III SA/Lu 355/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 października 2013 r. sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia H. B. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., Wójt Gminy orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] z działkami nr [...] i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego, celem rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. Wójt Gminy, na podstawie art. 264 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako k.p.a.), ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na łączną kwotę 3500 zł i kosztami tymi obciążył współwłaścicieli rozgraniczanych nieruchomości, tj. w kwocie 1.750 zł współwłaścicieli działek nr [...] (wnioskodawców) oraz w kwocie 1.750 zł współwłaścicieli działek sąsiednich nr [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że koszty postępowania rozgraniczeniowego podzielone zostały po połowie pomiędzy uczestników postępowania rozgraniczeniowego, gdyż postępowanie rozgraniczeniowe i związane z nim koszty zostały poniesione w ich interesie. W zażaleniu na powyższe postanowienie H. B. domagał się jego zmiany i obciążenia jedynie wnioskodawców kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołało się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, z której wynika, że rozgraniczenie nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości rozgraniczanych, których granice stały się sporne. Koszty postępowania w sprawie ograniczyły się do kosztu wynagrodzenia geodety wyznaczonego przez organ prowadzący postępowanie, za czynności rozgraniczenia. Koszty te poniosła Gmina. Zdaniem organu odwoławczego uzasadnione było obciążenie kwotą 3.500 zł nie tylko osób, które wnioskowały o rozgraniczenie, czyli współwłaścicieli działek nr [...], ale także współwłaścicieli działek sąsiednich, których dotyczyło rozgraniczenie, m.in. H. B. W skardze H. B. wniósł o uchylenie postanowień obu instancji. Zarzucił powyższym rozstrzygnięciom naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Wyjaśnił, że organ błędnie przyjął, że koszty zostały poniesione w jego interesie i na jego żądanie. Podkreślił, że jest osobą ubogą i uiszczenie wskazanej w rozstrzygnięciu kwoty, będzie dla niego obciążeniem przekraczającym możliwości finansowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ wydając zaskarżony akt nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie kontroli sądu poddane zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r., którym utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę rozstrzygania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego stanowiły przepisy art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 k.p.a. Przepisy te ustalają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 k.p.a.). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.) Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, opublikowanej w ONSAiWSA 2007/2/26, wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 kodeksu cywilnego - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jaki i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 kodeksu cywilnego z art. 31 ust. 2 - 4 i art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 kodeksu cywilnego, stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Sąd wskazał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ostatecznie, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 kodeksu cywilnego. Pogląd wyrażony w wyżej wymienionej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie niesporne jest, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek [...] – współwłaścicieli działek nr [...]. Z postanowienia Wójta Gminy z dnia [...] października 2012 r. wynika, że granice prawne pomiędzy ww. działkami uległy zatarciu w terenie, przez co pomiędzy ich właścicielami powstał spór graniczny. O wszczęciu postępowania zawiadomieni zostali współwłaściciele sąsiednich nieruchomości oznaczonych nr [...], w tym H. B. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., Wójt Gminy orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego, celem rozpatrzenia. Organ w uzasadnieniu wskazał, że sporządzony przez geodetę protokół graniczny został podpisany przez współwłaścicieli działek nr [...], natomiast obecny na gruncie współwłaściciel działki nr [...] – H. B.h, odmówił jego podpisania. W sprawie nie doszło do zawarcia ugody, a spór graniczny trwa nadal, a zatem w ocenie organu, zasadne było przekazanie sprawy do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej uchwale - udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Zatem postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie właścicieli wszystkich nieruchomości, których granica stała się sporna. Wyliczenie składników kosztów postępowania, zostało zawarte w art. 263 § 1 k.p.a., który stanowi, że do tych kosztów zalicza się koszty podroży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. W toku przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Wójta Gminy, kosztami postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie stron, były koszty czynności geodety stanowiące jego wynagrodzenie (3500 zł). Zgodnie z normą art. 152 kodeksu cywilnego, która jak wcześniej podniesiono, ma zastosowanie w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, koszty te zostały rozłożone po połowie na współwłaścicieli sąsiadujących nieruchomości. H. B. będący współwłaścicielem nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], zobowiązany został do solidarnego z pozostałymi współwłaścicielami: [...] uiszczenia kwoty 1750 zł. [...], jako współwłaściciele działek nr [...] obciążeni zostali zapłatą kwoty 1750 zł. Powyższe ustalenie kosztów postępowania wynikało z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu i utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W niniejszej sprawie spór co do przebiegu granic nieruchomości był rzeczywisty, co uzasadniało wszczęcie i prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego przez organ. Jednocześnie brak jest podstaw do nieobciążania skarżącego kosztami postępowania rozgraniczeniowego skoro nie podpisał protokołu granicznego, a więc kwestionował i nadal kwestionuje przebieg granicy. W ocenie sądu, wbrew stanowisku skarżącego, koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały ustalone i rozdzielone prawidłowo. W toku dokonanej kontroli zaskarżonego postanowienia, sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które by dawało podstawę do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), oddalił skargę.