III SA/Lu 360/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 października 2011r. sprawy ze skargi A.S. na czynność Starosty B. z dnia [...] czerwca 2011r. nr[...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za kartę pojazdu 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. uznaje, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 (czterysta dwadzieścia pięć) złotych, wydaną dla samochodu marki V.[...] nr rejestracyjny [...]; 3. zasądza od Starosty B. na rzecz skarżącego kwotę 200(dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 30 maja 2011 r. A. S., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., wystąpił do Starosty B. o zwrot nadpłaty w kwocie 425 zł za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Golf, nr rej. [...]. Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...], Starosta B. odmówił zwrotu nadpłaty. Pismem z dnia 14 czerwca 2011 r. A. S. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie zwrotu nadpłaconej kwoty za wydanie karty pojazdu, powołując się na to, że fakt pobierania opłat w zawyżonej wysokości został potwierdzony wyrokami Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, udzielonej pismem z dnia [...] czerwca 2011 r., Starosta B. ponownie odmówił zwrotu żądanej kwoty. W skardze do sądu administracyjnego A. S. zarzucił Staroście B. bezprawną odmowę zwrotu nadpłaconej kwoty 425 zł za wydanie karty pojazdu. W uzasadnieniu jeszcze raz podniósł argument, że fakt pobierania opłat w zawyżonej wysokości został potwierdzony wyrokami Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W odpowiedzi na skargę Starosta B. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podniósł, że mimo uznania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) za niezgodne z Konstytucją, przepis ten obowiązywał do 1 maja 2006 r., stanowiąc wiążącą normę prawną, do której stosowania zobowiązane były organy administracji. W związku z tym roszczenie skarżącego o zwrot części tej opłaty, pobranej zgodnie z prawem, są nieuzasadnione. Organ podniósł, że rozpatrując wniosek o zwrot musiałby określić kwotę rzeczywistej nadpłaty za kartę pojazdu, co wymaga uwzględnienia kosztów i nakładów poczynionych przez organ na wydanie tej konkretnej karty w tamtym czasie. Sprawa dotyczy roku 2005, a dokumentacja rozliczeniowa sprawy poniesionych kosztów jest obecnie nieweryfikowalna z powodu upływu czasu, co praktycznie uniemożliwia ustalenie rzeczywistych kosztów wydania tej konkretnej karty. Po 5 latach od faktu pobrania opłat nie istnieje szczegółowa wiedza o kosztach towarzyszących wydaniu karty. Starosta w takiej sytuacji dokonując zwrotu musiałby działać na podstawie uogólnień i analogii co do kosztów a takie działanie stanowiłoby naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Zdaniem organu ustalenie nadpłaty byłoby równoznaczne z określeniem wysokości opłat za kartę pojazdu przez starostę, co byłoby sprzeczne ze stanowiskiem TK w tej sprawie, a ponadto naruszałoby zasadę powszechności i ostateczności orzeczeń Trybunału oraz właściwość innego organu – ministra, który w świetle ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu. Gdyby organ miał określić wysokość tej nadpłaty uwzględniając koszty i nakłady poczynione na jej wydanie (czyli także koszty administracyjne związane z wydaniem karty), mogłoby się okazać, że nadpłata nie występuje ponieważ koszty te są równe lub wyższe niż pobrana kwota 500 zł. Ponadto wyrażone przez skarżącego żądanie przyznania kwoty 425 zł przez sąd administracyjny, w sytuacji kiedy nie są znane rzeczywiste koszty wytworzenia tych dokumentów a zgłaszane roszczenie nie jest w dodatku niczym udowodnione co do wysokości żądanej kwoty, stanowi działanie nieweryfikowalne z punktu widzenia zasadności zgłoszonych roszczeń i uzasadnia oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż odmowa zwrotu żądanej przez skarżącego części opłaty za wydanie karty pojazdu, dokonana zaskarżoną czynnością, była niezgodna z prawem. Należy przypomnieć, że podstawą prawną do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowią przepisy ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, ze zm.) oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ust. 2 pkt 2 cytotwanego przepisu ustawodawca zamieścił delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu, zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (ust. 5). W wykonaniu powyższej delegacji Minister Infrastruktury wydał wspomniane wyżej rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Przewidywało ono w § 1 ust. 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 15 kwietnia 2006 r. rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421), które w § 1 określa, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pobiera się opłatę w wysokości 75 zł. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. (sygn. akt U 6/04; OTK ZU z 2006 r., Nr 1A, poz. 3) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny: a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Odnosząc się do kwestii wysokości opłaty TK w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia uznał, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 prawa o ruchu drogowym polega na tym, że poprzez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ona poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Tym samym § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Tymczasem rozporządzenie może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc nie opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. TK uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest zatem niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym. Skoro więc przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie § 1 rozporządzenia, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z Konstytucją jak i ustawą, to mimo, że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do 1 maja 2006 r., był on niekonstytucyjny od początku jego obowiązywania. W świetle ugruntowanego stanowiska judykatury sąd na podstawie art. 178 Konstytucji, może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy i w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności aktu podustawowego może odmówić jego stosowania (por. uchwały NSA z dnia 22.05.2000 r., sygn. OPS 3/00, publ. ONSA 2000/4/136; z dnia 15.12.2000 r., sygn. OPK 20-22/00, publ. ONSA 2001/3/104; wyrok NSA z dnia 16.01.2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, niepublikowany). Dlatego też konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu jest ustalenie, że czynność polegająca na odmowie zwrotu kwoty 425 zł. wydana została bez podstawy prawnej. Należy także podnieść, że przepisy wspomnianego wyżej rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu zostały uznane za niezgodne z prawem unijnym. Przywołać w tym miejscu należy wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. wydanego w trybie prejudycjalnym w sprawie C 134/07 Piotr Kowala v. Gmina Miasta Jaworzna, w którym stwierdzono, że art. 90 akapit 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską sprzeciwia się opłacie takiej, jaką ustalono w § 1 powyższego rozporządzenia. Argumenty powyższe przemawiały jednoznacznie za stwierdzeniem, iż skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu wydaną dla jego samochodu osobowego marki Volkswagen Golf, o numerze rejestracyjnym [...], w kwocie 425 zł. Organ niezasadnie odmówił skarżącemu zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu. Zgodnie z art. 146 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Ponadto w sprawach tych sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie przedstawione wyżej argumenty wskazują jednoznacznie na istnienie po stronie skarżącego uprawnienia do zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu. W konsekwencji zachodzi nie tylko potrzeba stwierdzenia bezskuteczności czynności Starosty B. polegającej na odmowie zwrotu tej nadpłaty, ale jednocześnie są podstawy do uznawania bezpośrednio w wyroku sądu uprawnienia skarżącego, wynikającego wprost z przepisów prawa. Odnosząc się do argumentów organu wyrażonych w odpowiedzi na skargę należy wskazać, że ani w dawnym, ani w nowym rozporządzeniu kwota opłaty za wydanie karty pojazdu nie jest odnoszona do rzeczywistych kosztów wydania konkretnej karty, lecz jest określana w sposób ryczałtowy. Nie ma więc żadnego uzasadnienia argument organu, że określenie kwoty podlegającej zwrotowi, jako nadpłacona opłata, wymagałoby ustalenia kosztów i nakładów poczynionych przez organ na wydanie tej konkretnej karty. Ponadto ustalenie wysokości nadpłaty opierać się powinno na porównaniu wysokości opłaty rzeczywiście pobranej z wysokością opłaty ustaloną w zgodzie z Konstytucją i prawem unijnym, tj. w nowym rozporządzeniu z 2006 r. Jest to zatem wyłącznie operacja rachunkowa i nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, jakoby w ten sposób następowało naruszanie kompetencji ministra i ustalanie wysokości prawidłowej opłaty przez starostę. Z powyższych względów, na podstawie przepisu art. 146 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. Skarżący nie wykazał, aby poniósł inne koszty postępowania poza uiszczonym wpisem w kwocie 200 zł, stąd zwrot kosztów od organu powinien objąć tą kwotę.