III SA/Lu 374/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 października 2010r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., po rozpoznaniu wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) z uwzględnieniem przepisów o pomocy de minimis w rolnictwie, tj. postanowień rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. U. UE L 337 z 21.12.2007 r., str. 35), utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 7 maja 2010 r., odmawiającą umorzenia odsetek od zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od czwartego kwartału 2000 r. do trzeciego kwartału 2009 r. w łącznej kwocie 5082 zł W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że skarżący jako rolnik podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 15 grudnia 1995 r., na podstawie zgłoszenia dokonanego w dniu 1 kwietnia 1999 r. Podleganie ubezpieczeniu rodzi obowiązek opłacania składek. Skarżący nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek, co spowodowało narastanie zadłużenia o kolejne bieżące składki i odsetki. W rezultacie Kasa skierowała dochodzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na drogę egzekucji administracyjnej oraz dokonała zabezpieczenia należności poprzez wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej z dnia 18 lipca 2005 r. i wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej z dnia 12 czerwca 2008 r., co w ocenie organu pozwoli na odzyskanie należności w przyszłości. Organ ustalił następnie, że Placówka Terenowa KRUS, mając na uwadze trudną sytuację finansową skarżącego udzieliła na jego wniosek z dnia 12 marca 2010 r. ulgi w spłacie zadłużenia w postaci układu ratalnego za okres od IV kwartału 2001 r. do IV kw. 2009 r. Z uwagi na to, że we wniosku skarżący nie wskazał na wystąpienie niezawinionych, udokumentowanych okoliczności będących przyczyną nieopłacania składek, na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników odmówiono umorzenia odsetek od zadłużenia w funduszu wypadkowo-chorobowo-macierzyńskim oraz w funduszu emerytalno-rentowym za okres od I kw. 2001 r. do II kw. 2004 r., a z uwagi na brak przesłanek określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. nie umorzono odsetek na funduszu emerytalno-rentowym za okres od III kw. 2004 r. do III kw. 2009 r. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy w sprawie umorzenia odsetek od zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalił, że skarżący nie wskazuje na wystąpienie nowych, wcześniej nieznanych organowi okoliczności będących przyczyną nieopłacenia składek, wobec powyższego utrzymano w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie. Organ dodatkowo wskazał, że odnośnie do obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacania należnych składek skarżący otrzymał obszerne wyjaśnienia w piśmie Centrali KRUS znak: [...] z dnia [...] maja 2001 r. i z dnia [...] lutego 2001 r. Na powyższą decyzję M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której ogólnie wskazał, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem i wyjaśnił, że niepłacenie składek było spowodowane sprzeciwem przeciwko niewłaściwemu zachowaniu Policji i urzędników państwowych. Skarżący podnosi, że nie udzielono mu informacji, czy podlegał ubezpieczeniu za okres, gdy dzierżawił grunty osobie trzeciej. Skarżący podnosi również, że jest właścicielem gruntów, ale nie jest ich użytkownikiem, a zakres ubezpieczenia nie może wynikać z dowolnych interpretacji urzędniczych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ podniósł, że skarżący sam wskazuje, że niepłacenie składek było efektem jego przeświadczenia o wadliwości działań organów prowadzących egzekucję świadczeń na rzecz KRUS. Stanowisko takie zostało wyrażone również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym to nie obiektywna sytuacja skarżącego, a jedynie jego negatywny stosunek do organu i podejmowanych przezeń czynności jest powodem zaniechania opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Organ zauważył też, że poruszona w skardze kwestia podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników, nie podlega jurysdykcji sądu administracyjnego, lecz właściwego miejscowo sądu okręgowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", ani przepisów postępowania. W myśl art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy, Prezes Kasy Ubezpieczenia Społecznego Rolników lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Z użytego w przytoczonym przepisie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy sformułowania "może umorzyć" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc, czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części. Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. W orzecznictwie podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego. W rozpoznawanej sprawie organ nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy i poddał go ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. U. UE L 337 z 21.12.2007 r., str. 35). Prawidłowe jest stanowisko organu, że w przypadku skarżącego brak podstaw do uznania, że ważny interes skarżącego przemawia za uwzględnieniem jego wniosku o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Nie została tym samym spełniona przesłanka określona w art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy, umożliwiająca umorzenie należności z tytułu składek. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że za sytuację uzasadniającą istnienie po stronie podlegającego ubezpieczeniu rolnika ważnego interesu w umorzeniu należności z tytułu składek uznać należy taki stan, w którym wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego podstawowych potrzeb życiowych, a zwłaszcza gdy zapłata należności zagrażałaby podstawom egzystencji osoby podlegającej ubezpieczeniu. Taka sytuacja w przypadku skarżącego nie zachodzi. Organ ustalił, że skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 3,02 ha fizycznych, a 1,57 ha przeliczeniowych i nie posiada innego źródła dochodów. W gospodarstwie skarżącego znajduje się dom mieszkalny drewniany bez wody bieżącej i zabudowania gospodarcze. Skarżący nie posiada ani maszyn rolniczych, ani inwentarza, nie korzysta z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. Jego sytuacja materialna nie jest więc dobra. W piśmie z dnia 12 marca 2010 r., zwracając się do organu o umorzenie odsetek skarżący nie wskazał jednak żadnych okoliczności, które uzasadniać miałyby wniosek o umorzenie odsetek, w szczególności nie powoływał się na swoją sytuację materialną. W tym samym piśmie skarżący wystąpił o rozłożenie na raty zaległych składek i zobowiązał się do spłacania zadłużenia w kwocie 200 – 250 zł miesięcznie, przyznając tym samym, że jest w stanie spłacać swoje zadłużenia. Oceniając sytuację materialną skarżącego jako trudną, organ uwzględnił w znacznej części jego wniosek o rozłożenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na raty (decyzja z dnia [...] maja 2010 r., nr [...]), nie znalazł jednak podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie odsetek od tego zadłużenia, podnosząc, że stan faktyczny sprawy nie wskazuje na istnienie po stronie skarżącego ważnego interesu. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący nie zakwestionował ustaleń faktycznych organu, nie wskazał też jakichkolwiek okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, rodzinnej czy zdrowotnej, które świadczyłyby, że skarżący nie jest w stanie spłacić należności i pozwalałyby na uznanie, że ważny interes skarżącego przemawia za umorzeniem odsetek. Podkreślić należy, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący żądanie swoje w zakresie umorzenia odsetek uzasadniał nie swoją sytuacją materialną, osobistą lub zdrowotną, lecz konfliktem z organami ubezpieczeniowymi, które w jego ocenie nienależycie wyjaśniły samą kwestię podlegania przez niego ubezpieczeniu społecznemu rolników. Domagając się umorzenia odsetek skarżący wyjaśnił, że powstrzymanie się przez niego z płatnością składek było odpowiedzią na ignorowanie jego praw przez urzędników i funkcjonariuszy państwowych. Z treści pisma skarżącego wynika, że skarżący uważa, że miał prawo nie płacić składek, a w konsekwencji nie czuje się zobowiązany do płacenia odsetek od powstałych zaległości. Również w skardze do Sądu wyjaśnia skarżący, dlaczego nie opłacał składek, nie wskazuje jednak jakichkolwiek okoliczności, które świadczyć miałyby o istnieniu ważnego interesu w rozumieniu ustawy, pozwalającego na podjęcie decyzji o umorzeniu należności. Skarżący zarzuca, że nie użytkuje gospodarstwa, którego jest właścicielem, uważa więc, że nie jest jasne, czy obowiązkowi ubezpieczenia powinien podlegać jako właściciel gospodarstwa czy tylko jako użytkownik. Wyjaśnić więc należy, że podnoszone przez skarżącego okoliczności są bez znaczenia dla oceny dopuszczalności umorzenia odsetek. Sam fakt podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników został przesądzony odrębną decyzją Prezesa KRUS. Prawidłowość tej decyzji nie podlega badaniu w rozpoznawanej sprawie. Z akt sprawy nie wynika, by decyzja ta została uchylona lub została stwierdzona jej nieważność. W tej sytuacji zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).