III SA/Lu 355/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. H. na czynność Starosty z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. uznaje obowiązek Starosty dokonania zwrotu J. H. kwoty 425 (czterysta dwadzieścia pięć) złotych za kartę pojazdu wydaną dla samochodu osobowego marki Toyota Avensis nr rejestracyjny [...]; 3. zasądza od Starosty na rzecz J. H. kwotę 200 ( dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. J. H. zwrócił się do Starosty B. o zwrot bezpodstawnie pobranej kwoty 425 zł za wydanie karty pojazdu marki [...], zarejestrowanego pod numerem rejestracyjnym [...]. Starosta B. pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. odmówił zwrotu przedmiotowej kwoty za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej samochodu osobowego marki [...]. Wskazując iż zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu dokonywane będzie na podstawie wydanych wyroków sądowych w konkretnej sprawie. Dnia [...] czerwca 2010 r. J. H. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. stwierdził niezgodność z Konstytucją paragrafu 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu. Przepis ten stanowił o wysokości opłaty, która wynosiła 500 zł. Jak wskazał J. H. nowa opłata ustalona została na kwotę 75 złotych, wobec czego jego wezwanie do zwrotu opłaty dotyczy części tej opłaty tj. kwoty 425 złotych. Odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ, pismem z dnia [...] lipca 2010 r. ponownie odmówił zwrotu żądanej kwoty. Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. J. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. W uzasadnieniu skargi J. H. powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał iż w myśl rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, przy pierwszej rejestracji pojazdu, pobierana jest opłata w wysokości 75 złotych. Wysokość tej opłaty jest konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., który zanegował zgodność przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Tym samym zanegował legalność poboru opłaty za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji w kwocie 500 zł. W odpowiedzi na skargę Starosta B. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi organ podniósł m.i., iż niezależnie od faktu uznania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, za niezgodne z Konstytucją, przepis ten obowiązywał do dnia 15 kwietnia 2006 r. stanowiąc wiążącą normę prawną, do której stosowania zobowiązane były organy administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, iż podstawą prawną do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowią przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym a także wydanego na jej podstawie rozporządzenia. Zgodnie z treścią przepisu art. 77 ust. 1 wskazanej powyżej ustawy, producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium RP. Ustęp 3 art. 77 wskazanej ustawy, stanowi, że kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż wskazanego w ust. 1, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP. Ustęp 2 pkt 2 powołanego przepisu, zawiera delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu, zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Zgodnie ze wskazaną delegacją Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. W § 1 ust. 1 rozporządzenie to wskazywało, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium RP organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Z dniem 15 kwietnia 2006 r. rozporządzenie to zostało uchylone, rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, określając w § 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP pobiera się opłatę w wysokości 75 złotych. Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lica 2003 r. Ministra Infrastruktury, jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał stwierdził, że niezgodność § 1 ust. 1 wskazanego rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzanie niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej. Dlatego też § 1 ust. 1 wskazanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Jak wskazał Trybunał, rozporządzenie może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał uznał także że wskazany przepis rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi- ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi – daninę publiczną o charakterze podatkowym. Mając na uwadze treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić należy, że opłata za wydanie kart pojazdu, w przedmiotowej sprawie, pobrana została na podstawie przepisu rozporządzenia, co do którego stwierdzona została jego niezgodność zarówno z Konstytucją jak i z ustawą. Zdaniem składu orzekającego, pomimo tego, że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r., przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury sąd na podstawie art. 178 Konstytucji, może w toku rozpoznawanej sprawy ocenić czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy i w sytuacji stwierdzenia niekonstytucyjności aktu niższej rangi niż ustawa, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania konkretnej, określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym. W konsekwencji należy uznać, iż wynikiem stwierdzenia przez sąd niekonstytucyjności przepisu jest stwierdzenie, że czynność polegająca na odmowie zwrotu żądanej kwoty wydana została bez podstawy prawnej. Wobec czego stwierdzić należy, iż organ niezasadnie odmówił skarżącemu zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu. Zgodnie z treścią art. 146 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. W sprawach tych sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie, zdaniem sądu, po stronie skarżącego jednoznacznie istnieje uprawnienie do zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu. Wobec tego, poza stwierdzeniem bezskuteczności czynności Starosty B. odmawiającej zwrotu części opłaty, istnieją podstawy do uznania bezpośrednio w wyroku sądu uprawnienia skarżącego, wynikającego wprost z przepisów prawa. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 146 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.