III SA/Lu 366/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia zasadniczej służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję. Wojskowy Komendant Uzupełnień w L. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3, art. 39 ust. 4 oraz art. 39a/ ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony (Dz.U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416 ze zm.), odmówił K. K. odroczenia zasadniczej służby wojskowej. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że poborowy w dniu 14 lipca 2008 r. złożył odwołanie od karty powołania, w którym zawarł wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na sprawowanie opieki nad babcią S. K. Organ I instancji stwierdził, że "Po zapoznaniu się z całością dokumentacji, tj. odwołaniem (...) oraz decyzjami Wójta Gminy K., nr [...] z dnia [...] 06.2008 (...) i nr [...] z dnia [...].07.2008 (...)", poborowy nie spełnia warunków do udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej". Odwołanie od tej decyzji złożył K. K. zarzucając, że nie uwzględniono ostatecznej decyzji Wójta Gminy K. z dnia 5 czerwca 2008 r., w której odroczono mu pełnienie służby wojskowej na czas określony – 12 miesięcy. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że K. K. złożył wniosek o odroczenie zasadniczej służby wojskowej dopiero w odwołaniu od wręczonej mu karty powołania. Decyzja wójta jest wiążąca dla wojewódzkiego komendanta uzupełnień jedynie w zakresie ustalenia koniczności sprawowania opieki, nie zaś w zakresie udzielenia odroczenia, o którym orzeka automatycznie organ wojskowy. Decyzją Wójta Gminy K. z dnia 17 lipca 2008 r. orzeczono, że nie ma konieczności sprawowania przez poborowego bezpośredniej opieki nad babcią Stanisławą K. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył K. K., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. W uzasadnieniu skargi podniósł, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] czerwca 2008 r., która dla organów wojskowych jest wiążąca. Wprawdzie Wójt Gminy K. w dniu 17 lipca 2008 r. wydał niekorzystną dla skarżącego decyzję, ale nie uchylił nią pierwotnej decyzji z dnia 5 czerwca 2008 r. Od tej ostatniej decyzji skarżący złożył odwołanie, które dotychczas nie zostało rozpatrzone. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 39 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, poborowemu udziela się odroczenia zasadniczej służby wojskowej na jego udokumentowany wniosek ze względu na wystąpienie jednej z przesłanek, wymienionych enumeratywnie w w/w przepisach. Jedną z przesłanek jest konieczność sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny zamieszkałym wspólnie z poborowym, który ukończył siedemdziesiąty piaty rok życia, jeżeli nie ma innego pełnoletniego członka rodziny bliższego lub równego stopniem pokrewieństwa obowiązanego do sprawowania opieki – na czas sprawowania opieki (art. 39 ust. 3 ustawy). O konieczności sprawowania przez poborowego bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny, orzeka – stosownie do art. 39a/ ust. 1 ustawy, orzeka wójt lub burmistrz (prezydent miasta). Stronami tego postępowania są: poborowy i wojskowy komendant uzupełnień, którym służy odwołanie do wojewody (art. 39a/ ust. 3 ustawy). Stosownie do art. 39a/ ust. 4 ustawy – ostateczne decyzje rozstrzygające wniosek o konieczności sprawowania opieki są wiążące dla wojskowych komendantów uzupełnień. Konstrukcja tego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości, że organ wojskowy obowiązany jest respektować ostateczną decyzję wydaną w powyższym zakresie, przy rozpatrywaniu wniosku poborowego. Przenosząc te uwagi do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że organy obu instancji w procesie decyzyjnym pominęły milczeniem fakt, iż w obrocie prawnym w dalszym ciągu funkcjonuje decyzja Wójta Gminy K. z dnia 5 czerwca 2008 r., nr SO.5214/1/2008, mocą której orzeczono o konieczności sprawowania przez skarżącego bezpośredniej opieki nad babcią S. K., na czas określony we wniosku poborowego (12 miesięcy). Decyzja powyższa została doręczona stronom, tj. skarżącemu i Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień w L. oraz zawierała pouczenie o uprawnieniu do wniesienia odwołania. Nie jest sporne, że strony nie złożyły odwołania, a zatem owa decyzja ma walor decyzji ostatecznej. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. – uchylenie lub zmiana ostatecznych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2008 r. Wójt Gminy K., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] czerwca 2008 r. , nr [...]. Postanowienie nie zawiera uzasadnienia. Nie wiadomo zatem, czy wójt wznowił postępowanie z urzędu, czy też na wniosek strony oraz jaka była przesłanka wznowienia (nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi). Następnie, decyzją dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] Wójt Gminy K. orzekł, że nie zachodzi konieczność sprawowania przez skarżącego bezpośredniej opieki nad babcią Stanisławą K. Z pisma z dnia 4 grudnia 2008 r. (k.26 akt sądowych) wynika, że odwołanie od powyższej decyzji złożył K. K. Odwołanie przekazane Wojewodzie L. w dniu 1 sierpnia 2008 r. , nie zostało dotychczas rozpatrzone. Z uwagi na fakt, że w/w decyzja nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, sąd nie jest uprawniony do badania jej legalności. Na użytek przedmiotowej sprawy zauważyć jednak należy, że owa decyzja nie jest ostateczna, a zatem nie mogła być uwzględniona przez organy obu instancji, z uwagi na regulację zawartą art. 39a/ ust. 4 ustawy. Poza tym została ona wydana po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy K. z dnia 5 czerwca 2008 r. Tymczasem decyzja z dnia 17 lipca 2008 r. nie zawiera rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W dalszym ciągu z obrotu prawnego nie została wyeliminowana pierwotna decyzja, mająca walor ostateczności. Skoro organy obu instancji oparły się na nieostatecznej decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] lipca 2008 r. oznacza to, że decyzje rozstrzygające odmownie wniosek o odroczenie zasadniczej służby wojskowej zapadły przedwcześnie. Rozstrzygnięcie przez właściwe organy o konieczności sprawowania przez skarżącego bezpośredniej opieki nad babcią, stanowiło zagadnienie wstępne nakładało na organy wojskowe obowiązek zawieszenia postępowania (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.). Orzeczenie co do istoty sprawy w zakresie wniosku poborowego o odroczenie zasadniczej służby wojskowej w oparciu o nieostateczną decyzję Wójta Gminy K. z dnia 17 lipca 2008 r. i bez uwzględnienia – jak dotychczas ostatecznej decyzji tego organu z dnia 5 czerwca 2008 r., nastąpiło z naruszeniem art. 39a/ ust. 4 ustawy, a nadto z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w L. ponownie rozpatrując odwołanie, zawiesi postępowanie do czasu uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, o którym była wcześniej mowa (tj. do czasu wydania decyzji przez Wojewodę L., a w przypadku jej zaskarżenia, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny – art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.). Przy wydaniu decyzji w II instancji należy kierować się regulacją zawartą w art. 39a/ ust. 4 ustawy. Z tych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).