III SA/Lu 370/25
WyrokWSA w Lublinie2025-10-16
Skład orzekający: Jerzy Drwal, Iwona Tchórzewska, Agnieszka Kosowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewóz uszkodzonych pojazdów, w tym pojazdu spalonego, z zagranicy do Polski, stanowi transport odpadów w rozumieniu przepisów prawa, a w konsekwencji czy narusza przepisy ustawy o transporcie drogowym dotyczące wymogów związanych z transportem odpadów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przewożone pojazdy, w szczególności pojazd spalony, stanowiły odpady w rozumieniu przepisów prawa. Brak dokumentów potwierdzających status pojazdów jako nadających się do naprawy lub eksploatacji, w połączeniu ze stanem technicznym pojazdu spalonego (widoczne uszkodzenia, niska cena zakupu), jednoznacznie wskazywały na ich kwalifikację jako odpadów. W związku z tym, stwierdzono naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym dotyczących wymogów związanych z transportem odpadów, co uzasadniało utrzymanie w mocy decyzji o nałożeniu kary pieniężnej.Stan faktyczny
Spółka z o.o. z Ukrainy została ukarana karą pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym podczas przewozu dwóch uszkodzonych samochodów z Polski do Ukrainy. Kontrola wykazała brak wymaganego wpisu do rejestru BDO, brak dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, brak oznakowania środka transportu, przekroczenie dopuszczalnej szerokości pojazdu oraz niewyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty. Spółka kwestionowała kwalifikację przewożonych pojazdów jako odpadów, argumentując, że były to uszkodzone pojazdy przeznaczone do naprawy. Organy administracji oraz sąd uznały pojazdy za odpady, opierając się na stanie technicznym, braku dokumentacji i niskiej cenie zakupu jednego z pojazdów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Sędzia WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w mieście C. (Ukraina) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 9 maja 2025 r. [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Przedmiotem skargi "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w mieście C. (Ukraina) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 9 maja 2025 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne bez wymaganego wpisu do rejestru, bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, bez oznakowania środka transportu oraz za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona, a także niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2025 r., poz. 1490).
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu 19 stycznia 2024 r. na drodze krajowej nr 17 została przeprowadzona kontrola pojazdu członowego, którego kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy towarów na rzecz "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w mieście C. (Ukraina). Pojazdem przewożony był ładunek w postaci dwóch używanych, uszkodzonych samochodów o masie brutto 5 028 kg. Jeden z transportowanych samochodów był częściowo spalony. W związku z tym poproszeni o pomoc funkcjonariusze Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska ocenili, że uszkodzony pojazd to odpad zakwalifikowany do kodu 160104 jako zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, natomiast spalony pojazd został zaklasyfikowany jako odpad spoza listy.
Kierujący pojazdem nie przedłożył do kontroli dokumentu potwierdzającego rodzaj przewożonych odpadów, jak również nie stwierdzono na zewnątrz skontrolowanego pojazdu oznaczeń wymaganych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742 ze zm.), tj. odpowiedniej tablicy. W trakcie kontroli dokonano również sprawdzenia, czy skarżąca jest wpisana do bazy danych BDO (Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami). Okazało się, że skarżąca nie jest ujęta w BDO dla kodu odpadu 160104.
Dodatkowo wyniki pomiarów skontrolowanego pojazdu wykazały, że pojazd jest nienormatywny i nie posiada wymaganego zezwolenia - kategorii II. Kierujący pojazdem bowiem w celu zwiększenia przestrzeni ładunkowej otworzył drzwi i przymocował je do boków naczepy przez co przekroczył dopuszczalną szerokości pojazdu o 0,35 m.
Na okoliczność kontroli sporządzono protokół kontroli, który został podpisany przez kierowcę bez uwag czy zastrzeżeń.
W toku postępowania skarżąca wniosła o umorzenie postępowania w całości oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu w postaci dokumentów tj. kontraktu nr [...] z 30 sierpnia 2023 r., aktu własności uszkodzonego pojazdu oraz dokumentu tranzytowego. Skarżąca zawnioskowała również o powołanie biegłego z zakresu ochrony środowiska lub rzeczoznawcy techniki samochodowej na okoliczność oceny stanu faktycznego uszkodzonego pojazdu.
Decyzją nr [...] z dnia 17 lutego 2025 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej jako "organ I instancji") nałożył na skarżącą karę pieniężną w łącznej wysokości 12 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach, wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie ustawy z o odpadach, wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 do wartości mniejszej niż 3,10 m oraz niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie decyzją z dnia 9 maja 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść art. 1, art. 4 pkt 2, art. 4 pkt 3 lit. a, art. 4 pkt 6a, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f ustawy o transporcie drogowym i wyjaśnił, że skarżąca wykonywała międzynarodowy transport drogowy, bowiem towar został załadowany w Gdyni w Polsce i był przewożony do miejscowości C. w Ukrainie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestie szczegółowe związane z transportem odpadów, w tym wymagania w zakresie środków transportu i sposobu transportowania, oraz oznakowanie środków transportu reguluje rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. W związku z tym odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport. Natomiast pojazdy do transportu odpadów oznacza się odpowiednich wymiarów tablicą z umieszczonym na niej napisem "ODPADY" lub wielką literą "A". Takie oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni, a oznakowanie to powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne.
Wobec braku oznakowania skontrolowanego pojazdu odpowiednią tablicą przewóz został uznany za wykonywany pojazdem bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach.
Organ odwoławczy wyjaśnił także, że zgodnie z art. 50 ust. 2 i ust. 3 ustawy o odpadach przed rozpoczęciem działalności podmiot dokonujący transportu odpadów obowiązany jest uzyskać wpis do bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami. Działalność w zakresie transportu odpadów może prowadzić wyłącznie podmiot wpisany do rejestru. Natomiast jak wynika z protokołu kontroli, kierujący pojazdem nie przedstawił dokumentu dotyczącego wpisu do BDO dotyczącego przewożonego odpadu dla kodu 160104, w związku z czym przyjęto, że kierowca nie został wyposażony w wymagany przy przewozie odpadów wpis do rejestru, tj. dokument, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) ustawy o transporcie drogowym.
Organ odwoławczy podkreślił, że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż skarżąca przewoziła towar stanowiący odpad w postaci uszkodzonego, spalonego samochodu, zaklasyfikowany jako odpad spoza listy. Towar mógł być przemieszczany w procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. W związku z tym, że kierowca nie okazał podczas kontroli dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, dopuścił się naruszenia ujętego pod pozycją Ip. 4.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Odnosząc się do zasadniczej części zarzutów odwołania, a dotyczących klasyfikacji przewożonego towaru jako odpadu, organ odwoławczy podkreślił, że pierwotnym źródłem ustaleń w zakresie naruszeń obowiązującego prawa pozostaje protokół kontroli drogowej, który – jak akcentuje się w orzecznictwie ma moc dokumentu urzędowego. Protokół podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Ponadto pracownicy Inspekcji Ochrony Środowiska posiadają niezbędny do realizacji ich ustawowych zadań zakres wiedzy specjalistycznej, a w konsekwencji prawidłowość klasyfikacji wskazanej w opinii Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska została w sposób wystarczający wyjaśniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że stan techniczny przewożonego spalonego samochodu został określony jako szkoda całkowita ("total loss claim"), co wynika wprost z adnotacji na akcie własności pojazdu uszkodzonego, którego kopia wraz tłumaczeniem została przedłożona przez samą skarżącą. Dodatkowo adnotacja "wyłącznie na eksport" ("only for export") oznacza brak możliwości eksploatacji tego pojazdu w kraju wywozu (USA). Zatem w świetle ustaleń faktycznych nie budzi żadnych wątpliwości, że przewożony przez skarżącą towar stanowił odpad spoza listy.
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że oprócz kontroli przewożonego towaru dokonano kontroli, czy przewóz wykonywany był zgodnie przepisami ustawy o transporcie drogowym. W tym zakresie organ odwoławczy stwierdził, że wyniki pomiaru rzeczywistych parametrów zewnętrznych pojazdu wskazały na przekroczenie szerokości pojazdu o 0,35 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 13,70%, rzeczywista wartość skontrolowanego parametru 2,90 m). Pomiaru szerokości pojazdu dokonano przymiarem wstęgowym zwijanym (numer identyfikacyjny 20007, model 270790108) posiadającym świadectwo wzorcowania nr LP-22110223. Kierujący pojazdem w celu zwiększenia przestrzeni ładunkowej otworzył drzwi naczepy ciężarowej i przymocował je do boków naczepy, przez co doprowadził do nienormatywności środka przewozowego, a w konsekwencji doprowadził do przekroczenia parametru szerokości pojazdu ponad dopuszczalne przepisami normy. Z uwagi na powyższe stwierdzono naruszenie określone w Ip. 10.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do Ip. 4.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, kara pieniężna za wykonywanie przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach wynosi 2 000 zł. Stosownie do Ip. 4.7 wysokość kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, wynosi 10 000 zł, zaś zgodnie z Ip. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wysokość kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, również wynosi 10 000 złotych. Z kolei stosownie do Ip. 1.12 wysokość kary pieniężnej za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym wynosi 500 złotych za każdy dokument oraz zgodnie z Ip. 10.4 wysokość kary za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 do wartości mniejszej niż 3,10 m wynosi 2 000 złotych. Jednocześnie zgodnie z dyspozycją art. 92a ust. 3 przedmiotowej ustawy, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł.
W ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym, przewidujący zwolnienie z odpowiedzialności za naruszenie przepisów tej ustawy, bowiem jedynie w przypadku, gdy podmiot wykonujący przewóz drogowy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a nastąpiło ono wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć dopuszczalne jest umorzenie postępowania w przedmiocie kary pieniężnej (ewentualnie niewszczynanie takiego postępowania). Skarżąca nie udowodniła zaistnienia okoliczności, wyłączających jej odpowiedzialność. Tym samym brak było podstaw do umorzenia postępowania jak również odstąpienia od nałożenia kary.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie "[...]" Sp. z o. o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 9 maja 2025 r. zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 194 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach przez błędne przyjęcie, że przedmiotem transportu był odpad, pomimo niespełnienia przesłanek ustawowych,
2. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 75, art. 77, art. 78 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej jako "k.p.a."), poprzez pominięcie wniosku dowodowego o przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska lub biegłego rzeczoznawcy techniki samochodowej, na okoliczność oceny stanu technicznego przewożonego pojazdu oraz kwalifikacji pojazdu jako odpadu lub uszkodzonego pojazdu nadającego się do naprawy, podczas gdy ustalenie tej istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagało wiadomości specjalnych,
b) art. 138 § 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo istnienia przesłanek uzasadniających jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego przed tym organem,
c) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającego na pominięciu dowodów z dokumentów:
i. kontraktu nr 30/08 z dnia 30 sierpnia 2023 r. wraz z załącznikami do umowy oraz ich tłumaczeniem przysięgłym,
ii. aktu własności uszkodzonego pojazdu wraz z tłumaczeniem przysięgłym,
iii. tranzytowego dokumentu MRN
- w sytuacji, gdy dowody były zgłoszone na fakt potwierdzenia, że skarżąca nie wykonywała przewozu pojazdów kwalifikujących się jako odpady.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I Instancji, a także o umorzenie postępowania administracyjnego i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że przedmiotem przewozu był uszkodzony, lecz kompletny pojazd, który nie może zostać zakwalifikowany jako odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Zgodnie z umową sprzedaży - pojazd miał zostać naprawiony i przeznaczony do dalszego użytkowania. Pojazd został sprzedany jako całość, a nie na części, co dodatkowo potwierdza jego wartość użytkową i ekonomiczną. Stan techniczny pojazdu pozwalał na przywrócenie do pełnej sprawności, ponieważ jego kluczowe układy - silnik, układ kierowniczy i hamulcowy - były sprawne. Skarżąca zwróciła również uwagę, że pojazd w porcie morskim w Gdyni został dopuszczony do obrotu przez odpowiednie organy celne jako pojazd uszkodzony, nie jako odpad.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ważył co następuje.
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy skarżąca podczas kontroli w dniu 19 stycznia 2024 r. przewoziła odpady, a w konsekwencji naruszyła przepisy ustawy o transporcie drogowym.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub, do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem, czy może on poruszać się po drogach. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu. Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu.
Decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za "odpad" ma jego stan w chwili sprowadzenia na terytorium Polski, który w przypadku pojazdów wycofanych z eksploatacji, wynika ze statusu prawnego oraz stanu technicznego danego pojazdu oraz woli jego poprzedniego posiadacza.
O kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, stanowiąca działanie faktyczne, zamierzone lub nakazane (animus). Przesłankę tę można, więc ocenić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiaru, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Chodzi tu o zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać, zwłaszcza gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. II OSK 2920/13, LEX nr 1987184).
W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się". Pojęcie "pozbywać się" należy interpretować z uwzględnieniem celu dyrektywy 2008/98, którym zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Pojęcie to wymaga również wykładni w świetle art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 26 października 2012 r. (Dz. Urz. UE C Nr 326, s. 47), który stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Wynika z tego, że sensu largo pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i 19 dyrektywy. Z orzecznictwa TSUE wynika także, że to, czy są to "odpady" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, należy potwierdzić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Pewne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98.
Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą 2008/98 ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (zob. wyroki: z dnia 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; z dnia 3 października 2013 r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).
Zmiana sposobu użytkowania spornych pojazdów, w dacie ich międzynarodowego przemieszczenia pozostaje, w ocenie sądu bezsporna, z uwagi na brak dowodów rejestracyjnych tych pojazdów. Należy wyjaśnić, że w kategorii odpadów nie mogą być traktowane jedynie przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale też przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, po poddaniu ich procesowi odzysku. Jak podniesiono wyżej ewentualna naprawa i rejestracja pojazdu nie wyklucza zakwalifikowania takiego pojazdu jako odpadu.
W świetle powyższych rozważań nie ulega wątpliwości, że sformułowana wyżej definicja odpadu jest definicją szeroką i musi ulegać doprecyzowaniu na gruncie poszczególnych stanów faktycznych. W odniesieniu do sprowadzanych z zagranicy pojazdów, doprecyzowanie to nastąpiło między innymi w formie wskazówek metodycznych Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 3 kwietnia 2008 r. z korektami pkt 2 z dnia 15 lipca 2008 r. oraz z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie uznawania pojazdów za odpad w transgranicznym przemieszczaniu odpadów. Wskazówki te zostały sporządzone przez wyspecjalizowany organ i wydane na podstawie § 1 ust. 2 pkt 4 porozumienia z dnia 7 lutego 2007 r. pomiędzy Ministrem Finansów, Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska oraz Komendantem Głównym Straży Granicznej w sprawie współdziałania w zakresie transgranicznego przemieszczania odpadów oraz biorąc pod uwagę porozumienie z 26 lipca 2006 r. pomiędzy Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, a Głównym Inspektorem Transportu Drogowego o współdziałaniu Inspekcji Ochrony Środowiska i Inspekcji Transportu Drogowego, w celu zapewnienia jednolitej interpretacji przepisów prawa krajowego, wspólnotowego i międzynarodowego w zakresie dotyczącym transgranicznego przemieszczania odpadów. Wskazówki te uwzględniają ponadto wspólną interpretację wszystkich państw członkowskich rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów. Stąd też, wskazówki metodologiczne, jako soft law mają zasadniczą wartość przy wykładni definicji odpadu w związku z transgranicznym przemieszczaniem pojazdu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. III OSK 993/21, LEX nr 3302016).
Zgodnie natomiast z Wytycznymi Korespondentów Unijnych nr 9 do Rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, pojazd używany klasyfikowany jest zazwyczaj jako odpad m.in., gdy jest przeznaczony do demontażu i ponownego użycia części zamiennych lub do strzępienia/złomowania (pkt 8 ppkt c Wytycznych), lub gdy nie nadaje się do drobnych napraw, posiada znacznie uszkodzone istotne części (np. w wyniku wypadku) lub jest pocięty na kawałki (pkt 8 ppkt e Wytycznych), ale również dowody, o których mowa w punkcie 11 wytycznych, nie zostały przedstawione na żądanie właściwych organów lub właściwych organów innego państwa, takich jak służby celne, Policja lub inne właściwe organy.
Punkt 11 wytycznych stanowi natomiast, że w przypadku, gdy posiadacz pojazdu twierdzi, że ma zamiar przemieścić lub dokonuje przemieszczenia eksploatowanego pojazdu używanego (typ 1) lub pojazdu używanego nadającego się do naprawy (typ 2), nie zaś odpadu w postaci pojazdu, a właściwy organ lub inny organ państwowy, taki jak Służba Celna, Policja lub inny odpowiedni organ ma uzasadnione podstawy, by twierdzić, że pojazd używany może zostać sklasyfikowany jako odpad, wówczas należy, albo w trybie zwykłym albo przed przemieszczeniem lub odpowiednio dla każdego przypadku, przedstawić następujące dokumenty na żądanie właściwych władz, celem zweryfikowania twierdzenia posiadacza pojazdu:
a) kopię faktury i umowy dotyczącej sprzedaży i/lub przeniesienia własności pojazdu, a w przypadku eksploatowanego pojazdu używanego (typ 1), także gwarancję potwierdzającą pełną funkcjonalność i przydatność do ruchu drogowego;
b)
i. w przypadku eksploatowanego pojazdu używanego (typ 1): Dowód oceny/badań w postaci kopii wyników badań będących dowodem przydatności pojazdu do ruchu drogowego, przeprowadzonych na krótko przed przemieszczeniem (np. nie wcześniej, niż miesiąc przed przemieszczeniem) przez upoważnionego inspektora, w ramach krajowego reżimu badań przydatności do ruchu drogowego lub, na mocy decyzji właściwego organu, przez specjalistę samochodowego, mechanika samochodowego lub innego upoważnionego inspektora;
ii. w przypadku pojazdu używanego nadającego się do naprawy (typ 2), można zastosować jedną z dwóch poniższych możliwości:
- świadectwo "pojazd nadający się do naprawy", celem weryfikacji, czy naprawa jest drobna. Wzór świadectwa znajduje się w załączniku 3, wraz z kryteriami oceny,
- dowody, o których mowa w punkcie i), mają zastosowanie przy podejmowaniu decyzji o tym, czy naprawa jest drobna;
c) oświadczenie posiadacza organizującego przemieszczenie transgraniczne, potwierdzające, że pojazd nie jest odpadem (w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 ust. 1 dyrektywy w sprawie odpadów).
Przed dokonaniem transportu transgranicznego, posiadacz powinien być w stanie przedłożyć informacje i dokumentację odpowiednim organom krajowym, takim jak urząd celny, Policja lub inne odpowiednie organy, które wykażą, że zostały spełnione lub mogą zostać spełnione powyższe kryteria dla pojazdu eksploatowanego lub nadającego się do naprawy pojazdu używanego.
W przedmiotowej sprawie, z dokumentacji jaką posiadał przy sobie kierowca wynika, że towar objęty transportem stanowiły dwa samochody – [...] oraz [...] (CMR). Z faktur wystawionych dnia 30 i 31 sierpnia 2023 r. wynika, że skarżąca nabyła odpowiednio samochód za 425 USD oraz za 12 100 USD (cena sprzedaży, bez opłat dodatkowych). Z dokumentu MRN wynika natomiast, że przewożonym towarem były używane, uszkodzone samochody (k. 7 akt adm.). W aktach sprawy znajduje się również akt własności pojazdu uszkodzonego marki [...] (k. 48 akt adm.), z którego wynika, że koszt naprawy przekracza 25% ceny rynkowej. W aktach znajduje się również drugi dokument "Salvage Certificate" odnoszący się do pojazdu [...], z którego wynika, że pojazd ten objęty jest szkodą całkowitą - "total loos".
Wykonane w trakcie kontroli fotografie potwierdzają, że jeden pojazd ma widoczne i rozległe ślady spalenia karoserii (zardzewiałą komorę silnika oraz kabinę kierowcy, a także dach) oraz brakuje mu szyb.
W ocenie sądu bez wątpienia w dniu kontroli przewożone były odpady, bowiem skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, które wskazywałyby, że transportowane były używane pojazdy. Jak bowiem wskazują przywołane wytyczne przed dokonaniem transportu transgranicznego, posiadacz powinien być w stanie przedłożyć informacje i dokumentację odpowiednim organom krajowym, takim jak urząd celny, Policja lub inne odpowiednie organy, które wykażą, że zostały spełnione lub mogą zostać spełnione powyższe kryteria dla pojazdu eksploatowanego lub nadającego się do naprawy pojazdu używanego, np. oświadczenie posiadacza organizującego przemieszczenie transgraniczne, potwierdzające, że pojazd nie jest odpadem lub dowód oceny/badań w postaci kopii wyników badań będących dowodem przydatności pojazdu do ruchu drogowego, przeprowadzonych na krótko przed przemieszczeniem (np. nie wcześniej, niż miesiąc przed przemieszczeniem).
Dodatkowo potwierdzeniem, że są to odpady, jest również stanowisko WOIŚ z dnia 19 stycznia 2024 r. (k. 12 akt adm.) oraz pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 25 stycznia 2024 r. (k. 15 akt adm.).
Sąd nie podziała zarzutów skarżącej, że spalony pojazd nie był odpadem. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że cena za pojazd spalony marki [...] wynosiła zaledwie 425 USD, co w przeliczeniu na PLN wynosi ok 1 750 zł (Tabela nr 167/A/NBP/2023 z dnia 2023-08-30, https://nbp.pl/archiwum-kursow/tabela-nr-167-a-nbp-2023-z-dnia-2023-08-30/).
Natomiast drugi uszkodzony pojazd marki [...] miał cenę 12 100 USD, co w przeliczenie na PLN wynosi ok 49 700 zł (Tabela nr 168/A/NBP/2023 z dnia 2023-08-31, https://nbp.pl/archiwum-kursow/tabela-nr-168-a-nbp-2023-z-dnia-2023-08-31/).
Zatem już sama cena spalonego samochodu wskazuje, że koszt jego naprawy przewyższy wartość auta.
Materiał dowodowy oceniany w całokształcie daje pełne podstawy do uznania, że skarżąca w dniu kontroli przewoziła co najmniej jeden odpad, w postaci spalonego pojazdu. Stan techniczny spalonego auta widoczny na fotografiach z dnia kontroli, cena za jaką został on sprzedany oraz brak dokumentów rejestracyjnych jednoznacznie wskazują, że użytkowanie spornego pojazdu w sposób dotychczasowy jest niemożliwe.
Raz jeszcze należy podkreślić, że nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu w dacie przekroczenia granicy RP. Nabycie przez pojazd statusu odpadu oderwane jest od jego ewentualnej możliwości przywrócenia przydatności gospodarczej - w tym możliwości dopuszczenia go do ruchu w wyniku naprawy, bowiem dla zakwalifikowania pojazdu jako odpadu, miarodajny jest stan faktyczny istniejący w chwili jego przemieszczenia na terytorium Polski, nie zaś przyszły, hipotetyczny.
Biorąc pod uwagę przede wszystkim rozmiar uszkodzeń zasadne jest twierdzenie, że ww. pojazd, już na terenie kraju wysyłki, tj. na terytorium USA utracił swoje dotychczasowe przeznaczenie.
Wobec powyższego sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów procesowych. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast na podstawie art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Sąd w pełni akceptuje ustalenia faktyczne organu, gdyż znajdują one odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Natomiast skarżąca nie zdołała podważyć poczynionych ustaleń, bowiem jej stanowisko oraz argumentacja jak również przedłożony materiał dowodowy nie są spójne i przekonujące.
Tym samym – w ocenie sądu – zaakceptować i podzielić należy ustalenia organów, że podczas kontroli pojazdu skarżącej, przewożone były nie towary w postaci samochodów, ale odpady.
W tym zakresie – wbrew twierdzeniu skarżącej nie zachodziła potrzeba wywoływania opinii biegłego na okoliczność oceny stanu technicznego przewożonego pojazdu oraz kwalifikacji pojazdu jako odpadu lub uszkodzonego pojazdu nadającego się do naprawy. Zgodnie bowiem z art. 84 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii – pod warunkiem, że w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Z taką sytuacją nie mamy w sprawie do czynienia. Przedmiot sprawy nie dotyczy bowiem ustalenia możliwości i kosztów potencjalnej naprawy spalonego pojazdu, ale oceny czy w świetle ustawy o odpadach posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub obowiązany jest do pozbycia się spornego auta.
Przechodząc do analizy zarzutów naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że organy w przedmiotowej sprawie – jako podstawy nałożenia kary pieniężnej – nie stosowały art. 194 ust. 1 ustawy o odpadach, ale art. 92a ustawy o transporcie drogowym.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) ustawy o transporcie drogowym, podczas wykonywania przewozu drogowego rzeczy kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany.
Zgodnie natomiast z art. 92a ust. 7 ustawy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów określa szczegółowe wymagania dla transportu odpadów, w tym dla środków transportu i sposobu transportowania, oraz oznakowanie środków transportu. Przede wszystkim zgodnie z § 9 oraz § 10 rozporządzenia środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów oznacza się tablicą z napisem "ODPADY", przy czym w przypadku środków transportu transgranicznego odpadów dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą, na której umieszcza się wielką literę "A". Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni.
Nie jest sporne, że pojazd w dniu kontroli nie posiadał takiego oznakowania. Za naruszenie w powyższym zakresie w załączniku nr 3 do u.t.d. pod Ip. 4.8 przewidziano karę w wysokości 10.000 zł.
W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów - odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów. Dokumentami takimi są karta przekazania odpadów, faktura sprzedaży odpadów, podstawowa charakterystyka odpadów, dokument dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załączniku IB lub załączniku VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 lub inny dokument potwierdzający rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów. Przedmiotowe rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach.
Zgodnie z lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.d.t. wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach – podlega karze pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Natomiast zgodnie z Ip. 4.2 załącznika nr 3 kara pieniężna za wykonywanie przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach (Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami) – kara pieniężna wynosi 2 000 zł.
W sprawie kierowca nie przedstawił do kontroli żadnego z ww. dokumentów, pomimo istnienia takiego obowiązku.
Dodatkowo zgodnie z Ip. 10.4 wysokość kary za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 do wartości mniejszej niż 3,10 m wynosi 2 000 zł.
Jednocześnie godnie z 92 ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo zastosowały ten przepis.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Wykładnia przepisów ustawy o transporcie drogowym dokonana przez organ II instancji jest prawidłowa i należy ją zaakceptować.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło