III SA/Lu 381/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. sprawy ze skargi M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) z tytułu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 18 marca 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 28 grudnia 2012 r., odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego jego decyzją nr [...] z dnia 20 kwietnia 2010 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy wynika, że M. Spółka z o.o. z siedzibą w [...], powołując się na wpływ na wynik sprawy orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 (sprawy Fortuny i innych), wniosła o wznowienie postępowania w sprawie nr [...]. Według uzasadnienia wniosku sprawa ta miała być zakończona decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 20 kwietnia 2012 r. umarzającą postępowanie w sprawie przedłużenia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...]. Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia 28 grudnia 2012 r., działając jako organ pierwszej instancji, odmówił wznowienia postępowania. Rozpatrując odwołanie Spółki Dyrektor Izby Celnej w [...] podał, że decyzją z dnia 20 kwietnia 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] udzielił M. Spółce z o.o. z siedzibą w [...] zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] na okres 6 lat. Wnioskiem z dnia 12 października 2009 r. Spółka zwróciła się do Dyrektora Izby Skarbowej w [...] o przedłużenie zezwolenia. W związku z wejściem w życie z dniem 31 października 2009 r. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323, ze zm.), kompetencje związane z wydawaniem zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier i zakładów wzajemnych zostały przeniesione do zadań Służby Celnej. Zgodnie z przepisami wymienionej ustawy, z dniem 31 października 2009 r. organem właściwym do prowadzenia spraw we wskazanym wyżej zakresie na obszarze województwa [...] stał się Dyrektor Izby Celnej w [...]. [...] z dnia 20 kwietnia 2010 r. (powołaną przez Spółkę we wniosku o wznowienie postępowania) Dyrektor Izby Celnej w [...], działając jako organ pierwszej instancji, umorzył postępowanie w sprawie przedłużenia zezwolenia. Po rozpatrzeniu odwołania Spółki Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją nr [...] z dnia 9 lipca 2010 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 20 kwietnia 2010 r. Decyzja została doręczona Spółce 23 lipca 2010 r. i stała się ona ostateczna w administracyjnym toku instancji. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że według treści wniosku z dnia 25 października 2012 r. skarżąca Spółka wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia 20 kwietnia 2010 r. Organ zwrócił uwagę, że pierwszy etap postępowania o wznowienie postępowania ogranicza się do badania przesłanek formalnych wniosku, to jest do zbadania, czy podanie pochodzi od osoby uprawnionej do złożenia wniosku, czy wniosek dotyczy ostatecznego rozstrzygnięcia organu, czy wskazano podstawę wznowienia, a także czy zachowany został termin do złożenia wniosku. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. W pierwszej kolejności oceny wymagało zatem zagadnienie dopuszczalności uruchomienia wskazanego trybu nadzwyczajnego. Negatywny wynik tej oceny uzasadniał odmowę wznowienia postępowania. Zdaniem organu odmowa wznowienia postępowania może nastąpić w związku z jego podmiotową lub przedmiotową niedopuszczalnością, albo w związku z uchybieniem terminu do wniesienia żądania o wznowienie postępowania. Jeśli wznowienie jest dopuszczalne, organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, które następnie stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania, co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 243 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej). Natomiast jeśli wznowienie jest niedopuszczalne, organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej). Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych wystąpi gdy brak jest przedmiotu postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Brak przedmiotu postępowania w sprawie o wznowienie postępowania wystąpi – w ocenie organu - w razie gdy żądanie wznowienia postępowania nie dotyczy decyzji lub postanowienia, na które służy zażalenie, czy postanowienia wydanego na podstawie art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej, a zatem gdy zażądano wznowienia postępowania w zakresie czynności cywilnoprawnej (np. umowy), czynności materialnotechnicznej organu podatkowego (np. protokół badania ksiąg podatkowych). Ponadto niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych wystąpi gdy zażądano wznowienia postępowania w sprawie niezakończonej decyzją ostateczną (art. 240 § 1), lub postanowieniem na które nie służy zażalenie (art. 219 w związku z art. 240 § 1). Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie wznowienie postępowanie było niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych. Wniosek Spółki dotyczył bowiem decyzji nr [...] z dnia 20 kwietnia 2010 r., która zastała wydana przez organ pierwszej instancji i która została zaskarżona do Dyrektora Izby Celnej w [...] i tam rozstrzygnięta. Według Dyrektora Izby Celnej w zaistniałym stanie faktycznym Spółka zażądała wznowienia postępowania w sprawie niezakończonej decyzją ostateczną. Wniosek spółki dotyczy decyzji wydanej w pierwszej instancji, co do której skutecznie zostało wniesione odwołanie. Dopiero w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, przez organ drugiej instancji i po doręczeniu decyzji rozstrzygającej, decyzja stała się ostateczna, gdyż nie przysługuje od niej odwołanie. Organ podkreślił, że wyłącznym trybem weryfikacji decyzji nieostatecznej według Ordynacji podatkowej jest postępowanie odwoławcze. Dopiero zakończenie postępowania odwoławczego otwiera możliwość wznowienia postępowania. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych zachodzi, gdy zażądano wznowienia postępowania w sprawie niezakończonej decyzją ostateczną. Zgodnie z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie. Skoro więc żądanie nie dotyczy decyzji ostatecznej, zachodzi niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych, co uzasadniało według organu wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie skarżąca Spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając, że inaczej niż przyjął Dyrektor Izby Celnej, wniosek o wznowienie postępowania dotyczył decyzji nr [...], a więc decyzji ostatecznej wydanej przez organ drugiej instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, chociaż zarzut skargi oparty jest na nieporozumieniu co do przedmiotu wniosku o wznowienie postępowania. Jednakże zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Rozpatrując sprawę we wskazanych wyżej granicach należy wskazać, że nie może być zaakceptowane przedstawione przez Dyrektora Izby Celnej rozumowanie, prowadzące do stwierdzenia, że w przypadku kiedy wnioskujący o wznowienie postępowania wskazał w swoim wniosku na oznaczenie sprawy przed organem pierwszej instancji i zakończenie sprawy decyzją tego organu - to w razie jeżeli w rzeczywistości została wydana decyzja ostateczna przez organ drugiej instancji – takie sformułowanie wniosku przesądza o niedopuszczalności wznowienia postępowania i w konsekwencji o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej. Analizując wniosek o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że sformułowany został on niestarannie, bowiem skarżący wnosił o wznowienie postępowania w sprawie, której oznaczenie podał według oznaczenia akt organu pierwszej instancji, a w uzasadnieniu podał, że postępowanie zostało zakończone decyzją z dnia 20 kwietnia 2010 r. o umorzeniu postępowania, a więc decyzją organu pierwszej instancji. Tymczasem w rzeczywistości postępowanie zostało zakończone po rozpatrzeniu odwołania decyzją ostateczną z dnia 9 lipca 20010 r., utrzymującą w mocy decyzję z dnia 20 kwietnia 2010 r. Jednakże ten brak staranności skarżącej Spółki nie zwalniał organu od rozpatrzenia sprawy zgodnie z prawem. Możliwe to było jedynie przy jednoznacznym określeniu jaka jest struktura postępowania zakończonego decyzją ostateczną organu drugiej instancji, co w związku z tym jest w rzeczywistości przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania, oraz jakie znaczenie ma w rzeczywistości przesłanka dopuszczalności wznowienia w postaci ostateczności decyzji kończącej postępowanie. Co do pierwszego zagadnienia należy stwierdzić, że okoliczność, iż postępowanie w konkretnej sprawie zakończyło się decyzją ostateczną organu drugiej instancji, a zatem toczyło się przed organem pierwszej instancji i następnie – na skutek odwołania – przed organem drugiej instancji, nie znaczy wcale, że toczyły się dwa odrębne postępowania: pierwszoinstancyjne i drugoinstancyjne. W rzeczywistości bowiem toczyło się jedno postępowanie tyle tylko, że w dwu etapach: przed organem pierwszej instancji i przed organem drugiej instancji. Zatem skutkiem wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną organu drugiej instancji, niezależnie od tego jak wniosek został sformułowany, nigdy nie będzie wznowienie określonego etapu postępowania lecz wznowienie postępowania jako całości. Inną rzeczą natomiast będzie skutek wznowienia i zakres przeprowadzenia postępowania co do przesłanek wznowienia postępowania (w postępowaniu przed organem pierwszej instancji albo przed organem drugiej instancji) – zależne od tego jakie były w konkretnej sprawie podstawy wznowienia postępowania i którego etapu postępowania te podstawy dotyczyły. Natomiast przesłanka dopuszczalności wznowienia w postaci ostateczności decyzji kończącej postępowanie ma znaczenie tylko takie, że wymaga sprawdzenia przez organ, czy postępowanie rzeczywiście zostało zakończone decyzją ostateczną. Dla samej dopuszczalności wznowienia postępowania nie ma żadnego znaczenia, czy postępowanie zostało zakończone decyzją ostateczną organu drugiej instancji, czy decyzją ostateczną organu pierwszej instancji. Ta okoliczność ma natomiast znaczenie dla określenia właściwości organu do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania (według art. 244 § 1 Ordynacji podatkowej właściwy jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji). Odnosząc się do niektórych sformułowań uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz treści skargi należy podkreślić, że wniosek o wznowienie postępowania nigdy nie może dotyczyć decyzji ostatecznej organu pierwszej albo drugiej instancji, lecz postępowania zakończonego decyzją ostateczną jednego albo drugiego organu. Nie może być wznowiona decyzja ostateczna, lecz postępowanie zakończone tą decyzją. W związku z tym błędne wskazanie przez stronę decyzji, która miała ostatecznie zakończyć sprawę nie żadnego znaczenia dla dopuszczalności wznowienia postępowania. Wówczas konieczne jest jedynie ustalenie, który organ wydał decyzję ostateczną, w celu prawidłowego określenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania. Odnosząc powyższe rozważania do badanej sprawy należy stwierdzić, że organ nieprawidłowo przykładał decydujące znaczenia dla błędnego wskazania przez skarżącą Spółkę, że postępowanie zostało zakończone decyzją organu pierwszej instancji. Takie stwierdzenie z omówionych wyżej przyczyn nie wyznaczało treści żądania jako ograniczonego do wznowienia postępowania przed organem pierwszej instancji, a tym bardziej żądanie nie dotyczyło decyzji organu pierwszej instancji – jak niekiedy formułował to organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Omówione okoliczności wskazują, że zaskarżona decyzja została wydana z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 240 § 1 i art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej, bowiem nie było podstawy do przyjęcia, że nie została spełniona przedmiotowa przesłanka dopuszczalności wznowienia postępowania w postaci zakończenia postępowania decyzją ostateczną. Z akt sprawy nie wynika, aby były rozważane pozostałe okoliczności dotyczące dopuszczalności wznowienia postępowania. Ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Celnej będzie związany oceną prawną Sądu co do przesłanki zakończenia postępowania decyzją ostateczną. Jednakże przede wszystkim organ powinien zwrócić uwagę – w kontekście przedstawionych wyżej rozważań co do jedności całego postępowania toczącego się przed organami obydwu instancji - na proceduralne konsekwencje okoliczności ujawnionej na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, a mianowicie, że zostało wznowione postępowanie "dotyczące decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 lipca 2010 r. nr [...]". Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 461).