III SA/Lu 37/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi P. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o wydaniu karty pojazdu oddala skargę. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o wydaniu karty pojazdu osobowego marki [...] o nr rejestracyjnym [...]. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek P. (skarżący) z dnia 16 czerwca 2016 r., który wystąpił o wydanie zaświadczenia o wydaniu karty pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] w celu dokonania jego rejestracji podając jednocześnie, iż nabył ten pojazd w dniu 21 lutego 2015 r. lecz sprzedawca nie wydał mu karty pojazdu. Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. powołując się na przepis art. 72 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym stwierdził brak podstaw do jego wydania, w sytuacji gdy karta pojazdu nie została utracona lecz znajduje się w posiadaniu poprzedniego właściciela pojazdu i na tej podstawie odmówił wydania zaświadczenia. W zażaleniu od tego postanowienia skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym przez jego niezastosowanie w sytuacji braku możliwości uzyskania przynależnej do pojazdu karty pojazdu, a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy i niewłaściwe przyjęcie barku podstaw wydania zaświadczenia. Po rozpoznaniu zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (zamiennie jako organ) utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że karta pojazdu jest dokumentem niezbędnym do dokonania rejestracji pojazdu i co do zasady dokument ten powinien być przekazany przez właściciela pojazdu jego nabywcy w momencie sprzedaży pojazdu. Zamiast tego dokumentu podstawę rejestracji może stanowić zaświadczenie potwierdzające dane zawarte w karcie pojazdu, jednakże obowiązek jego wydania istnieje tylko w sytuacji gdy dokument ten został zagubiony. Organ ustalił, że w rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, albowiem z ustaleń poczynionych w toku postępowania wynika, że karta pojazdu samochodu osobowego marki [...] o wskazanym numerze rejestracyjnym znajduje się w posiadaniu byłego właściciela tego pojazdu Pana M., wobec czego dokument ten nie posiada statusu dokumentu zagubionego, a tym samym odmowa wydania zaświadczenia potwierdzającego dane z karty pojazdu była zasadna w świetle art. 72 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie SKO w [...], skarżący podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i procesowego, tj. : 1) art. 72 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy obecny właściciel pojazdu nie ma prawnej możliwości uzyskania karty pojazdu przynależnej do pojazdu; 2) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a, poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji błędne przyjęcie, iż skarżący będąc obecnym właścicielem pojazdu nie ma możliwości uzyskania zaświadczenia o wydaniu karty pojazdu, bowiem karta nie została zagubiona. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji oraz wydanie orzeczenia nakazującego organowi administracji wystawienia zaświadczenia w celu umożliwienia rejestracji pojazdu, jak też o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu zarzutów wskazano, że zatrzymanie karty pojazdu przez poprzedniego właściciela mieści się w pojęciu "zagubienia", o którym mowa w art. 72 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w przyjęciu szerokiej jego wykładni, w ramach której nie ma znaczenia, czy zagubienie dokumentu zostało spowodowane przez samego właściciela, czy też nastąpiło w wyniku działań osób trzecich. Jednocześnie nie kwestionując ustalenia organu co do posiadania karty pojazdu przez poprzedniego właściciela skarżący podniósł, że organ nie wyjaśnił w oparciu o jakie dowody uznał brak przesłanki do wydania zaświadczenia. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. Nr 718, dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jeżeli zaś sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa, skarga podlega oddaleniu. Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem wskazanych przepisów doprowadziła do uznania, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, co powoduje, że skarga nie mogła zostać uwzględniona. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych postanowień stanowił przepis art. 72 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2016, poz. 1948 z póżn. zm.), zwanej dalej "ustawą", regulujący sytuację utraty dokumentów wymaganych do rejestracji pojazdu, takich jak dowód rejestracyjny lub karta pojazdu. Jak wynika bowiem z przepisu art. 72 ust. 1 ustawy, rejestracji pojazdów dokonuje się na podstawie dokumentów szczegółowo wykazanych w tym przepisie, które osoba występująca o dokonanie tej czynności ma obowiązek przedłożyć do organu administracji. Wśród dokumentów koniecznych do rejestracji znajduje się między innymi karta pojazdu, jeśli była wydana (art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy). W sytuacji natomiast gdy doszło do utraty tego dokumentu, wnioskujący o rejestrację powinien przedstawić zaświadczenie potwierdzające dane zawarte w utraconym dokumencie, wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji (art. 72 ust. 4 ustawy). Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że pojazd marki [...] nr rejestracyjny [...] został zarejestrowany przez Prezydenta Miasta [...] na podstawie decyzji z dnia [...] października 2010 r. między innymi na podstawie karty pojazdu seria i numer [...] (k. [...] akt adm.). Oznacza to, że karta pojazdu do tego samochodu co do zasady została wydana. Wnosząc o wydanie zaświadczenia potwierdzającego dane z karty pojazdu skarżący powoływał się na fakt, że nabył pojazd w dniu [...] lutego 2015 r., natomiast dokument ten nie został przekazany przez sprzedawcę. Taka sytuacja zdaniem skarżącego mieści się w pojęciu "zagubienia" karty pojazdu i obliguje organ do wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 72 ust. 4 ustawy. Organ z kolei stwierdzając brak przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego wskazał na okoliczność posiadania karty pojazdu przez jego poprzedniego właściciela – M., wynikającą z treści złożonego przez niego oświadczenia (k. [...] akt adm.). W takiej sytuacji zdaniem organu brak jest podstaw do przyjęcia, że karta pojazdu została utracona, co uzasadnia odmowę wydania zaświadczenia o danych z karty pojazdu. Wobec tak zarysowanego sporu, kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było ustalenie znaczenia pojęcia "utraty karty pojazdu" użytego w przepisie art. 72 ust. 4 ustawy. Właściwe rozumienie przepisów prawa warunkuje bowiem ich prawidłowe zastosowanie. Odkodowanie treści normy prawnej odbywa się w drodze wykładni poprzez zastosowanie dyrektyw interpretacyjnych, tj. językowych, systemowych i funkcjonalnych, które w podanej kolejności należy stosować w każdym przypadku interpretacji tekstu prawnego (por. M.Zirk-Sadowski, Wykładnia w prawie administracyjnym; System prawa administracyjnego pod red. R. Hausera, Z, Niewiadomskiego i A. Wróbla, t. 4, Warszawa 2012, s. 143-145). Przechodząc zatem do oceny przyjętej przez organy administracji interpretacji pojęcia "utraty karty pojazdu" należy podzielić zaprezentowane w tym zakresie stanowisko. W pierwszej kolejności przemawia za tym bezwzględnie obowiązujący charakter przepisów dotyczących rejestracji pojazdów, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 stycznia 2016 r. (sygn. akt I OSK 1021/14). W orzeczeniu tym podkreślono, że przepisy ustawy w sposób enumeratywny określają na podstawie jakich dokumentów można dokonać rejestracji pojazdu (art. 72 ustawy) oraz, że postępowanie to ma cechy postępowania sformalizowanego i organ dokonujący rejestracji pojazdu zobowiązany jest wymagać dokumentów wymienionych w tym przepisie. Oznacza to również, że organ dokonujący rejestracji pojazdu nie może czynić własnych ustaleń na okoliczności objęte wymaganymi dokumentami jak też nie może dokumentów wymienionych w powołanym przepisie zastąpić innymi dokumentami. W kontekście przedstawionego poglądu na gruncie rozpoznawanej sprawy należy opowiedzieć się za ścisłą wykładnią treści norm prawnych regulujących zasady rejestracji pojazdów, w tym również w odniesieniu do substytutu karty pojazdu, jakim z mocy art. 72 ust. 4 jest zaświadczenie potwierdzające dane z tego dokumentu. Wymaga podkreślenia, iż przesłankę wydania tego zaświadczenia stanowi okoliczność "utraty" dokumentu. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w ustawie dlatego też w pierwszej kolejności należy ustalić jego znaczenie w oparciu o reguły językowe. Słownik Języka Polskiego PWN z 1995 r., t. 3, "utratę" określa jako "zostać pozbawionym czegoś, przestać coś mieć, postradać coś, stracić coś, czymś się odznaczać". Zatem sytuację utraty dokumentu należy utożsamiać z pozbawieniem władztwa nad dokumentem, które nastąpiło bez woli jego posiadacza lub bez jego udziału, w następstwie zaistnienia zjawisk przypadkowych lub przyczyn od niego niezależnych. Jednocześnie następstwem takiego stanu jest brak możliwości dysponowania dokumentem który ma charakter trwały, bezpowrotny i niemożliwy do przywrócenia. Innymi słowy, w chwili składania wniosku o wydanie zaświadczenia winien zachodzić nie tylko stan nie dysponowania dokumentem ale również brak prawnych możliwości jego odzyskania (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 18 lutego 2014 r. II SA/Op 13/14). W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, albowiem jak ustalił organ, karta pojazdu przypisana do samochodu którego skarżący jest aktualnie właścicielem, znajduje się w posiadaniu osoby trzeciej – Pana M.. Wynika z treści złożonego przez niego oświadczenia z dnia [...] czerwca 2016 r., w którym oznajmił, że posiada kartę pojazdu samochodu [...] nr rejestracyjny [...] z powodu – jak to określił – nie wywiązania się z umowy (k. [...] akt adm.). Okoliczność ta nie została zakwestionowana przez skarżącego, natomiast potwierdzeniem wspomnianego w oświadczeniu "nie wywiązania" się z umowy jest złożona wraz z oświadczeniem kserokopia wyroku zaocznego z 17 września 2015 r., zasądzającego na rzecz autora oświadczenia od J. kwotę 9.500 zł wraz z odsetkami oraz koszty postępowania (k. [...] akt adm.). W aktach sprawy administracyjnej znajduje się również umowa sprzedaży przedmiotowego pojazdu zawarta w dniu [...] lutego 2015 r. pomiędzy J. a skarżącym (k. [...] akt adm.). Z ustalonych przez organ faktów wynika, że skarżący nigdy nie objął w posiadanie karty pojazdu albowiem jak wynika z treści wniosku, dokument ten nie został mu wydany przez sprzedawcę samochodu. Tego rodzaju sytuacja nie mieści się w kategorii zjawiska przypadkowego, ani tym bardziej nie jest następstwem przyczyny niezależnej od skarżącego, którego uprawnieniem było żądanie wydania karty pojazdu wraz z pojazdem. W zaistniałych okolicznościach nie można zatem mówić o utracie przez skarżącego karty pojazdu skoro organy ustaliły miejsce gdzie ten dokument się znajduje a ustalenie to nie było w toku postępowania administracyjnego, ani też w skardze kwestionowane. Wyrażone stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt I OSK 744/12, zawierającym analogiczną tezę wyrażoną w odniesieniu do dowodu rejestracyjnego, a mianowicie "nie można mówić o zagubieniu tego dowodu, skoro wiadomo gdzie on się znajduje (...)". Należy dodatkowo wskazać, że za ścisłą wykładnią przesłanki wydania zaświadczenia o danych z karty pojazdu przemawiają też względy bezpieczeństwa obrotu prawnego. Dokument ten jest wszak substytutem karty pojazdu i zastępuje ją w procedurze rejestracji pojazdu. W przypadku zatem innej interpretacji przepisu art. 72 ust. 4 ustawy, mogłoby dojść do sytuacji wydania przez organ administracji zaświadczenia, które dublowałoby się z dokumentem zastępowanym i potencjalnie mogłoby prowadzić do funkcjonowania kilku dokumentów danej kategorii, z których każdy stanowiłby odrębnie podstawę do rejestracji pojazdu. W świetle powyższej wykładni, w przedmiotowej sprawie nie doszło zatem do utraty karty pojazdu, w rozumieniu art. 72 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W oparciu o ustalenie faktu jej posiadania przez byłego właściciela tego pojazdu, odmowa wydania zaświadczenia na temat danych zawartych w tym dokumencie, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, nie narusza wymienionego przepisu ustawy Prawo o ruchu drogowym. Analizując to zagadnienie sąd dostrzegł, iż w postanowieniu organu drugiej instancji przywołano treść przepisu w art. 72 ust. 4 ustawy w brzmieniu nieaktualnym w dacie rozstrzygnięcia. Na podstawie art. 17 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015, poz. 1045) art. 72 ust. 4 ustawy otrzymał brzmienie "W przypadku utraty dowodu rejestracyjnego lub karty pojazdu, zamiast tych dokumentów należy przedstawić zaświadczenie, wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w utraconym dokumencie, niezbędne do rejestracji." Oznacza to, że poprzednio użyte w tym przepisie pojęcie "zagubienia" zastąpiono pojęciem "utraty". Ustawa zmieniająca weszła w życie z dniem z dniem 1 stycznia 2016 r. (art. 59 ustawy zmieniającej) i jakkolwiek organ pierwszej instancji przywołał przepis w wersji znowelizowanej, to w postanowieniu SKO błędnie odwołano się do pojęcia "zagubienia karty pojazdu". W ocenie sądu tego rodzaju uchybienie nie miało jednak wpływu na treść wydanego postanowienia. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przez organy zasad postępowania administracyjnego. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego, zdaniem sądu spełnia wymogi określone w przepisach art. 77 i art. 80 k.p.a. Organy wyczerpująco rozpatrzyły cały materiał dowodowy, czyniąc ustalenia znajdujące odzwierciedlenie w znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej dowodach. Zgromadzony materiał dowodowy wbrew zarzutom skargi wskazuje, że organ podjął wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy w zakresie niezbędnym i koniecznym do jej rozstrzygnięcia czyniąc w ten sposób zadość zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Skarżący nie wykazał natomiast aktywności w sferze postępowania dowodowego, opierając zarzuty naruszenia zasad postępowania wyłącznie na własnej odmiennej ocenie zgromadzonych dowodów. Mając powyższe na uwadze argumenty, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.