III SA/Lu 390/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych – na skutek sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 października 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata p o s t a n a w i a: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że umorzyć postępowanie z ponownego wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia innego adwokata z urzędu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 29 maja 2018 r. (nr [...]) w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych P. K. jako funkcjonariusza służby więziennej, skarżący wniósł także o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. We wniosku tym wskazał również, iż wnioskuje aby ustanowionym pełnomocnikiem z urzędu była adw. J. F., która zna już jego sprawę. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2018 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych wobec tego, że przedmiot sprawy należy do kategorii spraw korzystających z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit d p.p.s.a. (postanowienie referendarza sądowego – k. 24-26 dołączonych akt referendarza). Postanowienie to uprawomocniło się, a w jego wykonaniu Okręgowa R. Adwokacka w L. pismem z dnia 2 października 2018 r. oznaczyła imiennie adwokata ustanowionego z urzędu w osobie J. F. (k. 37 akt referendarza). W piśmie z dnia 18 października 2018 r. skarżący zwrócił się z ponowną prośbą o wyznaczenie mu adwokata spoza Izby Adwokackiej w L., w osobie adw. A. T. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w P.. Wyjaśnił, że został o tym pouczony przez Okręgową R. Adwokacką w L., natomiast wskazany przez niego adwokat prowadzi wszystkie jego sprawy (k. 39 akt referendarza). Rozstrzygając ten wniosek starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 28 października 2018 r. odmówił skarżącemu przyznania pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (k. 42-44 akt referendarza). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia referendarz wyjaśnił, że skarżącemu przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, który został imiennie oznaczony przez Okręgową R. Adwokacką w L.. Kolejny zaś wniosek w tym samym zakresie nie może zostać uwzględniony, skoro tego rodzaju uprawnienie skarżącego zostało już zrealizowane. Stąd referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. odmówił ponownemu żądaniu skarżącego. W sprzeciwie od tego postanowienia oznaczonym jako "zażalenie", skarżący zakwestionował rozstrzygnięcie referendarza sądowego wskazując, że jego żądanie dotyczące ustanowienia w sprawie innego adwokata wskazanego w ponownym wniosku jest uzasadnione, gdyż wynika z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w L., które zostało pominięte przy rozstrzygnięciu w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Sprzeciw nie jest zasadny, bowiem nie zawiera żadnych uzasadnionych podstaw. Pomimo bezzasadności sprzeciwu, z urzędu wymaga zwrócenia uwagi, że skarżący wystąpił w tej sprawie z ponownym wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzędu. Wniosek ten dotyczył zaś w istocie ustanowienia imiennie innego adwokata niż adwokat, który został już wcześniej skarżącemu prawomocnie przyznany w ramach prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., i który nie zrezygnował w pełnienia tego obowiązku. Zgodnie zaś z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. To stosunkowo nowe uregulowanie obowiązujące od dnia 15 sierpnia 2015 r. oznacza, że rozpoznanie przez referendarza sądowego ponownego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest zbędne wówczas, kiedy stronie przyznano już prawo pomocy z zakresie ustanowienia adwokata. W takiej sytuacji ponowny wniosek w tym zakresie skutkować winien obligatoryjnym umorzeniem postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Z tej też przyczyny, przy rozstrzyganiu przez referendarza sądowego ponownego wniosku w omawianym zakresie, nie było podstaw do jego merytorycznego rozstrzygnięcia na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. (odmowy jego uwzględnienia), ale zachodziła podstawa do umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Dlatego zaskarżone postanowienie referendarza sądowego wymagało w tym zakresie korekty (zmiany). Trafnie natomiast referendarz sądowy zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na to, że w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma przepisu, który uprawniałby sąd (referendarza sądowego) do ustanowienia dla strony kolejnego adwokata w sytuacji, gdy strona wolałaby innego pełnomocnika, bądź wyznaczony pełnomocnik nie spełnił jej oczekiwań. W konsekwencji dodać należy, że kompetencja referendarza oraz Sądu w omawianym tu zakresie sprowadza się – przy spełnieniu ustawowych przesłanek – m.in. do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Natomiast imienne oznaczenie ustanowionego w sprawie z urzędu adwokata stanowi – na podstawie art. 253 § 2 p.p.s.a. – wyłączną kompetencję właściwego organu samorządu adwokackiego (Okręgowej Rady Adwokackiej). W takiej zaś sytuacji, ani strona, na rzecz której nastąpiło ustanowienie adwokata z urzędu, ani orzekający w tej materii referendarz sądowy lub Sąd, nie są właściwi do imiennego oznaczenia ustanowionego adwokata. Zwrócenia uwagi wymaga również to, że przewidywane czynności procesowe w tej sprawie związane z wniesioną skargą należą do tutejszego Sądu, jako miejscowo właściwego. Domaganie się zatem przez skarżącego, aby nastąpiła zmiana imiennie wyznaczonego adwokata z urzędu i był nim konkretny adwokat z P., po pierwsze, nie leży w kognicji Sądu i referendarza, a po drugie nie znajduje ekonomicznego uzasadnienia, gdyż generować może wyższy poziom kosztów zastępstwa procesowego strony korzystającej z prawa pomocy. Mając przytoczone okoliczności na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a. w związku z art. 249a p.p.s.a. – zobowiązany był zmienić postanowienie referendarza i umorzyć postępowanie wywołane ponownym wnioskiem skarżącego o ustanowienie adwokata, który został już w tej sprawie dla niego ustanowiony.