III SA/Lu 365/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Wojewody Lubelskiego na zarządzenie Wójta Gminy Sosnowica z dnia 25 stycznia 2010 r. nr 6 w przedmiocie udzielenia pełnomocnictwa do jednoosobowego kierowania i zarządzania Zespołem Szkół Publicznych w S. oddala skargę Skargą z dnia 8 lipca 2010 r., skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, Wojewoda Lubelski wniósł o stwierdzenie nieważności zarządzenia Wójta Gminy Sosnowica Nr 6 z dnia 25 stycznia 2010 r. w sprawie udzielenia pełnomocnictwa Pani B. D. – Dyrektorowi Zespołu Szkół Publicznych w S. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że Zarządzeniem Nr 5 z dnia 25 stycznia 2010 r. Wójt Gminy S. powierzył Pani B. D. pełnienie obowiązków Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w S. z dniem 25 stycznia 2010 r. do dnia zakończenia postępowania karnego w sprawie Pani T. P. – K., Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w S. Zarządzenie to jest przedmiotem kontroli tutejszego Sądu w sprawy o sygn. akt III SA/Lu 364/10. Organ nadzoru wskazał, iż jako podstawę wydania zarządzenia wskazano art. 36a ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późno zm). Zgodnie z tym przepisem do czasu powierzenia stanowiska dyrektora zgodnie z ust. 2 lub 4 organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach, w których nie ma wicedyrektora, nauczycielowi tej szkoły, jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy. Czasowe powierzenie obowiązków dyrektora szkoły jest zatem rozwiązaniem doraźnym, stanowiącym etap przejściowy procesu, który ma zakończyć się wyłonieniem dyrektora w drodze konkursu (ust. 3), a jeśli nie zgłosi się do niego żaden kandydat, albo nie zostanie w jego wyniku wyłoniony, powierzeniem tego stanowiska przez organ prowadzący szkołę ustalonemu przez niego kandydatowi (ust. 4). W ocenie Wojewody w badanej sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania instytucji powierzenia obowiązków dyrektora. W chwili wydania zarządzenia Nr 5 funkcję dyrektora Zespołu Szkół w S. pełniła Pani T. P. - K. Nie została ona jednak odwołana ze stanowiska, nie istniały także inne trwałe lub przemijające przeszkody w wykonywaniu zadań i kompetencji dyrektora zespołu szkół. Takiej przeszkody nie stanowił zwłaszcza fakt zawieszenia przez Wójta Gminy Pani T. P. – K. w pełnieniu obowiązków dyrektora. Rozstrzygnięcie Wójta w tym przedmiocie nigdy nie uzyskało przymiotu prawomocności i wykonalności. Pani T. P.-K. odwołała się od decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków do Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie Lubelskim. Postanowieniem z dnia 8 marca 2010 r. Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Wojewodzie Lubelskim uwzględniła odwołanie Pani T. P.-K. i uchyliła Zarządzenie Nr 3 Wójta Gminy Sosnowica z dnia 25 stycznia 2010 r. w przedmiocie zawieszenia w pełnieniu obowiązków Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w S. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli z dnia 23 kwietnia 2010 r. Zdaniem Wojewody z powyższego wynika, iż Zarządzenie Nr 5 Wójta Gminy S. zostało wydane z naruszeniem art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty. W konsekwencji w ocenie organu nadzoru należy stwierdzić, iż także Zarządzenie Nr 6 Wójta Gminy S. w sprawie udzielenia pełnomocnictwa Pani B. D.-Dyrektorowi Zespołu Szkół Publicznych w S. nie może pozostać w obrocie prawnym. Skoro bowiem powierzenie Pani B. D. pełnienia obowiązków Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w S. jest niezgodne z przepisami prawa, to tym bardziej brak jest podstaw prawnych do udzielenia tej osobie jakichkolwiek pełnomocnictw związanych z pełnieniem funkcji dyrektora szkoły. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Wójta Gminy Sosnowica wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma procesowego stwierdzono, że nie można się zgodzić z poglądem jakoby w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania instytucji powierzenia obowiązków dyrektora. Wbrew twierdzeniom Wojewody w niniejszej sprawie po stronie T. P.-K. istniały przeszkody, które uniemożliwiały jej piastowanie stanowiska dyrektora. W szczególności przeszkodą tą był fakt zawieszenia przez Wójta Gminy Sosnowica Dyrektor P.-K. w pełnieniu obowiązków dyrektora. Zawieszenie Pani P. – K. spowodowało, że Zespół Szkół Publicznych w S. pozostał czasowo bez kierownika. Taka sytuacja, z uwagi na znaczącą rolę jaką zgodnie z ustawą o systemie oświaty pełni dyrektor, rodziła niebezpieczeństwo zapanowania w szkole chaosu organizacyjnego, utrudnień w podejmowaniu działalności zarządczej oraz innych działań, które mogłyby spowodować utrudnienia w administrowaniu szkołą. W ocenie pełnomocnika Wójta zawieszenie dyrektor P.-K., dokonane Zarządzeniem nr 3 Wójta Gminy Sosnowica z dnia 25 stycznia 2010 r. było wykonalne i prawomocne w dniu jego wydania. Akt ten bowiem nie podlegał kontroli podejmowanej zarówno przez komisję dyscyplinarną I instancji, jak również komisję dyscyplinarną II instancji - z uwagi na fakt, że w obecnym porządku prawnym brakuje rozporządzenia, które pozwalałoby komisjom dyscyplinarnym procedować w sprawach dyscyplinarnych. Oznacza to, że ocena zasadności zawieszenia dyrektora dokonywana jest jedynie przez organ prowadzący szkołę i w tym zakresie nie podlega kontroli przez wyżej wymienione podmioty. Pełnomocnik organu wskazał na orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 28 lipca 2010 r. sygn. akt [...], zgodnie z którym zniesione zostało postępowanie przed komisjami dyscyplinarnymi I i II instancji, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Skuteczne zawieszenie Dyrektor P.-K. w dniu 25 stycznia 2010 r. spowodowało powstanie faktycznego, aczkolwiek swoistego wakatu na stanowisku Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w S. Z uwagi na fakt, że sytuacja "bezkrólewia" w szkole mogła pociągać bardzo niekorzystne konsekwencje tak prawne jak i faktyczne, konieczne stało się powierzenie obowiązków dyrektora innej kompetentnej do tego osobie. Pełnomocnik Wójta Gminy Sosnowica powołał się przy tym na stanowisko orzecznictwa, w świetle którego celem przepisów umożliwiających czasowe powierzenie pełnienie obowiązków dyrektora szkoły jest zabezpieczenie szkoły przed sytuacją, w której z różnych przyczyn do czasu wyłonienia dyrektora w sposób przewidziany w ustawie, szkoła byłaby pozbawiona osoby wykonującej obowiązki dyrektora. Osoba taka jest bowiem konieczna do prawidłowego funkcjonowania szkoły. Pełnomocnik Wójta wskazał, że z uwagi na fakt, iż w Zespole Szkół Publicznych w S. nie było wyodrębnionego stanowiska wicedyrektora, należało powierzyć obowiązki dyrektora innemu nauczycielowi tej szkoły. W dalszej części pisma wskazano na przejściowy charakter powierzenia obowiązków dyrektora szkoły, który wynika z fatu, że dokonano go jedynie na czas zawieszenia dotychczasowej Pani Dyrektor, której zawieszenie rozciąga się na czas prowadzenia postępowania karnego w sprawie poświadczenie nieprawdy w związku z naborem na stanowisko księgowej w Zespole Szkół. Oznacza to, że powierzenie obowiązków służy jedynie zabezpieczeniu właściwego funkcjonowania szkoły w zakresie niemożliwości pracy przez dotychczasowego dyrektora. W stanie faktycznym leżącym u podstaw tej sprawy nie można było określić ścisłą datą okresu na jaki powierzenie obowiązków następuje, jednakże już z samej ustawy wynika, że powierzenie obowiązków może mieć miejsce w maksymalnym okresie 10 miesięcy. W praktyce więc brak doprecyzowania w treści Zarządzenia nr 5 Wójta Gminy Sosnowica maksymalnego okresu powierzenia obowiązków dyrektora nie wpływa na ważność omawianego zarządzenia, co więcej nie jest w tym wypadku w ogóle relewantny prawnie. W ocenie pełnomocnika Wójta Gminy Sosnowica w sytuacji stwierdzenia zgodności z prawem Zarządzenia Wójta Gminy Sosnowica nr 5 bezprzedmiotowe jest badanie nieważności udzielonego w formie zarządzenia nr 6 pełnomocnictwa dla B. D. Wskutek wydania zarządzenia powierzającego obowiązki dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w S. Pani B. D., a mającego pełne oparcie w obowiązującym prawie, zasadne i konieczne było również udzielenie jej stosownego pełnomocnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zarządzeniem nr 3 z dnia 25 stycznia 2010 r. Wójt Gminy Sosnowica jako organ prowadzący szkołę zawiesił w czynnościach Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w S. – T. P.-K.. Zarządzenie to zostało wydane w oparciu o przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (tj. Dz.U. 2006 Nr 97, poz. 674 ze zmianami). Zostało ono zaskarżone do Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie Lubelskim, która postanowieniem z dnia 8 marca 2010 r. uchyliła to zarządzenie, a zażalenie w tym przedmiocie złożone do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej przez Wójta Gminy Sosnowica, nie zostało uwzględnione postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2010 r. Powyższe orzeczenia dyscyplinarne były przedmiotem oceny Sądu Apelacyjnego w Lublinie w sprawie [...], który wyrokiem z dnia 28 lipca 2010 r. uchylił oba postanowienia, zniósł postępowanie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie Lubelskim (okoliczności bezsporne). Nie ulega zatem wątpliwości, że po dacie złożenia skargi (13 lipca 2010 r. ) stan faktyczny uległ zmianie o tyle, że zarządzenie nr 3 Wójta Gminy w Sosnowicy w przedmiocie zawieszenia w czynnościach Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w S. T. P.-K. obowiązuje, a to wobec treści wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 28 lipca 2010 r. W świetle tych okoliczności, poza sporem pozostaje okoliczność, że zarządzenie Wójta Gminy Sosnowica nr 3 z dnia 25 stycznia 2010 r. w przedmiocie zawieszenia Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w S. T. P.-K. znajduje się w obrocie prawnym do chwili obecnej. Przesłanką konieczną dla zastosowania art. 36a ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty jest sytuacja, gdy stanowisko dyrektora szkoły nie jest obsadzone, a taka sytuacja zachodzi w sprawie niniejszej wobec zawieszenia Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w S. Trzeba również stwierdzić, że dla prawidłowego funkcjonowania tej gminnej jednostki organizacyjnej i wykonywania przez nią zadań statutowych i nałożonych ustawą o Systemie oświaty i ustawą Karta nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 t.j.), niezbędne było udzielenie pełnomocnictwa w trybie art. 47 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym pełniącej obowiązki dyrektora, B. D.. Nie jest zatem uzasadniony zarzut skargi, że zarządzenie nr 5 i 6 Wójta Gminy w Sosnowicy o powierzeniu obowiązków dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w S. B. D. i udzieleniu jej pełnomocnictwa wydane zostało z naruszeniem powołanego wyżej art. 36a ust. 1 ustawy o systemie oświaty i art. 47 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zarządzenia te są bowiem konsekwencją wydanego zarządzenia nr 3 o zawieszeniu Dyrektora Zespołu Szkół Publicznych w S. i zmierzają do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania Zespołu Szkół Publicznych w S. w okresie zawieszenia dyrektora. Nie zachodzi więc niebezpieczeństwo istnienia w szkole swoistej dwuwładzy, w wyniku której decyzję mogliby podejmować: zawieszony dyrektor i osoba, której powierzono czynności dyrektora. Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.