiany zezwoleń zagranicznych, zgodnie z art. 8 ust. 1 umowy, który stanowi, że zezwolenia na wykonywanie przewozów ładunków są wydawane w granicach kontyngentów ustalanych wspólnym porozumieniem każdego roku przez właściwe władze Umawiających się Stron. Jednakże taki stan rzeczy powinien być znany stronie skarżącej jako przewoźnikowi, albowiem jak ustaliły organy i czego nie kwestionowała skarżąca, na stronie internetowej Stowarzyszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych Ukrainy (AsMAP UA) zamieszczono jasny komunikat, z którego wynika, że w sytuacji, kiedy przewoźnik pełni jednocześnie rolę importera i przewoźnika, organy regulacyjne wymagają od przewoźników posiadania zezwolenia na transport. Z uwagi na fakt, że na rok 2024 Ukraina i Polska nie dokonały wymiany zezwoleń zagranicznych, w przypadku przewozu towarów, gdy przewoźnicy pełnią jednocześnie rolę importera i przewoźnika, winni zaplanować transport z wykorzystaniem zezwolenia EKMT. Zezwolenie EKMT, jak wyjaśnił organ odwoławczy, jest dokumentem upoważniającym do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi stowarzyszonymi w ramach Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (obecnie Międzynarodowym Forum Transportu), powołanej do życia protokołem sporządzonym w Brukseli dnia 17 października 1953 r. Zarówno Rzeczpospolita Polska, jak i Ukraina są państwami członkowskimi EKMT. Zezwolenia te są wielokrotne, wielostronne i przyznawane są z reguły na okres 1 roku. Na ich podstawie można wykonywać przewozy między krajami członkowskimi EKMT oraz w tranzycie przez ich terytoria. Niesporne zaś było, że skarżąca takiego zezwolenia wielostronnego nie okazała. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy, którą ponosi na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., ma charakter obiektywny, niezależny od winy (i jej stopnia). Dla zaistnienia tej odpowiedzialności wystarczające jest zatem samo stwierdzenie naruszenia, nawet jeżeli powstało ono w sposób niezawiniony.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi przepisy postępowania, w tym zasady określone w przepisach art. art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. nie zostały naruszone. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy podjęciu decyzji znalazły wyraz w uzasadnieniu zarówno decyzji organu pierwszej instancji, jak i decyzji organu odwoławczego. Strona miała też zapewniony czynny udział w postępowaniu, z którego to prawa aktywnie korzystała.
Okoliczność braku w trakcie kontroli wymaganego zezwolenia została bezspornie udowodniona. Brak natomiast ważnego zezwolenia w świetle wyżej przywołanych przepisów art. 28 ust. 1, art. 28a ust. 3 i art. 87 ust.1 pkt 3 lit. a u.t.d. zasadnie skutkował nałożeniem na stronę kary, o jakiej mowa w lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d., a więc kary w wysokości 12 000 zł. Przy tym pobór kaucji - w przypadku podmiotu zagranicznego - w wysokości przewidywanej kary znajdował swoje normatywne podstawy w zasadzie wynikającej z art. 94 ust. 3 i 4 u.t.d.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach sprawy, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") trzeba wskazać, że trafna była także ocena organu odwoławczego co do zaistnienia przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. przesłanki umorzenia postępowania w części dotyczącej naruszenia polegającego na niewyposażeniu kierowcy w odpowiednie zezwolenie, wymagane zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.t.d., a więc w części dotyczącej naruszenia określonego w Ip. 1.12. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, sankcjonowanego karą 500 zł. Zasadnie bowiem wywiódł organ, że normy lp. 1.12. i lp. 3.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym dotyczą dwóch odrębnych naruszeń, mających zastosowanie w dwóch odrębnych stanach faktycznych. W sytuacji, gdy w rozpatrywanej sprawie ustalono, że przewoźnik w ogóle nie posiadał ważnego zezwolenia, nie można było zarazem przyjąć, że mamy do czynienia także z kolejnym deliktem administracyjnym w postaci niewyposażenia kierowcy w ten dokument. Celem sankcji określonej w lp. 1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. jest bowiem wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, by kierowca każdorazowo posiadał w pojeździe kompletną wymaganą dokumentację związaną z wykonywanym przewozem. Natomiast celem unormowania określonego w lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d. jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy innego rodzaju działań, które zagwarantują przestrzeganie przepisów prawa dzięki posiadaniu przez przewoźnika uprawnień do wykonywania danego rodzaju przewozów.
Podzielić należy wyrażoną w zaskarżonej decyzji ocenę, że w stanie faktycznym sprawy brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 92c u.t.d. Przy tym skarżąca w treści skargi nie przedstawiła w tym przedmiocie żadnej argumentacji, koncentrując swoje zarzuty na wadliwym zdaniem strony stanowisku organów co do obowiązku posiadania przez nią stosownego zezwolenia. W tej kwestii trafnie organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie sprostała obowiązkowi wykazania wystąpienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodzić się należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy przewoźnik miał całkowity wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, bowiem podejmując się międzynarodowego przewozu drogowego przedmiotowego towaru, stanowiącego własność skarżącej i przewożonego pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności, powinien posiadać zezwolenie, którym jednak nie dysponował. Kierujący pojazdem nie posiadał również i nie przedłożył do kontroli zezwolenia wielostronnego, wielokrotnego EKMT, które uprawniałoby go do wykonywania przedmiotowego przewozu. W sprawie nie zachodziły też okoliczności wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W konsekwencji, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło