III SA/Lu 370/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi I.-T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej I.-T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej jako: "organ I instancji") z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł na firma A (dalej jako: "skarżąca" lub "strona"). W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W dniu [...] stycznia 2018 r. na terenie drogowego przejścia granicznego w D. , funkcjonariusze L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P., dokonali kontroli drogowej pojazdu marki [...] należącego do skarżącej, o nr rejestracyjnym [...] z naczepą marki [...], o nr rejestracyjnym [...], kierowanego przez S. M. (dalej jako: "kierowca") i wykonującego na rzecz skarżącej międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy. W trakcie kontroli odnotowano naruszenia, które opisano w załączniku do protokołu kontroli drogowej, z dnia [...] stycznia 2018 r. Stwierdzono brak wypisu z licencji na międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy, tj. brak dokumentu określonego w art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2200 z późn. zm.) dalej jako: "u.t.d.", za co nałożono na kierowcę grzywnę zgodnie z załącznikiem nr 1 L.p. 1.1. u.t.d. W toku kontroli drogowej przesłuchano w charakterze świadka kierowcę, a czynność tę utrwalono w protokole z dnia [...] stycznia 2018 r. Kierowca oświadczył, że nie posiada wypisu z licencji i nie wie jakie dokumenty powinien posiadać. Wyjaśnił, że wykonuje przewóz z dokumentami otrzymanymi od przewoźnika. Zarówno protokół kontroli drogowej, jak i protokół przesłuchania świadka zostały podpisane bez zastrzeżeń. W oświadczeniu z dnia [...] marca 2018 r. skarżąca wyjaśniła, że wszystkie wymagane dokumenty do wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, w tym wypis z licencji zostały przekazane kierowcy. Podkreśliła, że nie ponosi odpowiedzialności za błędy kierowcy, który ze swojej winy nie posiadał wypisu z licencji w pojeździe. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., organ I instancji na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., nałożył na skarżącą karę pieniężna w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów u.t.d., tj. załącznika nr 3 do tej ustawy - L.p. 3.3. Jako naruszenie wskazano wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu i wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez wypisu z licencji. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że nie odpowiada za błędy kierowcy, który zostawił wypis z licencji w domu. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2018 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazano art. 87 ust. 1 pkt. 1 i art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. oraz art. 4 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że stanowisko organu I instancji w zakresie wykonywania przez skarżącą międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. i art. 4 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009, jest zasadne. Kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie funkcjonariusza dokonującego kontroli wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Obowiązek wyposażenia kierowcy przez przewoźnika w niezbędne dokumenty do wykonywania przewozu drogowego wynika z art. 87 ust. 3 u.t.d., wobec czego przewoźnik odpowiada za działanie kierowcy. Stwierdzono, że kara pieniężna została nałożona w prawidłowej wysokości, zgodnie z załącznikiem nr 3 L.p. 3.3. u.t.d. W zakresie argumentu skarżącej dotyczącego uiszczenia przez kierowcę grzywny wyjaśniono, że u.t.d. przewiduje dwa rodzaje kar pieniężnych: grzywny (art. 92 ust. 1 i ust. 3 u.t.d.), która może być nałożona na kierowcę lub osobę zarządzającą przedsiębiorstwem albo osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie oraz kary pieniężne nakładane na podmiot wykonujący przewóz drogowy (art. 92a ust. 1 u.t.d.). Organ odwoławczy nie stwierdził zaistnienia przesłanek, dających podstawę do wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika, określonych w art. 92c u.t.d. Podniesiono, że wyłączenie odpowiedzialności jest możliwe tylko w przypadku zdarzeń nieoczekiwanych i nadzwyczajnych, których istnienia strona powinna wykazać. Skarżąca nie skorzystała z uprawnień, zakomunikowanych jej w postanowieniu z dnia [...] maja 2018 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazała, że posiadała pozwolenie i ważny wypis z licencji na międzynarodowy zarobkowy przewóz rzeczy. Przekazała te dokumenty kierowcy, jednakże kierowca zostawił wypis z licencji w domu, a wina za powyższe jego obarcza. Pracownik został odpowiednio przeszkolony i poinformowany o ciążącym na nim obowiązkach, co potwierdzają dokumenty złożone w postępowaniu administracyjnym. Strona nie ma wpływu na postępowanie kierowcy, które było nieumyślne, wobec czego skarżąca nie ponosi w takiej sytuacji odpowiedzialności. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuję: Skarga jest zasadna. Nie jest sporne, że w czasie kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2018 r. stwierdzono brak w pojeździe należącym do strony wypisu z licencji na międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy. Obowiązek posiadania u kierowcy takiego wypisu tego dokumentu wynika m.in. z art. 4 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. Urz. UE. L. 2009.300.72) oraz z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. W myśl art. 92 ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązku lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 1000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). W poz. 3.3. załącznika wyszczególniono naruszenie, polegające na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umowy międzynarodowej lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy, nie jest oparta na zasadzie winy. Jest to odpowiedzialność zobiektywizowana, bowiem wystarczy, że przeprowadzona kontrola drogowa wykaże naruszenie określonych obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Obowiązujące regulacje prawne zawierają jednak przepisy, wyłączające odpowiedzialność przewoźnika. Stosownie do art. 92c ust. 1 u.t.d. – nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub innego czynności związane z przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie ma wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenia na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Z akt administracyjnych wynika, że organ II instancji w postanowieniu z dnia [...] maja 2018 r., doręczonym stronie w dniu [...] maja 2018 r. (k. 73 i k. 74) wyznaczył siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zabranego materiału dowodowego oraz poinformował, że strona "(...) może złożyć wnioski dowodowe w Dziale Postępowania Celnego w B. P. przy ul. [...] (...)". W dniu [...] maja 2018 r. (ostatni dzień terminu zakreślonego przez organ odwoławczy) skarżąca złożyła w placówce pocztowej (k. 82 oraz k. 88-83 akt administracyjnych) – na adres wskazany w postanowieniu z dnia [...] maja 2018 r. pismo oraz 6 (sześć) kserokopii dokumentów. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżąca zamierzała wykazać, że jej odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie prawa powinna być zniesiona na podstawie art. 92c ust. 1 pkt. 1 u.t.d. W tym stanie rzeczy, nie jest uprawnione stwierdzenie zawarte w odpowiedzi na skargę, że skarżąca nie zareagowała na wezwanie w trybie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) dalej jako: "k.p.a.". Rzeczą organu II instancji była ocena (po wezwaniu do złożenia oryginałów dokumentów lub wezwaniu do uwierzytelnienia złożonych kopii), czy złożone w postępowaniu odwoławczym dowody przemawiają za wyłączeniem odpowiedzialności strony. Nie ma tu żadnego znaczenia okoliczność, czy organ I instancji przekazał przed wydaniem decyzji w II instancji – pismo skarżącej wraz z dowodami. Zauważyć trzeba, że strona działała bez profesjonalnego prawnika, a rosyjsko brzmiące nazwisko prezesa zarządu firma A. oraz błędy językowe zawarte w pismach składanych w postępowaniu administracyjnym świadczą o tym, że skarżąca opatrznie zrozumiała, do którego organu ma złożyć stosowne wyjaśnienia lub wnioski dowodowe. Zresztą, w postanowieniu z dnia [...] maja 2018 r. organ odwoławczy nie wskazał, czy adresatem ewentualnego pisma ma być organ I, czy też II instancji. Podał jedynie komórkę organizacyjną, tj. "Dział Postępowania Celnego" oraz adres: B. P., ul. [...], pod którym mieszczą się siedziby oby organów. Strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji za nieprawidłowe działania jednostek Krajowej Administracji Skarbowej. Wskazać trzeba, że wyznaczenie terminu do ustosunkowania się do zebranych dowodów oraz do ewentualnego złożenia nowych dowodów stanowiło jedynie pozornie – wypełnienie obowiązku przewidzianego w art. 10 § 1 k.p.a. W rzeczywistości naruszono ten przepis, skoro organ I instancji dopiero po kilkunastu dniach ([...] czerwca 2018 r.) – przekazał pismo skarżącej wraz z załącznikami do organu odwoławczego – "sąsiada zza ściany", po wydaniu decyzji noszącej datę [...] maja 2018 r. W opisanej sytuacji naruszono także postanowienia art. 7 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej stoją na staży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względnie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Naruszone zostały również przepisy zamieszczone w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem nie rozpatrzono i nie oceniono całości materiału dowodowego. Przedstawione naruszenia przepisów postępowania są tej rangi, że mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało sąd do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a.". Trzeba także zauważyć, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji ([...] maja 2018 r.) istniały nowe dowody, nieznane organowi odwoławczemu (kopie dokumentów dołączonych do wyjaśnień strony złożonych w placówce pocztowej w dniu [...] maja 2018 r.). Występuje zatem przesłanka wznowieniowa, przewidziana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., która stanowi samodzielną podstawę uchylenia decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Z tych względów należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując odwołanie, organ II instancji uwzględni wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu, a po ocenie dowodów przedłożonych przez stronę w kontekście art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. – wyda odpowiednią decyzję.