III SA/Lu 380/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Marzena Gawron, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Rzecznika Dyscyplinarnego przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej na orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie: uchylenia kary dyscyplinarnej - upomnienia p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej zaskarżonym orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] (sygn. akt [...]), na podstawie art. 121 i art. 124b w związku z art. 115 i art. 117 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 96, poz. 667) oraz art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r. nr 89, poz. 555 ze zm.), po rozpoznaniu w dniu [...] 2006 r. sprawy dyscyplinarnej dotyczącej odwołania wniesionego przez S. S. od kary upomnienia nałożonej przez Komendanta Wojewódzkiego PSP pismem znak [...] z dnia [...] za nieuzasadnione zadysponowanie pojazdu służbowego, uchyliła karę dyscyplinarną upomnienia nałożoną na S. S. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia organ podniósł, że Komisja w toku postępowania uznała wyjaśnienia obwinionego dotyczące jego powrotu do Komendy Wojewódzkiej PSP z uroczystości pogrzebowych w dniu [...] 2006 r. jako potrzebne w celu realizacji zadań służbowych. Pracownicy Wydziału Operacyjnego i Nadzoru KW PSP posiadają aktualne zamówienie na przydział samochodu służbowego do poruszania się na terenie miasta L. (zamówienie z dnia [...] 2006 r. zatwierdzone przez Komendanta Wojewódzkiego PSP na przydział samochodu służbowego ważne od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] grudnia 2006 r.). W związku z czym obwiniony mógł zadysponować pojazd służbowy w ramach tego zamówienia. Komisja uznała, że przyjmując argumentację dotyczącą nieuzasadnionego użycia samochodu służbowego przez obwinionego – zgodnie z § 6 Decyzji nr [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP z dnia [...] w sprawie gospodarki transportowej w KW PSP, Komendant Wojewódzki PSP mógł zastosować punkt 6 powyższego paragrafu i obciążyć obwinionego stawką odpłatności o 100% wyższą od obowiązujących w dniu samowolnego użycia samochodu służbowego, na co obwiniony wyrażał zgodę. Na powyższe orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej sygn. akt [...] z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie art. 92 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. nr 89, poz. 555 ze zm.), art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 96, poz. 667) oraz art. 2 ustawy z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. nr 53, poz. 548 ze zm.). Skarżący wskazał, że w dniu [...] 2006 r. S. S. uczestniczył w uroczystości pogrzebowej w czasie godzin pracy, uzyskując zgodę zastępcy Komendanta Wojewódzkiego PSP na wyjście prywatne w godzinach służbowych. Po pogrzebie polecił swojemu podwładnemu Z. P. użycie pojazdu służbowego w celu przewiezienia go z cmentarza przy ul. D. na ul. S. Komendant Wojewódzki PSP, uznając, że nieuzasadnione i samowolne zadysponowanie pojazdu służbowego stanowi naruszenie dyscypliny służbowej, uwzględniając art. 115 w związku z art. 30 ustawy o PSP i działając na podstawie art. 118 ust. 1 ww. ustawy, wymierzył S. S. pismem znak [...] z dnia [...] karę dyscyplinarna upomnienia. Od powyższej kary w dniu [...] 2006 r. S. S. wniósł odwołanie do Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Wojewódzkim PSP, która orzeczeniem z dnia [...] uchyliła karę dyscyplinarną upomnienia nałożoną na S. S. Zdaniem skarżącego Komisja nie uwzględniła całokształtu okoliczności ujawnionych w postępowaniu mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Pominęła wyjaśnienia bezpośredniego przełożonego S. S., T. A., Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego PSP oraz Z. P. S. S. uzyskał zgodę Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego PSP A. S. na wyjście w godzinach służbowych mające charakter prywatny, jednakże nie uzyskał zgody na użycie samochodu służbowego. Postępowanie w sposób niebudzący wątpliwości wykazało, że nie zaistniały wiarygodne okoliczności uzasadniające zadysponowanie samochodu służbowego przez S. S. Tak więc S. S. w sposób świadomy naruszył obowiązek służbowy poprzez nieuzasadnione wykorzystanie pojazdu służbowego do celów osobistych w dniu [...] w ramach wyjścia prywatnego, mimo że nie zachodziła potrzeba podejmowania przez S. jeszcze tego samego dnia działań służbowych. W wyjaśnieniu złożonym przed Komisją Dyscyplinarną stwierdził, że po powrocie z pogrzebu, tj. ok. godz. 16 wykonał kilka telefonów, ale nie nawiązał kontaktu z żadną z osób odpowiedzialnych za ćwiczenia dot. "ptasiej grypy". Można było przewidzieć, że o tej porze podjęte czynności nie przyniosą żadnego rezultatu. Należy również zaznaczyć, że S. w celu prowadzenia rozmów służbowych posiada telefon komórkowy. Ponadto w złożonym w dniu [...] wyjaśnieniu sam stwierdził, że nie był upoważniony przez przełożonych do reprezentowania na uroczystości pogrzebowej Komendy Wojewódzkiej PSP, dlatego doskonale wiedział, że nie może korzystać z pojazdu służbowego. Komisja Dyscyplinarna w uzasadnieniu ww. orzeczenia przytoczyła § 6 pkt 6 Decyzji nr [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP z dnia [...] w sprawie gospodarki transportowej w KW PSP, stwierdzając tym samym, że użycie samochodu przez bryg. S. S. było samowolne, a Komendant Wojewódzki mógł obciążyć go stawką odpłatności o 100% wyższą od obowiązujących, na co obwiniony wyrażał zgodę. Jednakże Komisja pominęła zapis § 9 pkt 1 tejże Decyzji mówiący, że odpłatność za użycie samochodu w celach innych niż służbowe może nastąpić za zgoda Komendanta Wojewódzkiego PSP, a takiej zgody nie było. Zamówienie na przydział samochodu służbowego, na które wskazuje Komisja dotyczy możliwości korzystania z samochodu służbowego przez pracowników wydziału operacyjnego i nadzoru tut. KW PSP – wyłącznie do realizacji zadań służbowych. W uzasadnieniu orzeczenia Komisja nie odnosi się do naruszenia dyscypliny służbowej przez S., a tylko lakonicznie stwierdza, że użycie samochodu było samowolne, a Komendant Wojewódzki PSP mógł obciążyć go stawką odpłatności o 100% wyższą od obowiązujących. Tym samym Komisja pozwala na dowolność przestrzegania przez funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej przepisów prawa, w szczególności art. 30 ust. 1 ustawy o PSP – co jest wysoce nieetyczne, a wręcz naganne. Takie rozstrzygnięcia komisji mogą spowodować rozluźnienie dyscypliny służbowej. W odpowiedzi na skargę Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko jak w zaskarżonej decyzji, wskazując, że § 9 Decyzji nr [...] z dnia [...] mówi o konieczności uzyskania zgody na użycie samochodu w celach innych niż służbowe, zaś § 6 pkt 6 owej decyzji odpłatności za samowolne użycie samochodu służbowego. Przy uznaniu, że użycie samochodu było samowolne, to § 9 decyzji zdaniem Komisji nie może być zastosowany. Komisja nie podziela również zarzutu naruszenia art. 2 ustawy z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. nr 53, poz. 548 ze zm.), który mówi, że funkcjonariusz, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków służbowych ze swej winy wyrządził szkodę w mieniu, o którym mowa w art. 1 ust. 1, ponosi odpowiedzialność majątkową w granicach rzeczywistej straty i tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda. S. S. wyraził zgodę na pokrycie kosztów zadysponowania pojazdu w wysokości 110% wyższej od rzeczywistych. Komisja podziela zdanie Rzecznika, że samowolne zadysponowanie pojazdu narusza dyscyplinę służbową. Jednak w tym przypadku był to znikomy stopień naruszenia dyscypliny służbowej, nie uzasadniający zdaniem Komisji wymierzenia najniższej kary dyscyplinarnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz. 1270 ze zm.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie natomiast z art. 50 § 2 ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Z treści wskazanych wyżej przepisów wynika, że do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego legitymowane są 4 grupy podmiotów: - Rzecznik Praw Obywatelskich lub prokurator, - organizacja społeczna, która w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, - każda osoba, która ma w tym interes prawny oraz inne podmioty, jeżeli zezwala im na to przepis ustawy . Oceniając uprawnienia Rzecznika Dyscyplinarnego powołanego do działania w ramach postępowań dyscyplinarnych na podstawie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej ( tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. Nr 16, poz. 667 ) uznać należy, że nie mieści się w żadnej ze wskazanych wyżej grup. Podnieść przy tym należy, że interes prawny we wniesieniu skargi jest zbliżony , choć nie tożsamy z pojęciem "strony" w postępowaniu administracyjnym (por. J. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Komentarz. Warszawa 2004). Oznacza to, że przy ocenie legitymacji procesowej danego podmiotu należy brać pod uwagę aspekty obiektywne i subiektywne pojęcia strony. Oceniając aspekt obiektywny mieć należy na uwadze fakt wystosowania przez dany podmiot żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu administracyjnego pod kątem jego zgodności z prawem (T. Woś. H. Krzysiak - Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005 s. 213). Natomiast w sensie subiektywnym stroną jest strona stosunku materialnoprawnego, który był przedmiotem konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym, Dla oceny czy dany podmiot jest stroną wedle przepisu art. 50 § 1 ppsa, konieczne jest, aby oba aspekty były spełnione łącznie. W rozpatrywanej sprawie Rzecznik Dyscyplinarny nie jest stroną stosunku materialnoprawnego powstałego w wyniku postępowania dyscyplinarnego. Stosownie do art. 123 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, Rzecznik Dyscyplinarny jest wyznaczony przez komendanta, przy którym działa dana komisja dyscyplinarna. Rzecznik jest więc organem, który został powołany do zbadania zarzutów wobec funkcjonariusza straży pożarnej i ewentualnego wniesienia zaskarżenia do odpowiedniej komisji dyscyplinarnej. Rzecznik dyscyplinarny działa tu więc jako organ administracji państwowej i nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym, gdyż wynik postępowania administracyjnego nie wpływa bezpośrednio na jego prawa i obowiązki, a nadto może on na podstawie art. 124 cytowanej wyżej ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. podejmować decyzje procesowe. Ustawa daje mu wprawdzie uprawnienie do wniesienia środka odwoławczego od orzeczenia komisji dyscyplinarnej orzekającej w pierwszej instancji, ale art. 124 j ustawy o Państwowej Straży Pożarnej wskazuje, że tylko strona może wnieść skargę do sądu administracyjnego. Uznać należy więc, że przepis ten wyklucza więc Rzecznika Dyscyplinarnego ze zbioru podmiotów, którym służy prawo do wniesienia skargi na orzeczenie dyscyplinarne do sądu administracyjnego stroną w postępowaniu dyscyplinarnym jest obwiniony i tylko on może wnieść skargę. Z analizy przytoczonego już art. 124 j ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. wynika, że w przypadku rzecznika dyscyplinarnego nie zachodzi także przesłanka z art. 50 § 2 ppsa, bowiem ustawa o Państwowej Straży Pożarnej ani inny akt prawny rangi ustawowej nie przewidują możliwości wniesienia przez rzecznika dyscyplinarnego skargi do sądu administracyjnego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa orzekł jak w sentencji.