III SA/Lu 359/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. F. i Z. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej w sprawie zarejestrowania pojazdu oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. i Z., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w sprawie zarejestrowania na A. samochodu osobowego marki [...], nr [...], numer rejestracyjny [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] przedmiotowy pojazd został uprzednio zarejestrowany na M.. Następnie, po wznowieniu postępowania zakończonego wymienioną decyzją, Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] maja 2008 r. i odmówił rejestracji tego pojazdu. W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że nie istnieje osoba, z którą miała zostać zawarta umowa sprzedaży przedmiotowego pojazdu. W konsekwencji przedstawione dokumenty nie mogły stanowić podstawy do skutecznego przeniesienia własności pojazdu na M., skoro nie istnieje S., z którym umowa miała zostać zawarta. Prokuratura Okręgowa w [...] prowadziła postępowanie przeciwko m.in. M. i A. podejrzewanym o udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów oraz przestępstw karno-skarbowych. Wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...] oskarżonego M. uznano za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów, w tym między innymi wyłudzenia nieprawdy co do statusu prawnego pojazdu marki [...], nr [...]. Decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 800/16, oddalił skargę A. i Z. na ostatnio wymienioną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że zgodnie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja ta została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Decyzja o rejestracji przedmiotowego pojazdu na A. została wydana w oparciu o uchyloną następnie decyzję o rejestracji pojazdu na M.. Tym samym zaszła przewidziana w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, w którym została wydana decyzja o zarejestrowaniu pojazdu na A.. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Stosownie zaś do przepisu art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Decyzja o rejestracji pojazdu na A. została doręczona wnioskodawcy w dniu 11 lipca 2008 r. Zatem upłynął już pięcioletni okres, w którym mogło nastąpić uchylenie decyzji. Wobec powyższego organ pierwszej instancji zasadnie ograniczył rozstrzygnięcie do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Kolegium wyjaśniło, że okoliczności powołane w odwołaniu nie mają znaczenia w sprawie, bowiem nie odnoszą się do podstawy wznowienia. Organy administracji nie mogą odstąpić od wznowienia postępowania z tej przyczyny, że zajście przesłanek wznowienia nie wynika z winy późniejszych nabywców pojazdu. A. i Z. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., kwestionując prawidłowość decyzji w sytuacji, gdy od pierwszej rejestracji minęło 9 lat, a organ pierwszej instancji przez kilka lat nie sprawdzał wiarygodności dokumentów przedstawionych do rejestracji pojazdu, który nie stanowił przedmiotu kradzieży. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, w związku z czym podlega oddaleniu. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., którą organ stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie zarejestrowania samochodu osobowego marki [...] na wniosek i na rzecz A.. Zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu wszczętym postanowieniem Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie zarejestrowania przedmiotowego pojazdu na A.. Wydając postanowienie o wznowieniu postępowania Prezydent Miasta [...] powołał się na przepisy 145 § 1 pkt 8 k.p.a. i art. 149 § 1 k.p.a. oraz okoliczność uchylenia decyzji tego organu o pierwszej rejestracji pojazdu na M.. Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w związku z art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. oraz art. 72 i 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, stwierdził wydanie decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] lipca 2008 r. z naruszeniem prawa. W związku z tym wskazać należy, że stosownie do powołanego przez organ w ramach podstawy wznowienia art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Stosownie do art. 151 § 1 k.p.a. po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 właściwy w sprawie wznowienia organ administracji publicznej wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Jednocześnie art. 151 § 2 k.p.a. przewiduje, że w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Na mocy art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W ocenie Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i ustalonych okoliczności niniejszej sprawy, wydając zaskarżoną decyzję organ zasadnie stwierdził zaistnienie podstawy wznowienia przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Wymaga wyjaśnienia, że podstawę prawną rejestracji pojazdu stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017, poz. 1260 z późn. zm.). Wymieniona ustawa w art. 71 ust. 1 określa, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 ustawy rejestracji dokonuje się między innymi na podstawie: dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 (pkt 1); karty pojazdu, jeżeli była wydana (pkt 2); dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany (pkt 5). W oparciu o delegację ustawową przewidzianą w art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym wydano rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (na dzień rejestracji 11 lipca 2008 r. Dz. U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322), które w § 2 ust. 1 określa, że w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu (...) składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, zwany dalej "wnioskiem o rejestrację", do którego dołącza: dowód własności pojazdu (pkt 1); kartę pojazdu, jeżeli była wydana (pkt 2); dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (pkt 3) oraz tablice (tablicę) rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku zatem, kiedy pojazd był już wcześniej zarejestrowany, nowy właściciel nie może skutecznie zarejestrować pojazdu bez przedstawienia dowodu rejestracyjnego wydanego na rzecz poprzedniego właściciela. Z powołanego wyżej przepisu ustawy, a także przepisów rozporządzenia wykonawczego jednoznacznie bowiem wynika, że podstawę kolejnej rejestracji pojazdu stanowi wykazanie przejścia własności pojazdu, a także przedstawienie dowodu rejestracyjnego pojazdu wydanego na podstawie decyzji o zarejestrowaniu tego pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela. Z kolei wydanie dowodu rejestracyjnego następuje na podstawie decyzji o rejestracji pojazdu (art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym). W konsekwencji oznacza to, że decyzja o kolejnym zarejestrowaniu pojazdu jest bezspornie wydawana "w oparciu" o decyzję o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela. Ponieważ wydanie dowodu rejestracyjnego następuje na podstawie decyzji o rejestracji pojazdu, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o rejestracji pojazdu pozbawia jednocześnie wartości prawnej wydany na jej podstawie dowód rejestracyjny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 801/12). Nie jest więc możliwe dokonanie skutecznej rejestracji pojazdu przez nowego właściciela na podstawie takiego dowodu rejestracyjnego, który utracił swoją moc prawną na skutek uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stanowiła podstawę jego wydania. Uchylenie w wyniku wznowienia postępowania decyzji administracyjnej, na mocy której pojazd został zarejestrowany i odmowa jego zarejestrowania pociąga za sobą anulowanie dowodu rejestracyjnego, który stanowił potwierdzenie wydania decyzji o rejestracji. Bezpośrednią konsekwencją tego stanu rzeczy jest także konieczność wznowienia postępowania, w którym podmiot ubiegający się o kolejną rejestrację pojazdu przedłożył unieważniony później dowód rejestracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., I OSK 987/12). Wobec powyższego należy stwierdzić, że skuteczność rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz A. była uzależniona od istnienia prawidłowo wystawionego dowodu rejestracyjnego na rzecz jego poprzednika prawnego, ujawnionego w wydanym mu dowodzie rejestracyjnym jako właściciel pojazdu. Natomiast w sprawie zostało wykazane, a przy tym pozostawało poza sporem zaistnienie okoliczności, które podważyły skuteczność wcześniejszego aktu rejestracji spornego pojazdu, a tym samym pozbawiły mocy prawnej dowód rejestracyjny stanowiący jeden z podstawowych dokumentów, w oparciu o który dokonano rejestracji pojazdu na rzecz A.. Wraz z wnioskiem o rejestrację A. przedstawił dowód rejestracyjny przedmiotowego pojazdu wystawiony na M.. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2016 r., którą Prezydent Miasta [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] maja 2008 r. o zarejestrowaniu pojazdu na M. i odmówił rejestracji tego samochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 800/16 oddalił skargę A. i Z. na wymienioną ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. Uchylenie decyzją ostateczną aktu rejestracji z dnia [...] maja 2008 r. pozbawiło mocy prawnej dowód rejestracyjny wydany na rzecz M.. Ponieważ dowód ten był podstawą rejestracji pojazdu na rzecz kolejnego jego nabywcy (A.), decyzja o rejestracji na rzecz nowego nabywcy (decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2008 r.) była wadliwa. Mając na uwadze, że pomiędzy aktami rejestracji na rzecz kolejnych właścicieli zachodzi ścisły związek, gdyż decyzja o rejestracji pojazdu na rzecz kolejnego właściciela oparta jest na decyzji o rejestracji na rzecz poprzednika, uchylenie decyzji o rejestracji na rzecz M. skutkowało w konsekwencji zaistnieniem podstaw prawnych do wzruszenia decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz A.. Organy prawidłowo zastosowały w tej sytuacji art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., w świetle którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, która została następnie uchylona. Jednakże z uwagi na datę doręczenia decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. organy rozstrzygające w niniejszej sprawie zasadnie uznały, że uchylenie tej decyzji wyłączała norma art. 146 § 1 k.p.a., gdyż od doręczenia decyzji upłynął okres pięciu lat. W takiej sytuacji przytoczony wyżej art. 151 § 2 k.p.a. nakazywał jedynie stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wraz ze wskazaniem okoliczności, z powodu których organ nie uchylił decyzji. Wymaganiom tym w pełni odpowiada decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., utrzymana w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Powyższej oceny zaskarżonej decyzji, jako zgodnej z przepisami prawa, nie podważają zarzuty podniesione w skardze. Jak już wyżej wyjaśniono, każdy kolejny akt rejestracji pojazdu na rzecz nowego właściciela jest uwarunkowany prawidłowością wcześniejszych aktów rejestracji i legitymowaniem się prawidłowo wystawionym dowodem rejestracyjnym. Dlatego podważenie wcześniejszego aktu rejestracji rzutuje wprost i wywiera wpływ na prawidłowość rejestracji na rzecz kolejnego nabywcy. W niniejszej sprawie decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2008 r. została wydana z oparciu o wcześniejszy akt rejestracji – decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 2008 r., która okazała się wadliwa. Dlatego z przyczyn omówionych wyżej zachodziły podstawy do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. Upływ okresu pięciu lat od doręczenia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na A. wyłączył możność uchylenia tej decyzji, gdyż w takim przypadku nie pozwala na to art. 146 § 1 k.p.a. Jednakże obowiązkiem organu wynikającym z art. 151 § 2 k.p.a. było stwierdzenie w takiej sytuacji wydania decyzji z naruszeniem prawa. Nietrafne są podniesione w skardze zarzuty upływu kilku lat od nabycia pojazdu przez skarżących, niestwierdzenia jego kradzieży, a także okoliczność, że skarżący nie mieli wpływu na powstanie przesłanki uzasadniającej uchylenie pierwotnej decyzji o rejestracji pojazdu. W świetle omówionych przesłanek wznowienia postępowania tego rodzaju okoliczności nie miały bowiem wpływu na rozstrzygnięcie w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Nie zasługuje na podzielenie stanowisko skarżących, iż organ właściwy do rejestracji pojazdu nie dochował staranności przy sprawdzaniu dokumentów podczas pierwszej rejestracji. Wymaga podkreślenia, że kontrola w tym zakresie dokumentów wymaganych do rejestracji pojazdu dokonywana jest pod względem formalnym. Na kwestię tę zwrócił już wcześniej uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu przywołanego wyżej wyroku wydanego w sprawie III SA/Lu 800/16. Należy zaakcentować, że w kontrolowanej sprawie wystąpiły przewidziane prawem podstawy do stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji z dnia 11 lipca 2008 r. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...]. Tym samym argumentacja skargi nie była uzasadniona i nie mogła stanowić podstawy do skutecznego zakwestionowania legalności wydanych przez organy decyzji. Organy obu instancji należycie ustaliły i wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą i nie dopuściły się naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Trafnie też uznały, że kluczową dla sprawy okolicznością było wcześniejsze wyeliminowanie z obrotu prawnego poprzedniego aktu rejestracji, co bezpośrednio wpłynęło na wynik niniejszej sprawy. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.