III SA/Lu 356/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; III. przyznaje adwokatowi J. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy ), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku VAT. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. po rozpatrzeniu zażalenia D. W. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Z. z dnia [...] stycznia 2013 r., Nr [...], w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Wójt Gminy Z. wszczął postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości - działki nr 66/18 (stanowiącej własność K. M.) z działką nr 66/5 (należącą do D. W.). Wobec zawarcia przez strony ugody przed geodetą, decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Wójt Gminy Z. umorzył postępowanie rozgraniczeniowe. W dalszym toku postępowania, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. Wójt Gminy Z. działając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. ustalił, że koszty rozgraniczenia wynoszą 2 500 zł. Kosztami tymi obciążył K. M. oraz D. W. po połowie (po 1 250 zł na każdą ze stron). W zażaleniu na powyższe postanowienie D. W. podniósł, że nie zgadza się na ponoszenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w uzasadnieniu wyjaśniając, że do ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego stosuje się przepisy Działu IX ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, określające zasady ponoszenia kosztów postępowania. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Koszt wykonania czynności przez geodetę obciąża strony postępowania rozgraniczeniowego, ponieważ w ich interesie postępowanie to jest prowadzone. Kolegium podzieliło pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, że koszty rozgraniczenia obciążają strony będące właścicielami wszystkich rozgraniczanych nieruchomości, a właściciele nieruchomości powinni ponosić je po połowie. Udział strony w postępowaniu administracyjnym oznacza, że toczy się ono w jej interesie. W interesie prawnym wszystkich właścicieli nieruchomości leży rozgraniczenie w sytuacji, gdy granice sąsiadujących gruntów stały się sporne. W rozpatrywanej sprawie koszty postępowania rozgraniczeniowego ograniczyły się do wynagrodzenia geodety w wysokości 2500 zł. Koszty te w całości poniosła K. M. Z tych też względów koszty zostały rozdzielone po połowie, między właścicieli rozgraniczonych nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. W. zarzucił między innymi, że nie rościł sobie pretensji co do przebiegu granicy (była ona ustalona prawidłowo w świetle dotychczasowej dokumentacji geodezyjnej w postaci map) i w tych okolicznościach postępowanie rozgraniczeniowe było niepotrzebne. Skarżący podniósł, że miał nie ponosić kosztów, według oświadczeń geodety dokonującego pomiarów. Obciążenie kosztami skarżącego jest w tej sytuacji dla niego krzywdzące, a dodatkowo dlatego, że jest osobą niepełnosprawną pozostającą w trudnej sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest usprawiedliwiona. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, wywołanego wnioskiem K. M. W postępowaniu tym zawarto w dniu [...] sierpnia 2012 r. ugodę przed geodetą, dokonującym czynności związanych z ustaleniem przebiegu granicy. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. organ pierwszej instancji umorzył postępowanie rozgraniczeniowe, a następnie uwzględniając wniosek K. M. z dnia [...] listopada 2012 r. o rozlicznie kosztów rozgraniczenia, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. ustalił wysokość tych kosztów (2 500 zł), nałożył na wnioskodawczynię oraz skarżącego obowiązek ich poniesienia (po 1 250 przez każdą ze stron) oraz zobowiązał skarżącego do zwrotu kosztów na rzecz K. M., poprzez dokonanie płatności na wskazany numer rachunku bankowego. Powstały spór dotyczy obciążenia obu stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie określają zasad ponoszenia kosztów rozgraniczania nieruchomości. Przy ustalaniu wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego zastosowanie mają przepisy działu IX ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (przepisy zawarte w art. 262 - 267). Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Dokonując rozliczenia tych kosztów należy uwzględniać także przepisy zawarte w art. 152 – 153 Kodeksu cywilnego. Pierwszy z tych przepisów określa, że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; zaś koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Drugi z tych przepisów (art. 153 Kodeksu cywilnego) przewiduje, że w razie sporu co do przebiegu linii granicznych należy dążyć do zawarcia ugody. W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, w postępowaniu administracyjnym można obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. mając na uwadze powyższe przepisy oraz pogląd prawny wyrażony w powyższej uchwale, przyjęło – bez głębszej refleksji - prostą zasadę, że ustalenie granicy leży w interesie prawnym skarżącego oraz wnioskodawczyni i wobec tego każda ze stron powinna w równej mierze pokryć koszty rozgraniczenia. Ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy w żaden sposób nie rozważył możliwości rozłożenia kosztów rozgraniczenia w inny sposób i przedmiotem analizy nie uczynił zagadnienia, czy w interesie prawnym D. W. leżało ustalenie przebiegu granicy jego działki w postępowaniu rozgraniczeniowym, którego wyniki zresztą wskazują, że nowa granica przebiega w tym samym miejscu, co przed wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego. Zatem uwadze organów umknęło to, że granica działek o numerach 66/18 i 66/5 – ustalona w ugodzie - pokrywa się z granicą istniejącą przed rozgraniczeniem. Poza tym orzekające organy w ogóle pomijają fakt, że udział skarżącego w rozgraniczeniu w istocie ograniczył się do podpisania aktu ugody przed geodetą. Pomijają również okoliczność, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte wyłącznie z inicjatywy K. M., która opłaciła w całości wystawiony przez geodetę rachunek nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. w kwocie 2 500 zł i czy, w tych warunkach można mówić o kosztach poniesionych przez organ. Podkreślić w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej wyżej uchwale, odnosząc się do obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego właścicieli sąsiadujących nieruchomości, użył słowa "może", co nie przesądza oczywiście, że w każdym przypadku prawidłowym jest obciążenie kosztami w równym stopniu wszystkich uczestników tego postępowania. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Kolegium nie mogło automatycznie – bez pogłębionej analizy, którą należało przeprowadzić z uwagi na realia rozpoznawanej sprawy – stosować zasady, że obie strony postępowania rozgraniczeniowego powinny być w równej wysokości obciążone kosztami. Ubocznie trzeba zauważyć, że Kolegium nie zastanawia się nad tym, jakie jest normatywne uzasadnienie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3 postanowienia Wójta Gminy Z. z dnia [...] stycznia 2013 r. gdzie mowa jest o obowiązku zwrotu kosztów przez skarżącego poprzez dokonanie wpłaty należności na wskazany numer konta bankowego K. M. Mając powyższe na względzie, zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2013 r. podlegało uchyleniu przez Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia uzasadnia art. 152 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. ----------------------- 1