III SA/Lu 372/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej przyznania płatności do gruntów rolnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o prawo pomocy z dnia 18 sierpnia 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), złożonym na urzędowym formularzu, strona skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego wniosku podniesiono, że strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bowiem skarżąca i jej mąż pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, utrzymują się jedynie z prac dorywczych. Wszelkie uzyskane z tych prac środki, przeznaczają na bieżące koszty utrzymania. Z oświadczenia złożonego w dalszej części urzędowego formularza wynika, że w skład majątku skarżącej wchodzi dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha oraz grunt dzierżawiony od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o pow. [...] ha. W rubryce dotyczącej dochodów wskazano, że skarżąca otrzymuje dopłaty dla rolników w wysokości [...] zł rocznie, natomiast jej mąż nie uzyskuje żadnych dochodów. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności podnieść należy, że ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak było informacji odnośnie wielkości dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i jej męża z prac dorywczych. Podobnie, wobec niepodania, jakie są dochody z prowadzenia gospodarstwa rolnego, konieczna była również informacja wskazująca na wielkość posiadanych (własnych i dzierżawionych) gruntów rolnych w ha przeliczeniowych, które (w świetle art. 18 ustawy z 15 listopada 1984r. o podatku rolnym /t. jedn. - Dz.U. z 2006r. Nr 136, poz. 969 ze zm./ w związku z obwieszczeniem Prezesa GUS z 23 września 2011 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2010 r. /MP Nr 87, poz. 917/), są podstawą obliczenia wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego. Oświadczenie zawarte w urzędowym formularzu nie zawierało również informacji w przedmiocie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącej. W związku z powyższym, wezwano pełnomocnika skarżącej do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Wezwanie powyższe zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 13 września 2011 r. (k-28 akt sprawy) i pozostało bez odpowiedzi (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III z dnia 28 października 2011 r.). Podkreślić w tym miejscu należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych osoby wnioskującej o prawo pomocy, (tj. sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie musi ponieść w danym postępowaniu. Stwierdzić należy, że wobec niewykonania wezwania do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącej (w szczególności odnośnie wysokości osiąganych dochodów z gospodarstwa rolnego i z pracy dorywczej, jak również wielkości wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne). Uniemożliwiło to referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącej poniesienia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Nie można zatem ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.