III SA/Lu 362/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Strzelec, , po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. R. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odebrania broni i amunicji I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie na rzecz M. R. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. R. (dalej jako "skarżący") zaskarżył czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 22 czerwca 2022 r. polegającą na odebraniu skarżącemu broni i amunicji. Zaskarżona czynność wykonana została na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r., poz. 955 z późn. zm.). Z akt administracyjnych wynika, że w piśmie z 30 maja 2022 r. U. Z.-R. zwróciła się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z wnioskiem o odebranie M. R. pozwolenia na broń i nakazanie wydania całej broni do depozytu. Wnioskodawczyni swoją prośbę uzasadniła tym, że prowadzone jest śledztwo w sprawie psychicznego i fizycznego znęcania się skarżącego nad małoletnim synem M. R. i wnioskodawczynią. Podniosła, że skarżący stosował wobec niej przemoc i groził jej bronią. W piśmie z 20 czerwca 2022 r. Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie zwrócił się do Komendanta Komisariatu [...] Policji w Lublinie o niezwłoczne przejęcie, zgodnie z art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, za pokwitowaniem, legitymacji posiadacza broni serii [...] oraz broni sportowej wraz z amunicją: pistolet Norinco, kaliber 45ACP, nr [...]; pistolet Colt, kaliber 22LR, nr [...]; rewolwer ALF, kaliber 38 Special, nr [...]; karabin Brno CZ 858 Tactical, kaliber 7,62x39, nr [...], stanowiącej własność M. R. w związku z podejrzeniem znęcania się nad rodziną, wszczynaniem awantur domowych oraz wdrożeniem procedury Niebieskiej karty. W dniu 22 czerwca 2022 r. skarżącemu odebrano za pokwitowaniem (znak: l.dz. [...] [...], bez daty) legitymację posiadacza broni oraz wyżej wymienioną broń i amunicję w celu przekazania do depozytu Wydziału Postępowań Administracyjnych KWP w Lublinie i następnie w dniu 27 czerwca 2022 r. broń przekazano do depozytu. W piśmie z 30 czerwca 2022 r. Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie poinformował skarżącego, że do depozytu Wydziału Postępowań Administracyjnych KWP w Lublinie przekazano 4 jednostki broni wraz z amunicją oraz legitymacją posiadacza broni zatrzymane przez policjantów Komisariatu [...] Policji w L., w związku z toczącym się postępowaniem karnym o czyny z art. 207 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1138 z późn. zm.). W skardze na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie polegającą na odebraniu broni i amunicji skarżący zarzucił naruszenie: - art. 19 ust. 1a w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o bron i amunicji, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy przeciwko skarżącemu nie jest prowadzone postępowanie karne, a ponadto w sytuacji, gdy skarżący nie stwarza zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez wybiórczą i dokonaną z przekroczeniem zasad swobodnej oceny interpretację wybrakowanego materiału dowodowego zebranego w sprawie i stwierdzenie, że przeciwko skarżącemu prowadzone jest postępowanie karne, podczas gdy taka sytuacja nie ma miejsca, a ponadto oparcie swojego stanowiska jedynie na informacjach zasięgniętych od żony skarżącego, z którą pozostaje on w konflikcie rodzinnym. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nie był karany, jest lekarzem i ma nieposzlakowaną opinię. Zdaniem skarżącego nie zostały spełnione przesłanki odebrania broni. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że podjęta czynność była umotywowana zgromadzonym materiałem, który wskazuje na stworzenie przez skarżącego zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Organ powołał się na wniosek żony skarżącego U. Z. – R. o odebranie skarżącemu broni, w którym opisała zachowanie i wydarzenia związane ze skarżącym. We wniosku tym zostały również zawarte informacje o prowadzonych postępowaniach przez Prokuraturę Rejonową Lublin-Północ w Lublinie oraz Komisariat [...] Policji w Lublinie. Organ stwierdził, że te informacje zostały przez organ potwierdzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona czynność polegała na odebraniu skarżącemu broni, amunicji oraz legitymacji posiadacza broni. Przesłanki odebrania broni i amunicji określone zostały w art. 19 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2516), dalej jako "ustawa" lub "ustawa o broni i amunicji". Jako podstawę odebrania broni skarżącemu organ wskazał art. 19 ust. 1a ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem, Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 przestępstwa to: a) umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, b) nieumyślne przestępstwo: – przeciwko życiu i zdrowiu, – przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że przepis art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji dotyczy osoby, której przedstawiony został zarzut popełnienia przestępstwa wskazanego w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Tylko bowiem w przypadku postawienia zarzutu można mówić, że przeciwko danej osobie toczy się postępowanie karne. Przed postawieniem zarzutu postępowanie toczy się w sprawie, a nie przeciwko konkretnej osobie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2047/17, z 23 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1351/20, z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2108/21 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 3 listopada 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 365/2, z 28 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 905/20 i z 13 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1614/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 4 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 982/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 8 grudnia 2020, sygn. akt III SA/Gl 614/20). Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że na gruncie przepisów Kodeksu postępowania karnego etap postępowania przygotowawczego nazywany postępowaniem przeciwko osobie (in personam) rozpoczyna się co do zasady z momentem przedstawienia określonej osobie zarzutu popełnienia przestępstwa (art. 71 § 1, art. 313 § 1 k.p.k.). W ocenie NSA brak jest podstaw do przyjęcia, by na gruncie przepisu art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji pojęcie to miało być rozumiane w sposób odmienny (por. wyrok NSA w sprawie II GSK 2108/21, powołany wyżej). Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zgodnie z art. 303 k.p.k. jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, wydaje się z urzędu lub na skutek zawiadomienia o przestępstwie postanowienie o wszczęciu śledztwa, w którym określa się czyn będący przedmiotem postępowania oraz jego kwalifikację prawną. Prawdopodobieństwo niezbędne do wszczęcia postępowania karnego nie musi być duże, wystarczy tu niewielki jego stopień. Z kolei zgodnie z art. 313 § 1 k.p.k. jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów sporządza się zatem wobec osoby, co do której zaistniało dostateczne podejrzenie, że popełniła czyn będący przedmiotem prowadzonego postępowania. Podejrzenie powinno być oparte nie tylko na konkretnych, lecz także wiarygodnych dowodach. Zachodzi ono wówczas, gdy zebrane dowody wskazują na wysokie prawdopodobieństwo zaistnienia tego faktu. Jak wynika z akt sprawy niniejszej, do chwili odebrania skarżącemu broni, nie zostały mu postawione zarzuty w postępowaniu karnym o czyny z art. 207 § 1 kodeksu karnego. Wprawdzie z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w związku z zawiadomieniem dokonanym przez żonę skarżącego U. Z.-R., założono Niebieską Kartę oraz że wszczęte zostało śledztwo w sprawie znęcania się nad U. Z.-R. i małoletnim M. R., tj. w sprawie o przestępstwo z art. 207 § 1 Kodeksu karnego oraz że istnieje konflikt między skarżącym a jego żoną oraz między skarżącym a rodzicami żony, okoliczności te nie dawały jednak podstaw do odebrania skarżącemu broni na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji. W aktach sprawy znajduje się także notatka służbowa z 13 czerwca 2022 r. dotycząca kilku interwencji Policji w rodzinie skarżącego na skutek zgłoszenia przez skarżącego podejrzenia sprawowania przez nietrzeźwą żonę skarżącego opieki nad dziećmi oraz zgłoszenia zawiadomienia przez skarżącego popełnieniu przestępstwa uprowadzenia dzieci (k. 54 – 55 akt adm.) oraz pismo z Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie z 30 maja 2022 r., informujące o wydarzeniu, które miało miejsce 28 maja 2022 r., w czasie którego skarżący miał w rozmowie telefonicznej powiedzieć, że "wszyscy skończą na cmentarzu" (k. 40). Nie są to jednak dokumenty, które stanowić mogły podstawę odebrania broni. Podstawy do odebrania broni nie mógł także stanowić sam wniosek żony skarżącego o odebranie skarżącemu pozwolenia na broń, która zawiadomiła organ, że skarżący dopuszcza się wobec niej oraz małoletniego syna przemocy fizycznej i psychicznej, wdarł się także do domu jej rodziców i pobił ich, w związku z czym toczą się postępowania karne – o znęcanie się nad U. Z.-R. i małoletnim M. R., prowadzone przez Prokuraturę Rejonową Lublin-Północ oraz postępowania z wniosku jej rodziców, prowadzone przez Komisariat [...] Policji w Lublinie. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w dacie podjęcia zaskarżonej czynności skarżący nie posiadał statusu podejrzanego - nie wydano wobec niego postanowienia o przedstawieniu zarzutów, ani nie przesłuchano go w charakterze podejrzanego. W zawiadomieniu z 30 czerwca 2022 r., informującym skarżącego o podstawach odebrania broni organ wskazał, że prowadzone jest postępowanie karne o czyny z art. 207 § 1 k.k. Organ przeoczył jednak, że sam fakt wszczęcia śledztwa w sprawie o czyn z art. 207 § 1 k.k., a także fakt interwencji w związku ze zdarzeniami zgłaszanymi przez obojga małżonków oraz ich rodziców nie uzasadniają odebrania broni na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji. Również w odpowiedzi na skargę organ nie wskazał postępowania karnego, w którym skarżącemu przedstawione byłyby zarzuty popełnienia czynów, stanowiących przestępstwa wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6, ograniczając się do ogólnikowego stwierdzenia, że potwierdzone zostały informacje o bliżej nieokreślonych postępowaniach prowadzonych przez Prokuraturę Rejonową Lublin-Północ oraz Komisariat [...] Policji w L.. Należy również zauważyć, że w chwili dokonania czynności organ nie dysponował materiałami z postępowania karnego, prowadzonego przez Komisariat [...] w Lublinie pod nadzorem prokuratora Prokuratury Rejonowej Lublin – Północ w Lublinie w sprawie znęcania się nad U. Z.-R. i małoletnim M. R.. Materiały te wpłynęły do organu już po odebraniu skarżącemu broni (data wpływu: 1 lipca 2022 r. – k. 111 akt adm.). Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że z nadesłanych dokumentów nie wynika, by przedstawiono skarżącemu zarzut popełnienia czynu z art. 207 § 1 k.k. Z dokumentów tych wynika, że postępowanie karne o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k., było nadal w fazie "in rem", a zatem w sprawie, a nie przeciwko konkretnej osobie. Trafnie zwraca uwagę skarżący, że w postępowaniu karnym przygotowawczym skarżący został przesłuchany jako świadek (k. 79 akt adm.), a nie podejrzany. Nie było zatem podstaw do uznania, że przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne o przestępstwo wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Skoro zatem skarżący nie spełniał w chwili odebrania broni i amunicji wymaganej przepisem art. 19 ust. 1a ustawy przesłanki, tj. nie toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne o przestępstwo, określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, odebranie broni z tego powodu było nieuprawnione. Także pozostałe dokumenty, dotyczące różnych wydarzeń związanych z wzajemnymi oskarżeniami małżonków nie dawały podstawy do odebrania broni. Przepis art. 19 ust. 1a ustawy jednoznacznie uzależnia możliwość odebrania broni od wszczęcia przeciwko osobie będącej posiadaczem broni postępowania karnego. Nie jest zatem wystarczające wszczęcie postępowania w sprawie określonego przestępstwa, które na początkowym etapie nie jest prowadzone przeciwko konkretnej osobie. Zaskarżona czynność odebrania skarżącemu broni została zatem dokonana z naruszeniem art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji. Nie było bowiem podstaw do dokonania czynności na podstawie tego przepisu. Wobec tego, że dokonana przez organ czynność nie miała podstawy prawnej zbędne są rozważania co do tego, czy organ przekonująco uzasadnił swoje stanowisko co do konieczności odebrania skarżącemu broni. Ubocznie tylko zauważy należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji powinien być wykładany w ten sposób, że sam fakt, iż przeciwko osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy nie jest wystarczającą podstawą do odebrania takiej osobie przez Policję broni, amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni. Orzecznictwo odwołuje się do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w wyroku z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt P 43/12, w uzasadnieniu którego Trybunał stwierdził, że użycie przez ustawodawcę w art. 19 ust. 1a słowa "może", stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany/oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2530/18). W myśl art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.). .