III SA/Lu 398/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Drwal, Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych należności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2010 r. w przedmiocie ustalenia Z. T. kwoty nienależnie pobranych płatności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał Z. T. płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 1.489,28 zł na 2004 rok. Przyznane środki zostały przelane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku w dniu [...] lutego 2005 r. W dniu [...] lipca 2006 r. wpłynęło do Biura Powiatowego w P. pismo - Oświadczenie przejmującego działki rolne, z którego wynika, że Z. T. w dniu [...] października 2004 r. przekazał R. P. działki ewidencyjne nr [...] o łącznej powierzchni 2,12 ha, a zatem na dzień wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. skarżący nie był użytkownikiem działek rolnych położonych na wskazanych wyżej działkach ewidencyjnych. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił z urzędu postępowanie administracyjne, a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz odmówił przyznania Z. T. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - na 2004 rok. Decyzją z dnia [...] września 2010 r., Prezes ARiMR ustalił Z. T. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - w wysokości 1.489,28 zł. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] lutego 2010 r., uchylającej decyzję dotychczasową i odmawiającej przyznania Z. T. płatności z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. stwierdził wydanie decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. z naruszeniem prawa. W dniu [...] kwietnia 2012 r. do Prezesa ARiMR wpłynęło pismo Z. T., uzupełnione pismem z dnia [...] maja 2012 r., wskazujące, że decyzja z dnia [...] września 2010 r., Nr [...], o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania powinna zostać wzruszona w trybie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, a Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że Z. T. składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 - oświadczył, że znane są mu m.in. zasady przyznawania płatności. Podpisując wniosek na rok 2004, skarżący zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Ponadto zobowiązał się do informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmiernie przyznane płatności, jak i o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku, do dnia przyznania pomocy. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego dnia [...] lutego 2005 r., natomiast decyzja z dnia [...] września 2010 r., o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, doręczona została stronie w dniu [...] października 2010 r., a zatem Z. T. został zawiadomiony o nienależnym charakterze spornej płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Organ wskazał, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie, z powodu niedotrzymania pięcioletniego okresu zobowiązania, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. T. wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2013 r., zarzucając jej naruszenie przepisów dotyczących dogłębnego wyjaśnienia sprawy oraz przepisu art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych Rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92, w ten sposób, że nie przyjęto dobrej wiary po stronie skarżącego. Skarżący podniósł, że jedyną wskazówką prowadzącą do uznania przez organ, że skarżący pozostawał w złej wierze był fakt, że wnioskodawca w ramach złożonego wniosku złożył podpis pod ogólnym oświadczeniem dotyczącym zasad przyznawania płatności oraz zobowiązaniem do informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmiernie przyznane płatności. Skarżący przyznał jednocześnie, że w dniu składania wniosku był posiadaczem i użytkownikiem nieruchomości, które obejmował wniosek, natomiast w dacie wydania decyzji nie był już właścicielem tych nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna. Przede wszystkim należy zauważyć, że zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy żądania strony opartego na normie prawnej zawartej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Jak wynika to z pisma skarżącego z dnia [...] maja 2012 r. (k. 184 akt administracyjnych), skarżący domagał się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] września 2010 r., którą Prezes ARiMR ustalił Z. T. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W ocenie skarżącego w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., bowiem uchylona została decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] lutego 2010 r., uchylająca decyzję ostateczną z dnia [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu płatności z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i odmawiająca przyznania Z. T. płatności z tego tytułu. Jest więc oczywiste, że obowiązkiem organów było ustalenie w pierwszej kolejności, czy decyzja ostateczna z dnia [...] września 2010 r., o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, była wydana w oparciu o decyzję z dnia [...] lutego 2010 r., uchylającą decyzję ostateczną z dnia [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu płatności z tego tytułu. W dalszej kolejności niezbędne było ustalenie, czy i jaki wpływ na ocenę żądania strony ma okoliczność stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] lutego 2010 r. – decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...]. Odnosząc się do pierwszego ze wskazanych wyżej zagadnień zauważyć należy, że decyzja ostateczna z dnia [...] września 2010 r., o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, wydana została na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 sierpnia 2012 r. Zgodnie z tym przepisem, Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej (pkt 1); krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej (pkt 2). Regulacja zawarta w art. 29 ust. 1 cyt. ustawy o ARiMR związana jest z zagadnieniem odzyskiwania środków publicznych nieprawidłowo wydatkowanych na rolnictwo. Zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U.UE z 11 sierpnia 2005 r., L 209. s. 1, dalej rozporządzenie nr 1290/2005), Państwa Członkowskie przyjmują, w ramach wspólnej polityki rolnej, wszystkie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne, jak również podejmują wszelkie inne środki konieczne do zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Wspólnoty, w szczególności w celu: i) upewnienia się co do prawdziwości i prawidłowości operacji finansowanych przez EFRG i EFRROW; ii) zapobiegania nieprawidłowościom i ich ściganiu; iii) odzyskiwania kwot utraconych na skutek nieprawidłowości lub zaniedbań. Z regulacji wspólnotowych wynika, że przyznanie rolnikom zarówno w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG), jak też w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) płatności niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom dla danej płatności uznawane jest za nieprawidłowości, o których stanowi art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1290/2005 i podlega obowiązkowi państwa członkowskiego odzyskania wypłacanych kwot stosownie do art. 9 ust. 1 pkt a/ lit. iii/ tego aktu prawnego. Nieprzestrzeganie zasad przydzielania danej pomocy powoduje, że uzyskane przez podmiot środki publiczne stanowią płatność nienależną (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2013 r., II GSK 95/12). W tym stanie prawnym rzeczą wtórną, pozostającą bez znaczenia dla oceny istnienia podstaw do ustalenia na podstawie art. 29 ust. 1 cyt. ustawy o ARiMR kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, jest okoliczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej płatność (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2012 r., II GSK 1518/11). Z tego też względu uznać należy, że stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] lutego 2010 r., uchylającej decyzję ostateczną z dnia [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu płatności z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i odmawiającej przyznania Z. T. płatności z tego tytułu, nie mogło stanowić przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] września 2010 r. w przedmiocie ustalenia Z. T. kwoty nienależnie pobranych płatności. Jak bowiem wyżej wskazano, decyzja w przedmiocie ustalenia Z. T. kwoty nienależnie pobranych płatności nie była przedmiotowo zależna od decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., uchylającej decyzję ostateczną z dnia [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu tej płatności. Ubocznie należy podnieść, że gdyby nawet przyjąć, że taka przedmiotowa zależność pomiędzy wyżej wskazanymi decyzjami istniała, to żądanie uchylenia decyzji w przedmiocie ustalenia Z. T. kwoty nienależnie pobranych płatności nie byłoby zasadne, bowiem w myśl stanowiska wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. (I OPS 2/12, ONSAiWSA 2013, nr 1, poz. 1), stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Nie można przy tym pominąć, że jakkolwiek decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2010 r. o ustaleniu Z. T. kwoty nienależnie pobranych płatności, wprost odwołuje się do okoliczności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej płatność, to w wystarczającym zakresie wskazuje na istotne okoliczności, a mianowicie dotyczące przeniesienia własności określonych działek gruntu na rzecz R. P. jeszcze przed wydaniem decyzji przyznającej płatności do tych działek, co było przesłanką do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na podstawie art. 29 ust. 1 cyt. ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zauważyć należy, że zgodnie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), posiadanie gruntów rolnych i prowadzenie na nich działalności rolniczej jest warunkiem przyznania płatności. W konsekwencji, wobec ujawnienia, że przesłanka ta w odniesieniu do wskazanych wyżej działek nie była przez skarżącego spełniona, nie ulega wątpliwości, że decyzja ostateczna z dnia 24 grudnia 2004 r. przyznająca skarżącemu płatności również do tych działek - była wadliwa, czego konsekwencją była decyzja Kierownika Biura Powiatowego w P. z dnia [...] lipca 2012 r. stwierdzająca wydanie decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. z naruszeniem prawa. Reasumując, organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały jego oceny z perspektywy mających zastosowanie przepisów prawa materialnego, przy czym ocena ta nie nosi znamion dowolności. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjętą decyzję. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego, a zatem zaskarżona decyzja oraz decyzja z dnia [...] grudnia 2012 r. są zgodne z obowiązującym prawem. Mając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oddalił skargę, jako bezzasadną.