III SA/Lu 393/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz T. P. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również jako "ARiMR"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], odmawiającą przyznania T. P. (dalej jako "skarżący") pomocy finansowej na wyrównanie kwoty dochodu uzyskanej przez producenta świń utrzymywanych na obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń. Powyższe rozstrzygniecie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: W dniu [...] listopada 2018 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na wyrównanie kwoty dochodu uzyskanej przez producenta świń utrzymywanych w obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń, wraz z załącznikami, dla siedziby [...], obejmujący II kwartał 2018 r. Następnie, w dniu [...] grudnia 2018 r., skarżący wniósł w siedzibie organu zmianę do powyższego wniosku, w zakresie okresu z II kwartału 2018 r., na I półrocze 2018 r. i okresów odniesienia obejmujących lata 2013, 2015 i 2017. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. odmówił przyznania skarżącemu pomocy finansowej. W wyniku wniesienia odwołania od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] maja 2019 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również jako "ARiMR"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej z dnia [...] listopada 2018 r. dotyczył siedziby [...] – [...], która została zarejestrowana w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. w dniu [...] kwietnia 2018 r. W dniu [...] kwietnia 2018 r., skarżący przemieścił wszystkie zwierzęta przebywające wcześniej w siedzibie [...] – [...], do nowo zarejestrowanej siedziby. Moment rozpoczęcia utrzymywania świń jest związany z nadaniem numeru siedzibie, czego dokonuje się raz dla danej siedziby. Organ podniósł, że dla prawidłowego rozpoznania wniosku konieczne jest ustalenie ilości sprzedanych zwierząt i uzyskanych dochodów, w związku ze sprzedażą tych zwierząt z danej siedziby stada. Wyliczenie kwoty obniżonego dochodu dokonywane jest dla każdej siedziby osobno. Dla siedziby stada [...], na podstawie złożonego wniosku z dnia [...] listopada 2018 r., okresy odniesienia obejmują lata 2013, 2016 i 2017. W związku z tym, że siedziba [...] została zarejestrowana dopiero w dniu [...] kwietnia 2018 r., nie ma możliwości porównania wartości produkcji we wskazanych okresach z produkcją świń w okresie, za który składany jest wniosek. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku późniejszej zmiany wniosku skarżącego ([...] grudnia 2018 r.), obejmującej I półrocze 2018 r. i okresy odniesienia obejmujące lata 2013, 2015 i 2017. Organ odwoławczy zauważył, że siedziba stada [...], w pierwszym kwartale 2018 r. nie była położona na obszarze wymienionym w części II lub III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji 2014/709/UE z dnia 9 października 2014 r. w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich i uchylającej decyzję wykonawczą 2014/178/UE (Dz. Urz. UE L 295 z 11.10.2014, str. 63, z późn. zm.), zwanej dalej "decyzją 2014/709/UE". Organ stwierdził, że ze względu na brak dopełnienia obowiązku rejestracji siedziby stada przez posiadacza zwierząt, zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2017 r. poz. 546 z późn. zm.), a także ze względu na niespełnienie warunków przyznania pomocy określonych w § 13o ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań ARiMR (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem", wniosek o przyznanie pomocy nie mógł zostać uwzględniony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję T. P. wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie dokumentów świadczących o tym, że siedziba stada nr [...], nieprzerwanie od 2008 r. znajdowała się pod adresem [...] a nie w miejscowości [...]. Organ nie odniósł się do faktu, że w siedzibie stada przeprowadzane były wielokrotne kontrole ARiMR, wizyty lekarza weterynarii oraz, że we wszystkich dokumentach, które składał skarżący, widniał adres: [...] - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 2a pkt 2 i art. 32b ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2017 r. poz. 546 z późn. zm.) poprzez ich niezastosowanie w sprawie i nieuwzględnienie faktu, że również na organach Agencji oraz Inspekcji Weterynaryjnej spoczywał obowiązek składania wniosków o usunięcie z rejestru danych dotyczących siedzib stad zwierząt, jeżeli stwierdzone zostanie, że pod wskazanym adresem nie jest prowadzona działalność związana z chowem lub hodowlą zwierząt, a nadto, że organy te dokonują aktualizacji stanu siedziby stada, zgodnie z danymi zawartymi w protokole kontroli, czego przez wiele lat zaniedbywano, mimo prowadzenia kontroli pod adresem: [...] W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na gruncie prawa rozróżnia się terminy materialnoprawne i terminy procesowe. Podstawowym kryterium podziału jest sfera prawna, w której realizują się skutki prawne, związane z danym terminem. Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym. Z kolei terminy procesowe są terminami dotyczącymi czynności procesowych, podejmowanych przez podmioty postępowania administracyjnego (sądowego), w celu wywołania określonych skutków dla tego postępowania (procesu). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zgodnie, że "termin materialny do dokonania określonej czynności ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Jest to tzw. termin zawity prawa materialnego. Oznaczenie daty końcowej terminu zawitego prawa materialnego z reguły następuje przez podanie czasu trwania danego terminu. Jednocześnie przepisy mogą też określać ten termin przez wskazanie konkretnej daty. Takie terminy orzecznictwo określa jako szczególne rodzaje terminów zawitych, to jest terminy kalendarzowe, charakteryzujące się najdalej idącym rygoryzmem" (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 300/13; z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2617/14; z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 551/15; z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1810/11; z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. II GSK 1500/13 oraz orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1961 r., sygn. I CR 196/60, publ. OSN 1962/2/58). W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że terminy do składania przez rolników wniosków o przyznanie różnych dopłat, mają charakter terminów materialnoprawnych (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Ke 157/19; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 900/18; wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 654/17; wyroki WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2018 r.: sygn. akt VIII SA/Wa 56/18 i sygn. akt VIII SA/Wa 57/18; wyrok WSA w Gorzowie z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Go 497/17; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2018 r.: sygn. akt II GSK 768/16 i sygn. akt II GSK 769/16). Stosownie do § 13o ust. 5a rozporządzenia, wniosek w danym roku kalendarzowym składa się do dnia 30 listopada. Wskazany termin ma charakter materialnoprawny. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że skarżący w dniu [...] listopada 2018 r., a zatem w ostatnim dniu terminu określonego w rozporządzeniu złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na wyrównanie kwoty dochodu uzyskanej przez producenta świń utrzymywanych w obszarze objętym restrykcjami w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń, wskazując II kwartał jako okres, za który wnioskowana jest pomoc oraz okresy odniesienia obejmujące lata 2013, 2016 i 2017. Natomiast drugi wniosek z dnia [...] grudnia 2018 r., nie wywiera żadnych skutków prawnych, ponieważ został złożony po upływie terminu Przesłanki materialnoprawne udzielania pomocy finansowej producentowi świń pomocy określone są w § 13o ust. 1 rozporządzenia. W myśl tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 8 sierpnia 2018 r., a nadanym na podstawie § 1 pkt 4 lit. a) rozporządzenia z dnia 11 lipca 2018 r., zmieniającego w/w rozporządzenie (Dz. U. z 2018 r., poz. 1428) - Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi świń: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, 3) który utrzymuje lub utrzymywał świnie w siedzibie stada, położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na obszarze: a) wymienionym w części II lub III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji 2014/709/UE z dnia 9 października 2014 r. w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich i uchylającej decyzję wykonawczą 2014/178/UE (Dz. Urz. UE L 295 z 11.10.2014, str. 63, z późn. zm.), zwanej dalej "decyzją 2014/709/UE", lub b) zapowietrzonym lub zagrożonym w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń, ustanowionym zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Pkt 3 analizowanego przepisu, przed jego nowelizacją brzmiał następująco: "który utrzymuje lub utrzymywał świnie w siedzibie stada, której nadano numer na podstawie ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (...), położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na obszarze: a) wymienionym w części II lub III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji 2014/709/UE z dnia 9 października 2014 r. w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich i uchylającej decyzję wykonawczą 2014/178/UE (Dz. Urz. UE L 295 z 11.10.2014, str. 63, z późn. zm.), zwanej dalej "decyzją 2014/709/UE", lub b) zapowietrzonym lub zagrożonym w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń, ustanowionym zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Porównując obie wersje § 13o ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, należy zauważyć, że w wersji w brzmieniu aktualnym (obowiązującym również w dacie wydawania decyzji w obu instancjach), wyeliminowano wymóg nadania siedzibie stada numeru na podstawie ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Ma rację organ II instancji w zakresie twierdzenia, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 1149), zwanej dalej "ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r." posiadacz zwierzęcia obowiązany jest zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji siedzibę stada, nie później niż w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia gospodarskiego do siedziby stada lub miejsca gromadzenia zwierząt. Rzecz jednak w tym, że powyższa ustawa, jako jedyną sankcję naruszenia art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) wprowadziła możliwość nałożenia na posiadacza zwierzęcia grzywny, na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1. Zauważyć również trzeba, że w aktualnym stanie prawnym, żaden przepis rozporządzenia nie uzależnia przyznania producentowi świń pomocy finansowej od wypełnienia dyspozycji, wynikającej z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. W tych okolicznościach uznać należy, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie, w sposób nieuprawniony wprowadziły nienormatywną przesłankę odmowy udzielenia pomocy finansowej. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. - siedziba stada oznacza wszelkie budynki, zagrody, pastwiska lub miejsca na otwartej przestrzeni, w których przebywa dane stado lub stada różnych zwierząt gospodarskich, a także jest prowadzony chów lub hodowla tych zwierząt. Z dokumentów wystawionych przez Powiatową Inspekcję Weterynaryjną w Ł., złożonych przez skarżącego, a bezpodstawnie zignorowanych przez organy wynika, że stado świń należące do skarżącego, nieprzerwanie od 2008 r. miało siedzibę w miejscowości [...], mimo tego, że numer siedziby [...] wskazywał na pierwotną siedzibę, tj. [...] (k. 122, 121, 120, 119, 117, 148, 147, 146, 145, 144, 143 akt administracyjnych). W zaświadczeniu z dnia [...] grudnia 2018 r. (k. 57 i k. 150 akt administracyjnych) Państwowy Inspektor Weterynaryjny potwierdził, że nieprawidłowość dotyczącą numeru siedziby stada świń wykryto dopiero w kwietniu 2018 r. Dlatego też skarżący, w dniu [...] kwietnia 2018 r. złożył wniosek o zmianę siedziby stada świń na adres: [...] któremu nadano numer [...] Tak więc przeniesienie siedziby stada, czy też jego przemieszczenie nastąpiło jedynie w dokumentach, bowiem nieprzerwanie od 2008 r. siedziba stada znajduje się w miejscowości [...] Rację ma skarżący, że obowiązek monitorowania prawidłowości danych dotyczących m.in. siedzib stad zwierząt spoczywa nie tylko na posiadaczu zwierząt, ale również na organach Agencji oraz Inspekcji Weterynaryjnej (zob. art. 8 ust. 2a pkt 2 i art. 32b ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r), które mimo wielokrotnie prowadzonych kontroli w rzeczywistej siedzibie stada, tj. w miejscowości [...], nie spowodowały dokonania stosownych zmian w Systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Ł. w piśmie z dnia 17 grudnia 2018 r. potwierdził, że siedziba stada świń zlokalizowana w miejscowości [...], nr [...], Decyzją Wykonawczą Komisji (UE) 2018/745 z dnia 16 maja 2018 r. zmieniającą załącznik do Decyzji Wykonawczej 2014/709/UE w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich weszła do strefy objętej ograniczeniami – załącznik nr II, natomiast Decyzją Wykonawczą Komisji (UE) 2018/883 z dnia 18 czerwca 2018 r. zmieniającą załącznik do Decyzji Wykonawczej 2014/709/UE, weszła do obszaru zagrożenia – załącznik część nr III. Jak wcześniej stwierdzono, mimo tego, że skarżący wystąpił o zmianę siedziby stada w dniu [...] kwietnia 2018 r., to w rzeczywistości owa siedziba, już od 2008 r., niezmiennie zlokalizowana była w miejscowości [...]. W tych okolicznościach uznać należy, że skarżący spełniał warunki do przyznania pomocy, określone w § 13o ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Skoro zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem § 13o ust. 1 pkt 3 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię tego przepisu oraz z naruszeniem przepisów postępowania – tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego i powierzchowną oraz wadliwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, przeto podlegała ona uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej jako p.p.s.a. Z uwagi na to, że w I instancji nie poczyniono zasadniczych ustaleń, niezbędnych do załatwienia sprawy, konieczne było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji pierwszoinstancyjnej (art. 135 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania składają się: kwota 200 zł tytułem zwrotu wpisu, kwota 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia dla pełnomocnika będącego adwokatem, na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organy dostosują się do wskazań zawartych w uzasadnieniu oraz ustalą, czy skarżący spełnia pozostałe przesłanki przewidziane w rozporządzeniu, niezbędne do udzielenia skarżącemu pomocy finansowej.