III SA/Lu 373/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Asesor WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca)., Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 października 2006 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz E. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Wojewody z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. 2001 r. Nr 87 poz. 960 ze.zm.) orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] nr [...] o odmowie wymeldowania B. B. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym we W. przy ul. C. W uzasadnieniu decyzji wskazano na następujące ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji: - z wnioskiem o wymeldowanie B. B. z lokalu mieszkalnego położonego we W. przy ul. C. wystąpiła E. B., - właścicielem tego lokalu jest Spółdzielnia Mieszkaniowa we W., - małżeństwo E. B. i B. B. zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 28 września 1998 r. sygn. akt III C 859/96, - postanowieniem Sądu Rejonowego we W. dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt: Ins 62/04 spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu przy ul. C. zostało przyznane E. B., - B. B. zajmuje pomieszczenia usytuowane na poddaszu budynku, przynależne do ww. lokalu. Pomieszczenia te nie zostały zaadaptowane na cele mieszkalne i nie stanowią samodzielnego lokalu mieszkalnego. - decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nakazano E. B. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń poddasza, przynależnych do zajmowanego przez nią lokalu. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, organ I instancji uznał, iż B. B. nie opuścił zajmowanych pomieszczeń usytuowanych na poddaszu budynku nr 17 przy ul. C., przynależnych do lokalu nr 22 i dlatego nie zaistniały przesłanki prawne pozwalające na jego wymeldowanie. Od decyzji organu I instancji odwołała się E. B. podnosząc, że odmowa wymeldowania jest bezpodstawna. Wskazała, że przebywanie przez B. B. w pomieszczeniach przynależnych do jej mieszkania, a nie spełniających warunków określonych dla pomieszczeń mieszkalnych (brak instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej oraz ogrzewania) nie może być uznane za spełnienie ustawowej przesłanki "pobytu stałego" w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ II instancji po dokonaniu analizy akt postępowania administracyjnego stwierdził, że w Roz. B. B. nie opuścił pomieszczeń przynależnych do lokalu mieszkalnego przy ul C., bowiem nadal znajdują się tam jego meble i rzeczy osobiste. Z ustaleń organów administracyjnych wynika, że drzwi do tych pomieszczeń są zaopatrzone w zamki, do których klucz posiada B. B. Okoliczności te potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie, policjanci przeprowadzający kontrolę dyscypliny meldunkowej, funkcjonariusze Straży Miejskiej oraz sama E. B. w złożonym odwołaniu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w sporządzonej opinii z dnia [...] 2006 r. nr [...] stwierdził, że pomieszczenia, w których przebywa B. B. stanowią konstrukcyjną całość z lokalem mieszkalnym nr 22 położnym w budynku nr 17 przy ul. C. Mając powyższe na względzie organ II instancji stwierdził, że przebywanie w pomieszczeniu przynależnym jest w pobytem w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ponadto organ podkreślił, że przepisy powołanej wyżej ustawy mają przede wszystkim charakter porządkowy, a ich głównym celem jest ujawnianie w rejestrach miejsca faktycznego pobytu osób. W związku z tym, wymeldowanie B. B. z pobytu stałego w wyżej wymienionym lokalu byłoby bezpodstawne. W dniu [...] 2006 r. E. B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na opisaną wyżej decyzję wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podkreśliła, że od kilku lat bezskutecznie stara się wymeldować B. B. ze swojego mieszkania. Od 1993 r. skarżąca przez 5 lat pozostawała z B. B. w separacji, a w 1998 r. został orzeczony rozwód z jego wyłącznej winy. Dokonując podziału majątku sąd przyznał byłemu mężowi skarżącej prawo do korzystania z poddasza, które miało zostać zaadaptowane na lokal mieszkalny. Do tej pory nie zostały podjęte w tym celu żadne prace. Z informacji uzyskanych od Inspekcji Nadzoru Budowlanego wynika, że nigdy nie podejmowano też żadnych starań o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania poddasza na samodzielny lokal mieszkalny. W ocenie skarżącej wszystko to przemawia za stwierdzeniem w sposób ostateczny, że nie można uznać, że B. B. ma miejsce stałego pobytu w nieprzystosowanym lokalu. Skarżąca podkreśla, że B. B. nie przebywa w zajmowanym przez nią i dzieci lokalu mieszkalnym od 13 lat. Opuścił mieszkanie z własnej woli, bez przymusu zabierając ze sobą wszystkie rzeczy osobiste oraz przedmioty, które przypadły mu w wyniku przeprowadzonego podziału majątku. Nie dopełnił jednak wtedy formalności związanych z wymeldowaniem. W 2002 roku, kiedy skarżąca podjęła pierwszą próbę wymeldowania byłego męża, wystąpił on do sądu z pozwem o przyznanie mu prawa do części lokalu mieszkalnego (jednego z pokoi oraz prawa do korzystania z kuchni łazienki i ubikacji). Sąd jednak takiego prawa mu odmówił uzasadniając to nadużywaniem alkoholu, urządzaniem awantur oraz znęcaniem się rodziną. Zdaniem skarżącej to, że B. B. wystąpił do sądu z tego rodzaju żądaniem potwierdza jedynie fakt, że nie zamieszkiwał on ani nie zamieszkuje w pomieszczeniach na strychu budynku przy ul. C. E. B. podnosi również, że na różnych etapach toczącego się od lat postępowania, B. B. podawał, aż trzy różne adresy: ul. J., ul. C., a od czasu złożenia przez nią wniosku o wymeldowanie posługuje się adresem ul. C. Ponadto w ostatnim czasie B. B., wykorzystując nieobecność skarżącej założył zamki w drzwiach strychu i upozorował fakt, że strych ten jest zamieszkały. Skarżąca podkreśla, że przez cały okres domniemanego zamieszkiwania na strychu, B. B. nie dokonał tam żadnych zmian. B. B. nie posiada do niego żadnego tytułu prawnego do tego strychu, a wszelkie opłaty z tytułu jego eksploatacji ponosi skarżąca. E. B. powołuje się ponadto na wyniki kontroli przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Budowlanego, który stwierdził nieprawidłowości w użytkowaniu poddasza i nakazał skarżącej przywrócenie mu jego pierwotnej funkcji. Na koniec podkreśliła, że wszystkie działania B. B. mają jedynie na celu utrudnianie jej wymeldowania go z przedmiotowego lokalu oraz uniemożliwienie wykonania zaleceń Inspekcji Nadzoru Budowlanego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134). W niniejszej sprawy właściwe w sprawach meldunków organy odmówiły wymeldowania B. B. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym we W. przy ul. C., uzasadniając to faktem zajmowania przez niego strychu przynależnego do tego lokalu. Bezsporne przy tym jest, iż w lokalu mieszkalnym pod wyżej podanym adresem B. B. nie zamieszkuje. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, organy orzekając w ten sposób, dokonały niewłaściwej wykładni przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (w dniu wydania zaskarżonej decyzji tj. Dz.U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.). Przede wszystkim, aby rozstrzygnąć sprawę dotyczącą wymeldowania B. B., należało określić z jakiego miejsca to wymeldowanie ma nastąpić, przy czym nie ulega wątpliwości, że jest to miejsce, w którym wcześniej został zameldowany. Zgodnie z przepisami art. 6 ust. 1 i art. 9 b ust. 1 i 2 podanej ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem. Adres określa się przez podanie: 1) w gminach, które uzyskały status miasta – nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa oraz kodu pocztowego, 2) w innych gminach – nazwy miejscowości, numeru domu i lokalu, nazwy gminy, nazwy gminy, nazwy województwa, kodu pocztowego oraz nazwy ulicy, jeżeli w miejscowości występuje podział na ulice. Jak wynika z powyższego osoba może zameldować się na pobyt stały lub czasowy pod oznaczonym adresem, w którym między innymi określa się numer lokalu. Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie definiuje pojęcia lokalu, w którym należy zameldować swój pobyt, dlatego, aby określić o jaki lokal chodzi, należy stosując wykładnię systemową sięgnąć do przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tj. Dz.U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.). Ustawa ta w art. 2 ust. 2, stanowi, że samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na pobyt stały ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Zgodnie z art. 2 ust. 3 tej ustawy, spełnienie powyższych wymagań potwierdza starosta w formie zaświadczenia. Jak widać z powyższego ustawodawca wyraźnie rozdziela kwestię pobytu stałego ludzi w określonym miejscu (wydzielona w obrębie budynku izba lub zespół izb, które służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych) od pomieszczeń pomocniczych, które choć również służą temu celowi, to jednak na pobyt stały ludzi nie są przeznaczone. Zgodnie z art. 2 ust. 4 "pomieszczeniami przynależnymi" do lokalu są w szczególności: piwnica, strych, komórka i garaż. Podobnie do kwestii określenia "lokalu" odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 2002 r. (sygn. akt V S.A. 3397/00, Lex nr 83812), w którym stwierdził m.in., że wprawdzie ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie definiuje pojęcia lokalu, ale jeśli chodzi o stałe przebywanie w nim ludzi, to nie ulega wątpliwości, że lokal ten powinien spełniać wymaganie techniczno – budowlane określone dla pomieszczeń mieszkalnych przepisami prawa budowlanego. Nie jest przy tym rzeczą organu do spraw ewidencji ludności szczegółowe we własnym zakresie badanie, czy lokal, w którym ma nastąpić zameldowanie, odpowiada warunkom technicznym dla pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Miarodajne w tym zakresie jest stanowisko organu nadzoru techniczno budowlanego wyrażone w odpowiedniej prawnej formie. Skoro zatem zameldować osobę na pobyt stały (również czasowy) można jedynie w lokalu mieszkalnym, oznacza to również, że jeżeli dana osoba taki lokal opuściła, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż B. B. od kilku lat nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym położonym we W. przy ul. C., a zatem właściwy organ powinien dokonać jego wymeldowania. Z tych też względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a), art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.