III SA/Lu 387/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze Służby Celnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w związku z art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz.1641, ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej własną decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał swoją decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze Służby Celnej. W dniu 28 sierpnia 2008 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. ponowne rozpatrzenie jego wniosku z dnia 28 kwietnia 2008 r. Stwierdza on, że w prowadzonej wobec niego sprawie karnej nie został odczytany akt oskarżenia, co powinno skutkować w jego opinii uchyleniem decyzji o zwolnieniu go ze służby celnej, w sytuacji, gdy nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok skazujący. Skarżący przytacza dalsze argumenty przemawiające za uchyleniem decyzji o zwolnieniu ze służby celnej, a mianowicie, takie, że jeżeli prawo na podstawie którego wydalono go ze służby okazało się w istocie złe, to decyzja wydana w oparciu o nie jest z natury rzeczy zła i wadliwa. Organ działający w imieniu Państwa winien te fakty wziąć pod uwagę i z mocy samego prawa po wszczęciu postępowania stwierdzić wadliwość decyzji. Skarżący żąda też wypłacenia połowy poborów jak funkcjonariuszowi w okresie zawieszenia. Organ ustalił, że decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2005 r., skarżący z dniem 1 sierpnia 2005 r. został zwolniony ze służby celnej, w związku ze skierowaniem do Sądu Rejonowego w C. przeciwko niemu aktu oskarżenia o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W momencie wydawania tej decyzji obowiązywał przepis, które nakazywał obligatoryjne zwolnienie funkcjonariusza ze służby celnej w przypadku skierowania do sądu aktu oskarżenia, bowiem ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 120, poz. 1122) w ustawie z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej w art. 25 w ust. 1 dodano pkt 8a i 8b, które nakazywały obligatoryjne zwolnienie funkcjonariusza ze służby, w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego oraz tymczasowego aresztowania. Ustawa ta weszła w życie 10 sierpnia 2003 r. Przedmiotowe przepisy obowiązywały do czasu ich uchylenia ustawą z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 53, poz. 311), tj. do dnia 27 marca 2008 r. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że przy podejmowaniu przedmiotowej decyzji o zwolnieniu nie mógł brać pod uwagę jakichkolwiek innych okoliczności, istotny bowiem był sam fakt wniesienia przeciwko funkcjonariuszowi celnemu aktu oskarżenia, który stanowił w tym wypadku podstawową i jedyną przesłankę zwolnienia skarżącego ze służby celnej. Okoliczność, że w sprawie karnej skarżącego nie rozpoczął się przewód sądowy nie miał już znaczenia przy wydawaniu decyzji o zwolnieniu ze służby. Organ wskazał, iż zarzut skarżącego, że prawo na podstawie którego wydalono go ze służby okazało się w istocie złe, należy uznać za nietrafny, gdyż przepisy art.25 ust. 1 pkt 8 a i 8b ustawy o Służbie Celnej były dwukrotnie badane przez Trybunał Konstytucyjny pod względem ich zgodności z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny w każdym przypadku potwierdził zgodność uregulowań pkt 8a i 8b z przepisami Konstytucji RP. Uchylona regulacja pozostawała w obrocie prawnym w sposób legalny, a co za tym idzie stosunki prawne zaistniałe pod rządami tych przepisów również wywierają w sposób prawnie skuteczny wpływ na sferę praw i obowiązków podmiotów objętych tą regulacją. Ustawodawca uchylając art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b ustawy o Służbie Celnej stwierdził, że decyzje ostateczne wydane na podstawie tych przepisów, pozostają w mocy. Umorzeniu podlegały jedynie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, wszczęte na tej podstawie i nie zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. W art. 2 ust. 2 tej ustawy wprowadzono również regulację mającą na celu zapewnienie funkcjonariuszom celnym pełne prawa powrotu do służby, w wypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu. Mając powyższe okoliczności na względzie, Dyrektor Izby Celnej w B., nie stwierdził istnienia przesłanek, które uzasadniałyby wydanie z mocy prawa decyzji, która wyeliminowałaby z obrotu prawnego decyzję z dnia 26 lipca 2005 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby celnej. Ustosunkowując się natomiast do żądania wypłacenia połowy poborów jak funkcjonariuszowi w okresie zawieszenia, organ stwierdził, że ustawodawca w znowelizowanych przepisach ustawy o Służbie Celnej nie przewidział możliwości zmiany ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby na decyzję o zawieszeniu w pełnieniu służby do czasu zakończenia postępowania karnego, a tylko w takiej sytuacja byłaby możliwość wypłaty połowy uposażenia, dlatego też zgłoszone żądanie nie jest uzasadnione. Nie ma również podstaw prawnych do wypłaty połowy wynagrodzenia należnego funkcjonariuszowi zawieszonemu w pełnieniu obowiązków służbowych w okresie od dnia ustania stosunku służbowego, tj. 2 sierpnia 2005 r. do dnia upływu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, tj. do dnia 4 marca 2006 r. określonego w decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 1 czerwca 2005 r. Decyzją tą został skarżącemu przedłużony okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych od dnia 5 czerwca 2005 r. do dnia 4 marca 2006 r., jednakże z dniem 1 sierpnia 2005 r. skarżący został zwolniony ze służby celnej i decyzja o przedłużeniu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych z mocy prawa wygasła, tak więc połowa wynagrodzenia wypłacana funkcjonariuszowi celnemu w okresie zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, po ustaniu stosunku służbowego nie należy się skarżącemu. Organ uznał, że skarżący niezasadnie żąda wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby celnej, powołując się na zmianę regulacji prawnej i nie obowiązywania w chwili obecnej przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, stanowiącego podstawę prawną decyzji o zwolnieniu ze służby celnej. Wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art.149 § 3 kpa, może nastąpić m. in. wówczas, gdy w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia, określonych w art.145 § 1 kpa, bądź w art. 145a kpa. Zarzuty podnoszone w żądaniu wznowienia nie odpowiadają żadnej z przyczyn wymienionych w art.145 § 1 kpa, bądź w art.145a kpa. Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] sierpnia 2008 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, a zatem podlega oddaleniu. Nie ulega wątpliwości, że wobec skarżącego będącego funkcjonariuszem celnym został wniesiony akt oskarżenia o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej obowiązującym w dacie wydania decyzji - funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku m. in. wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Dla organu celnego wyłączną przesłanką dla obligatoryjnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby było wniesienie do sądu aktu oskarżenia obejmującego pewną kategorię przestępstw. Skarżący bezzasadnie powołuje się przez Sądem na "niesprawiedliwość", czy wadliwość przepisów ustawowych, na podstawie których został usunięty ze służby. Organy publiczne ani sądy nie są uprawnione do selektywnego stosowania prawa tej rangi i nie mogą odmówić stosowania powszechnie obowiązującego przepisu rangi ustawowej. Podobnie wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 2004 r. sygn. III CK 536/02, LEX nr 172784, stwierdzając, że sąd nie może odmówić zastosowania obowiązującego przepisu ustawy, uznając go za niezgodny z Konstytucją. Dopiero stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją otwiera możliwość niezastosowania przez sąd tego przepisu, bowiem zgodnie z art. 188 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - Trybunał Konstytucyjny orzeka m. in. w sprawach zgodności ustaw z Konstytucją. Zgodność tej regulacji dotyczącej obligatoryjnego zwolnienia funkcjonariuszy celnych ze służby z konstytucyjnym porządkiem Rzeczypospolitej Polskiej była badana przez Trybunał Konstytucyjny na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, który był zdania, że narusza to zasadę domniemania niewinności. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K 1/04 (opubl. w Dz. U. nr 236 poz. 2371) orzekł, że art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał uznał za usprawiedliwioną tę specyficzną i niewątpliwie silnie restrykcyjną regulację z tego względu, że funkcjonariusze celni są zaliczani do tzw. służb mundurowych. Problem uczciwości i wiarygodności osób pełniących służbę publiczną jest w Polsce wyjątkowo istotny. Stąd osoby pełniące taką służbę poddane są specyficznym rygorom. Zdaniem Trybunału status prawny celników wyróżnia się na tle innych służb mundurowych, a specyfika ich pracy uzasadnia dopuszczalność wprowadzenia bardziej rygorystycznych wymogów zatrudniania. Działania służby celnej kształtują autorytet państwa, stąd wyjątkowo wysokie wymogi wobec etyki postępowania jej funkcjonariuszy. Kwestionowane zmiany są zatem usprawiedliwione i nie naruszają konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji). Nie ulega też wątpliwości, że organ orzekał w dacie obowiązywania normy prawnej na którą się powołał. To, że następnie przepis został uchylony, nie daje podstaw do automatycznego usunięcia skutków prawnych, jakie wywołał. Raz jeszcze należy wskazać, że mimo uchylenia art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b, decyzje ostateczne wydane na podstawie tych przepisów, pozostają w mocy. Umorzeniu podlegały jedynie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, wszczęte na tej podstawie i nie zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Postępowanie karne przeciwko skarżącemu nie zostało umorzone, ani skarżący nie został do chwili obecnej uniewinniony. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej, która weszła w życie w dniu 27 marca 2008 r. - funkcjonariusza celnego, na jego wniosek, przywraca się do służby w wypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a lub 8b ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. Nie ma więc podstaw do przywrócenia skarżącego do służby. Organ rozważył też przesłanki warunkujące wznowienie postępowania, ale nie znalazł podstaw do zastosowania tej instytucji. Wyjaśnienia organu w tej kwestii są kompletne i prawidłowe. Sąd podziela pogląd prawny wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w dużej części przytoczony powyżej. Podkreślić należy również, że sądowa kontrola administracji jest wyłącznie kontrolą legalności zaskarżonych aktów, bowiem sądy administracyjne nie są powołane do kontroli słuszności czy też celowości działań organów administracji publicznej. Nie stwierdzając zatem uchybień postępowania mających wpływ na wynik postępowania, ani nieprawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, na mocy art. 151 ppsa Sąd skargę oddalił.