III SA/Lu 370/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Sędziowie WSA Halina Chitrosz-Roicka,, NSA Witold Falczyński, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 3 lutego 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję z dnia 25 marca 2010 r., którą Burmistrz Miasta [...] zarejestrował na wniosek B. M. samochód marki [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia 25 marca 2010 r. Burmistrz Miasta [...] zarejestrował na wniosek B. M. samochód marki [...]. Rejestracji dokonano na podstawie: umowy sprzedaży z dnia 3 grudnia 2009 r. zawartej przez B. M. z J. K. F. (zamieszkałym w Niemczech), zaświadczenia o zarejestrowaniu tego pojazdu wystawionego przez Kraftfahrt-Bundesamt, zaświadczenia wystawionego przez Komisariat [...] Policji w [...] o przywłaszczeniu dokumentów pojazdu, dokumentu Nr [...] z dnia 9 lutego 2010 r. potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju od nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego, zaświadczenia o uiszczeniu podatku od towarów i usług lub braku obowiązku uiszczenia podatku (VAT-25), zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu oraz na podstawie dokumentu identyfikacyjnego pojazdu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła U. F. podnosząc, że pomiędzy B. M. a spadkobiercami J. K. F. (zmarłego 6 grudnia 2009 r.) istnieje spór co do prawa własności przedmiotowego samochodu osobowego, ponieważ samochód ten wchodził w skład majątku wspólnego małżonków, a został sprzedany bez zgody odwołującej się, będącej żoną zbywcy. Decyzją z dnia 7 maja 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję organu I instancji argumentując, że w trakcie postępowania o rejestrację samochodu organ I instancji otrzymał informację o istniejącym sporze co do praw do niego, którego to sporu nie był władny samodzielnie rozstrzygnąć. Kolegium uznało, że w tej sytuacji organ I instancji powinien zawiesić postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i równocześnie na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. zobowiązać U. F. do wystąpienia do sądu powszechnego w rozsądnym terminie z powództwem o ustalenie prawa własności wyżej oznaczonego pojazdu (art. 189 k.p.c.). Wyrokiem z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 248/10, po rozpoznaniu skargi B. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił powyższą decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania. Niezbędnym warunkiem rejestracji jest przedstawienie dowodu własności pojazdu, którym może być między innymi umowa sprzedaży. Rozpatrzenie sprawy z wniosku o rejestrację samochodu nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sporu o własność samochodu, gdyż spełnienie przez wnioskodawcę warunków wymaganych do rejestracji pojazdu powoduje, że organ administracji nie może odmówić wydania decyzji o jego zarejestrowaniu. Sąd zobowiązał Kolegium do rozpatrzenia odwołania U. F. i dokonania przede wszystkim oceny interesu prawnego wnoszącej odwołanie, a w przypadku uznania, że interes ten został wykazany, do oceny czy spełnione zostały prawne warunki do zarejestrowania przedmiotowego samochodu na nazwisko B. M. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 2 marca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że odwołującej się przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a w konsekwencji sprawa powinna zostać rozstrzygnięta decyzją merytoryczną, a nie umarzającą postępowanie odwoławcze. Jednocześnie organ uznał, że B. M. przedstawiła organowi I instancji wszystkie wymagane prawem dokumenty potrzebne do dokonania rejestracji pojazdu, a w szczególności umowę sprzedaży przedmiotowego samochodu z dnia 3 grudnia 2009 r. zawartą przez wnioskodawczynię z J. K. F. Natomiast U. F., roszcząca sobie prawo własności pojazdu, nie przedłożyła do dnia załatwienia sprawy przez Kolegium żadnego dokumentu, z którego mogłaby wywieść swoje uprawnienia właścicielskie. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 218/11, po rozpoznaniu skargi U. F., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił powyższą decyzję z dnia 2 marca 2011 r. Sąd uznał za wadliwe ustalenie organu, że B. M. przedstawiła wszystkie wymagane dokumenty i organ I instancji nie mógł odmówić zarejestrowania pojazdu. Sąd wyjaśnił, że art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "Prawo o ruchu drogowym", "ustawa" lub "u.p.r.d." określa w pkt 1 – 6a rodzaje dokumentów, na podstawie których dokonuje się rejestracji pojazdu. Należy do nich między innymi dowód rejestracyjny pojazdu, jeżeli pojazd był zarejestrowany (art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy). W myśl jej art. 72 ust. 4 w przypadku zagubienia dowodu rejestracyjnego lub karty pojazdu, zamiast tych dokumentów należy przedstawić zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. Ustawowy zwrot "dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji" oznacza, że chodzi tu o informacje potwierdzające, iż pojazd został nabyty od poprzedniego właściciela pojazdu. Sąd podkreślił, że przedmiotowy pojazd był wcześniej zarejestrowany w Niemczech, jednak dowód rejestracyjny pojazdu nie został dołączony do wniosku. Wnioskodawczyni twierdzi, że dowód ten został przywłaszczony, co potwierdzać ma zaświadczenie z dnia 5 lutego 2010 r. o zgłoszeniu Komisariatowi Policji w [...] faktu przywłaszczenia przez U. F. dokumentów dotyczących spornego pojazdu. Ponadto wnioskodawczyni przedłożyła informację z Centralnego Rejestru Pojazdów (ZFZR) z dnia 20 stycznia 2010 r. uzyskaną od Federalnego Urzędu ds. zmotoryzowanego ruchu drogowego w Niemczech, potwierdzającą fakt zarejestrowania pojazdu pod numerem [...], opatrzenia karty pojazdu numerem [...], zarejestrowania pojazdu po raz pierwszy w dniu 24 września 2002 r. Z treści omawianego dokumentu wynika, że nie zastępuje on poświadczenia własności, ponieważ uwzględnia jedynie adnotacje dotyczące poszukiwań, które Centralnemu Rejestrowi Pojazdów zostały już zgłoszone i w związku z tym nie można wykluczyć, że w międzyczasie pojazd został ukradziony lub jest poszukiwany jako zaginiony. Zdaniem Sądu przedłożone przez wnioskodawczynię dokumenty nie wskazują ani na osobę będącą właścicielem pojazdu, ani na kogo pojazd zarejestrowano w Niemczech. W rezultacie nie wiadomo, czy udzielona informacja potwierdza dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. Sąd uznał, że brak jest pewności co do rzeczywistej treści zagubionego dowodu rejestracyjnego. Zatem Kolegium nie mogło bez wcześniejszego wyjaśnienia do końca tej kwestii przyjąć, iż wszystkie niezbędne dokumenty do rejestracji zostały przedstawione organowi I instancji. Skargę kasacyjną B. M. od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt I OSK 744/12 wskazując, że zgodnie z art. 72 Prawa o ruchu drogowym rejestracji pojazdów dokonuje się na podstawie dokumentów szczegółowo wykazanych w tym przepisie, które ma obowiązek złożyć osoba występująca o taką czynność organu administracyjnego. Wśród koniecznych dokumentów art. 72 ust. 1 pkt 5 u.p.r.d. wymienia dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że sporny samochód był w 2002 r. po raz pierwszy zarejestrowany w Niemczech i że żądająca jego rejestracji B. M. nie przedłożyła organowi tego dokumentu. Znajduje się on, według wyjaśnień stron, u U. F., która kwestionuje ważność umowy sprzedaży zawartej pomiędzy jej zmarłym mężem J. F. i B. M. Brak tego dowodu uniemożliwiał jednak zarejestrowanie pojazdu na nazwisko B. M., skoro do wniosku o rejestrację nie załączyła (wbrew dokonanym przez organy w tej sprawie ustaleniom) jednego z koniecznych do rejestracji dokumentów. Należy przy tym zauważyć, że obowiązujące przepisy (art. 72 ust. 4 u.p.r.d.) regulują sytuację, w której doszło do zagubienia dowodu rejestracyjnego. W takiej sytuacji wnioskujący powinien przedstawić zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. Pomijając istotny w sprawie fakt, że w zaistniałym stanie faktycznym nie można mówić o zagubieniu tego dowodu, skoro wiadomo gdzie on się znajduje, to skarżąca kasacyjnie również nie złożyła dokumentu odpowiadającego warunkom z art. 72 ust. 4 u.p.r.d., który zastępowałby zagubiony dowód rejestracyjny. Uniemożliwiało to zarejestrowanie spornego pojazdu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 3 lutego 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 marca 2010 r. i odmówiło B. M. rejestracji samochodu. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że obowiązek przedstawienia wymaganych prawem dokumentów ciąży na składającym wniosek o zarejestrowanie pojazdu. Oznacza to, że w przypadku nieprzedłożenia kompletu dokumentów właściwy organ administracji publicznej nie może zarejestrować pojazdu. Organ odwoławczy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wnioskodawczyni nie przedłożyła organowi rejestracyjnemu jednego z wymaganych przez art. 72 Prawa o ruchu drogowym dokumentów, to jest dowodu rejestracyjnego pojazdu. Mimo wyznaczenia przez Kolegium terminu do jego przedłożenia, ewentualnie okazania dowodu podjęcia starań o jego uzyskanie, strona nie przedstawiła organowi dowodu rejestracyjnego. Wobec czego, mając na uwadze, że w przypadku nieprzedłożenia kompletu dokumentów właściwy organ administracji publicznej nie może zarejestrować pojazdu, Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i odmówiło rejestracji pojazdu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie B. M. wniosła o uchylenie powyższej decyzji, zarzucając naruszenie: 1/ art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "k.p.a.", poprzez wezwanie skarżącej do przedłożenia dowodu rejestracyjnego lub dowodu wszczęcia postępowania przed właściwym organem państwa mającym na celu jego uzyskanie; 2/ art. 72 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że B. M. nie legitymuje się dokumentami niezbędnymi do dokonania rejestracji pojazdu marki [...] na jej rzecz; 3/ art. 72 ust 4. Prawa o ruchu drogowym przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że przedłożone przez B. M. dokumenty takie jak: zaświadczenie wystawione przez [...] Komisariat Policji w [...] o przywłaszczeniu dokumentów dotyczących pojazdu oraz informacja z Centralnego rejestru Pojazdów (ZFZR) z dnia 20 stycznia 2010 r. uzyskana od Federalnego Urzędu ds. zmotoryzowanego ruchu drogowego, potwierdzające fakt zarejestrowania pojazdu pod numerem [...], opatrzenia karty pojazdu numerem [...], zarejestrowania pojazdu po raz pierwszy w dniu 24 września 2002 r. nie spełniają wymogów określonych w tym przepisie; 3/ § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie legitymuje się dokumentami niezbędnymi do dokonania rejestracji pojazdu marki [...] na jej rzecz. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosiło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym rejestracji pojazdu dokonuje się co do zasady na wniosek właściciela (z wyjątkami określonymi w art. 72 ust 2-5 ustawy, które nie dotyczą niniejszej sprawy). Do zarejestrowania pojazdu niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów wymienionych w art. 72 ustawy. Jeżeli o rejestrację pojazdu ubiega się osoba przedstawiająca się jako właściciel pojazdu, powinna ona przedstawić między innymi dowód własności pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy), a także dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy). Wymaganie przedstawienia dowodu rejestracyjnego wyłączone jest tylko w niektórych przypadkach, które nie dotyczą niniejszej sprawy (art. 72 ust. 2 pkt 2, 3, 5, ust. 2a i 2b u.p.r.d. – pojazd nabyty po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, pojazd zakupiony od niektórych podmiotów państwowych, pojazd wycofany czasowo z ruchu, niekiedy pojazd zabytkowy oraz pojazd sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim UE). Przepisy ustawy – w przypadku pojazdu zarejestrowanego - nie przewidują, w innych sytuacjach niż wyżej wymienione, zwolnienia od obowiązku przedstawienia dowodu rejestracyjnego. Z dowodu własności pojazdu powinno wynikać, że pojazd został nabyty od osoby uwidocznionej w dowodzie rejestracyjnym. W przypadku, gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela zawartymi w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jeżeli była wydana, jako dowód własności wymagany do rejestracji rozumie się wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu (§ 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów – tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322 z późn. zm.). Jedynie w przypadku zagubienia dowodu rejestracyjnego lub karty pojazdu, zamiast tych dokumentów należy przedstawić zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji (art. 72 ust. 4 u.pr.d.). W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca z wnioskiem o rejestrację pojazdu nie przedstawiła dowodu rejestracyjnego. Nie można również przyjąć, że dowód rejestracyjny został zagubiony. Dokument ten znajduje się bowiem w posiadaniu U. F., roszczącej sobie prawo do pojazdu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca powiadomiła Policję o przywłaszczeniu dokumentów spornego samochodu przez U. F. i uzyskała zaświadczenie z dnia 5 lutego 2010 r. potwierdzające te zgłoszenie. Okoliczność, że dokumenty pojazdu znajdują się posiadaniu U. F. została potwierdzona przez nią samą i przez jej pełnomocnika w pismach kierowanych do organu rejestrującego. Należy więc przyjąć, że w sytuacji kiedy dowód rejestracyjny pojazdu nie został zagubiony, lecz jest w posiadaniu innej osoby roszczącej sobie prawo do pojazdu, organ rejestrujący nie ma podstawy do zastosowania art. 72 ust. 4 u.p.r.d. i uznania za wystarczające do zarejestrowania pojazdu przedstawienia zaświadczenia wystawionego przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzającego dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. W takiej sytuacji osoba, która chce zarejestrować pojazd, dysponując dowodem własności w postaci umowy przenoszącej własność pojazdu (jednym z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów), powinna wydobyć dowód rejestracyjny od osoby posiadającej ten dokument. Do rozstrzygnięcia sporu o wydanie dowodu rejestracyjnego właściwy jest sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Nabywca samochodu twierdzący, że jest jego właścicielem, może na podstawie art. 222 § 1 kodeksu cywilnego, żądać od innej osoby wydania dowodu rejestracyjnego jako rzeczy będącej przynależnością samochodu (art. 51 § 1 kodeksu cywilnego). W procesie cywilnym przesłanką rozstrzygnięcia będzie ustalenie skuteczności umowy, która według strony miała przenieść własność pojazdu. Z akt sprawy wynika, że organ II instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji wezwał skarżącą do złożenia dowodu rejestracyjnego lub wykazania, że zostało wszczęte postepowanie mające na celu uzyskanie tego dowodu. Brak dowodu rejestracyjnego w omawianej sytuacji zobowiązywał organ odwoławczy do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i odmowy rejestracji samochodu. Jak wcześniej wyjaśniono, okoliczność, że dowód rejestracyjny nie został zagubiony, lecz jest w posiadaniu innej osoby, uniemożliwiała organowi rejestracyjnemu zastosowanie art. 72 ust. 4 u.p.r.d. i uznanie za wystarczające do zarejestrowania pojazdu przedstawienia zaświadczenia wystawionego przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzającego dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. Jednak nawet gdyby założyć, że dowód rejestracyjny został zagubiony, to należy zwrócić uwagę, że skarżąca w rzeczywistości nie przedstawiła wymaganego zaświadczenia. Nie jest nim w szczególności informacja z niemieckiego Centralnego Rejestru Pojazdów (ZFZR) z dnia 20 stycznia 2010 r. uzyskana od Federalnego Urzędu ds. zmotoryzowanego ruchu drogowego. Informacja ta potwierdza, że pojazd był zarejestrowany w Niemczech po raz pierwszy w dniu 24 września 2002 r. jako fabrycznie nowy, że obecnie jest zarejestrowany pod numerem [...], ma kartę pojazdu opatrzoną numerem [...], brak jest informacji o wystawieniu nowych dokumentów rejestracyjnych i nie zarejestrowano adnotacji dotyczących poszukiwania pojazdu. Wbrew twierdzeniu skarżącej opisany wyżej dokument nie może być uznany za zaświadczenie odpowiadające warunkom z art. 72 ust. 4 u.p.r.d. Takie zaświadczenie, oprócz pochodzenia od właściwego organu rejestracyjnego, musi potwierdzać dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. Tymczasem informacja, którą posługuje się skarżąca, oprócz braku szeregu innych danych ujmowanych w dowodzie rejestracyjnym, przede wszystkim nie wskazuje na kogo pojazd jest zarejestrowany w Niemczech. W rezultacie nie można uznać, że informacja potwierdza dane zawarte w dowodzie rejestracyjnym, niezbędne do rejestracji pojazdu. Takimi niezbędnymi danymi są bowiem dane poprzednika osoby ubiegającej się o rejestrację pojazdu. Wskazują one, razem z dowodem własności pojazdu, że pojazd został nabyty od osoby uprawnionej do jego zbycia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.