III SA/Lu 396/12

Dnia 15 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia SO del. Robert Hałabis,, Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 listopada 2012 r. sprawy ze skargi P. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. III SA/Lu 396/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta B. z dnia [...] marca 2012 r. ([...]) w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonych w miejscowości Z., oznaczonych jako działki nr [...] i [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że ustalenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego i obciążenie współwłaścicieli rozgraniczanych działek tymi kosztami po połowie, czyli po 2890,50 zł było prawidłowe. Organ nie uwzględnił zarzutów współwłaścicieli działki nr 209 – K. i P. C., którzy kwestionowali obciążenie ich kosztami, podnosząc, iż postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było na wniosek współwłaścicielki działki nr [...] – C. G. i to ona powinna ponieść koszty rozgraniczenia. Organ wyjaśnił, że przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego należy mieć na uwadze uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. (I OPS 5/06, opubl. w ONSAiWSA z 2007 r., z. 2 poz. 26), w której Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że organ administracji publicznej orzekający o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 oraz art. 264 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości, zgodnie z art. 152 kodeksu cywilnego, strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe postanowienie wnieśli K. i P. C. Skarżący zarzucili, że postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było na wniosek C. G. i pozostałych współwłaścicieli działki nr [...], a nie w interesie skarżących. Podkreślili, że nie wyrazili zgody na przebieg granicy ustalonej przez geodetę. Ponadto podnieśli, że geodeta źle wykonał swoją pracę, ponieważ nie odszukał dokumentacji geodezyjnej umożliwiającej wznowienie granic według pierwotnych tytułów prawnych. Postanowieniem z dnia 5 września 2012 r. skarga K. C. została odrzucona. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.), wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Z kolei z art. 31 ust. 1 wskazanej powyżej ustawy wynika, iż czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). W rozpoznawanej sprawie kontroli sądu poddane zostało postępowanie dotyczące ustalenia i rozdziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego, przeprowadzonego przez Burmistrza B., dotyczącego nieruchomości oznaczonych numerami [...] i [...], położonych w Z. Podstawę rozstrzygania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego stanowiły przepisy art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 k.p.a. Przepisy te ustalają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2) . Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 k.p.a.). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.) Z treści art. 152 kodeksu cywilnego (dalej w skrócie: k.c.) wynika natomiast, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co jest powiązane z zasadą, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W orzecznictwie istniały rozbieżności i wątpliwości co do stosowania w postępowaniu rozgraniczeniowym powołanych przepisów, w szczególności co do dopuszczalności obciążenia kosztami tego postępowania stron rozgraniczenia po połowie, w oparciu o przepis art. 152 k.c. Rozbieżności orzecznicze w stosowaniu tego przepisu zostały wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06, opublikowanej w ONSAiWSA 2007/2/26, w której Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 k.c. - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jaki i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 kodeksu cywilnego z art. 31 ust. 2 - 4 i art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Sąd wskazał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ostatecznie, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. W sprawie niniejszej niesporne jest, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek współwłaścicieli działki nr [...]. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, skarżący P. C. i jego żona K. C., będący współwłaścicielami rozgraniczanej działki nr [...], nie zgodzili się na ustalony przez geodetę przebieg granicy. Z notatki służbowej z dnia [...] marca 2012 r. sporządzonej przez organ po zapoznaniu się przez strony z operatem geodezyjnym (k. 73 akt adm.) wynika, że skarżący oraz jego żona oświadczyli, że spór graniczny nie został ich zdaniem zakończony i zażądali przekazania sprawy do sądu. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 153 k.c. rozgraniczenie przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. Nie ulega wątpliwości, że w opisanej sytuacji, skoro skarżący kwestionuje ustalony przez geodetę przebieg granicy, istnieje spór graniczny, uzasadniający wszczęcie i prowadzenie postępowania, mającego na celu ustalenie przebiegu granic i zakończenie tym samym sporu. Dodać należy, że skarżący odmówił wprawdzie podpisania protokołu sporządzonego przez geodetę, brał jednak udział w czynnościach ustalenia granic nieruchomości. Nie można więc uznać, że postępowanie rozgraniczeniowe nie toczyło się w jego interesie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej na wstępie uchwale, udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Koszty postępowania rozgraniczeniowego obejmują wynagrodzenie geodety, wydatki poniesione na sporządzenie map i innych dokumentów oraz znaków granicznych, a także na przeprowadzenie dowodów w toku postępowania. W rozpoznawanej sprawie koszty postępowania rozgraniczeniowego ustalone zostały na kwotę 5781,00 zł. Są to koszty wykonania rozgraniczenia przez geodetę (k. 45 akt adm.). Koszty te zostały rozłożone przez organ po połowie, tj. po 2890,50 zł na właścicieli sąsiadujących nieruchomości: C. G., T. S., A. K. i M. M. jako współwłaścicielki nieruchomości nr [...] oraz małżonków P. i K. C. jako współwłaścicieli nieruchomości nr [...]. Powyższe ustalenie kosztów postępowania, wynikające z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu i utrzymywaniu stałych znaków granicznych oraz ponoszą po połowie koszty rozgraniczenia (art. 152 k.c.) uznać należy za prawidłowe. Biorąc pod uwagę wskazane powyżej przepisy oraz stanowisko orzecznictwa stwierdzić należy, iż zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Nie można bowiem uznać, jak wskazano wyżej, że rozgraniczenie nie było prowadzone w interesie skarżącego. Także okoliczność, że skarżący kwestionuje ustalony przez geodetę przebieg granicy nie może zwolnić go od poniesienia połowy kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.