III SA/Lu 378/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania likwidacji barier architektonicznych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] wydanej z upoważnienia Starosty przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie . Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: "SKO", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] o odmowie przyznania E. W. dofinansowania likwidacji barier architektonicznych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: E. W. (dalej jako "skarżąca") złożyła w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w L. wniosek o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych likwidacji barier architektonicznych poprzez zakup i montaż schodów wraz z instalacją poręczy, uzasadniając go schorzeniem kręgosłupa i ograniczoną sprawnością ruchową. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w L. (dalej jako "organ I instancji") odmówił przyznania skarżącej dofinansowania likwidacji barier architektonicznych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że bariery architektoniczne to utrudnienia występujące w budynku lub jego najbliższym otoczeniu, które ze względu na rozwiązania techniczne, konstrukcyjne lub warunki użytkowania uniemożliwiają lub utrudniają swobodę ruchu osobom niepełnosprawnym. Odnosząc się do sytuacji skarżącej, organ stwierdził, że w domu skarżącej znajdują się schody prowadzące na poddasze użytkowe, które są nienormatywne i niewykończone. Organ uznał, że zakup i montaż schodów oraz poręczy jest związany z pracami wykończeniowymi lub remontowymi domu. Przedmiot wniosku o dofinansowanie nie polega na wykonaniu urządzeń bądź modyfikacji domu mieszkalnego przez wybudowanie lub instalację elementów lub urządzeń dla niepełnosprawnych. Wskazany zakres prac jest typowy dla prac remontowo-budowalnych, nie likwiduje bariery architektonicznej oraz nie ułatwia swobody ruchu osobie niepełnosprawnej. Organ podniósł również, że skarżąca będąc osobą niepełnosprawną przekształciła poddasze na część mieszkalną, stwarzając przez to barierę, której usunięcia żąda. Wskazał, że podczas wizji lokalnej przeprowadzonej u skarżącej, skarżąca poruszała się swobodnie i samodzielnie, chodzenie po schodach nie powodowało problemów. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że charakter prac podanych we wniosku wskazuje, że mają one cel remontowy. Montaż schodów czy instalowanie poręczy związane są z pracami wykończeniowymi, czy remontowymi domu. Wskazał, że z zaświadczenia lekarskiego przedłożonego przez skarżącą wynika, że porusza się samodzielnie z koniecznością oszczędzania prawej kończyny dolnej. Organ podkreślił, że schody są już wykonane, a ich wykończenie nie likwiduje barier architektonicznych. Schody prowadzą na poddasze dostosowane na część mieszkalną w 2016 r., po powstaniu niepełnosprawności. Wskazany we wniosku zakres prac jest typowy dla prac remontowo-budowlanych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie E. W. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że poręcz nie istnieje, a schody są nienormatywne i niewykończone, co stwierdzono w trakcie oględzin domu. Likwidacja barier architektonicznych ma zapewnić wykonywanie podstawowych, codziennych czynności. Skarżąca podkreśliła, że nie istnieje żaden zamknięty katalog prac wykonywanych dla likwidacji barier architektonicznych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, zważył co następuje: Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z dnia [...] czerwca 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, mocą której skarżącej odmówiono przyznania dofinansowania likwidacji barier architektonicznych. Z wniosku złożonego w siedzibie organu I instancji w dniu [...] marca 2018 r. wynika, że skarżąca wystąpiła o dofinansowanie zakupu i montażu schodów wraz z instalacją poręczy w domu przy ul. [...] w L. Do wniosku dołączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2015 r. nr [...] wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. – stopień niepełnosprawności do dnia [...].10.2018 r. (symbol przyczyny [...]), a nadto zaświadczenie z dnia [...] lutego 2018 r. wystawione przez specjalistę neurologa. Z zaświadczenia wynika, że skarżąca porusza się samodzielnie, z koniecznością oszczędzania prawej kończyny dolnej. Nie wynika z niego natomiast, aby skarżąca miała trudności w poruszaniu się, lecz, że "wymaga ostrożnego poruszania się, unikania miejsc o śliskim lub nierównym podłożu". Organ odwoławczy uznał, że wniosek nie może być uwzględniony z tego względu, że charakter planowanych prac wskazuje, że "jest typowy dla prac remontowo-budowlanych (obróbka i montaż schodów, instalacja poręczy), których wymaga każdy piętrowy dom, bez względu na stan zdrowia osób w nim zamieszkujących". Zdaniem organu prac tych nie można zaliczyć do prac likwidujących bariery architektoniczne. Organ stwierdził również, że przeszkodą uwzględnienia wniosku jest fakt, że skarżąca nie wykazała, aby miała trudności w poruszaniu się. Zasadniczą podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być dofinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 926). Zgodnie z tym przepisem "O dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się: na likwidację barier architektonicznych – osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi (...)". Uszło uwadze organom orzekającym w przedmiotowej sprawie, że wydawano już decyzję, rozstrzygającą wniosek skarżącej z dnia [...] października 2015 r., w którym zażądała dofinansowania likwidacji barier architektonicznych w domu przy ul. [...] w L. Wówczas przedmiotem dofinansowania była obróbka i montaż schodów oraz zakup i zainstalowanie poręczy. Do wniosku skarżąca dołączyła to samo orzeczenie o niepełnosprawności, co w przedmiotowej sprawie. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. odmówił przyznania stronie dofinansowania, zaś organ II instancji, decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną (k. 25-28 akt III Sa/Lu 378/18). Organy obu instancji, dla oceny wniosków posłużyły się identyczną podstawą materialnoprawną, jak w przedmiotowej sprawie oraz podobną argumentacją. W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że istnieje tożsamość sprawy wszczętej na podstawie wniosku z dnia [...] marca 2018 r. i rozstrzygniętej decyzjami organów obu instancji (odpowiednio: z dnia [...] kwietnia 2018 i z dnia [...] czerwca 2018 r.), ze sprawą wszczętą na podstawie wniosku z dnia [...] marca 2018 r. i rozstrzygniętej decyzjami organów obu instancji (odpowiednio: z dnia [...] kwietnia 2018 r. i z dnia [...] czerwca 2018 r.). Bez wątpliwości występuje tożsamość sprawy, o której mowa wyżej. Tożsamość sprawy istnieje, gdy występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, w niezmienionym stanie faktycznym. W art. 16 § 1 k.p.a. ustanowiono zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. W myśl tego przepisu decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takie decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. decyzja dotknięta jest wadą nieważności w sytuacji, gdy dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Z tych względów, sąd zobligowany był do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w obu instancjach na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ pierwszej instancji powinien umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia [...] marca 2018 r., na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.