III SA/Lu 4/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie zmiany nieprawidłowych danych zawartych w zgłoszeniu celnym - w zakresie wniosku U. G. o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. U. G. złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że jej dochód miesięczny brutto razem z dochodem osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 800 zł. Skarżąca oświadczyła, że jest zatrudniona na ½ etatu i utrzymuje dwóch synów i bezrobotnego męża. W związku ze zbyt małym dochodem nie jest w stanie uiścić opłaty z tytułu wpisu od skargi. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała dodatkowe oświadczenia wraz z dokumentami (m. in. wyciągi z kont bankowych za okres od 31 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r.). Postanowieniem z dnia 26 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia skarżąca zakwestionowała odmowę przyznania pomocy. Zdaniem skarżącej, dostarczyła wymagane dokumenty i wykazała, że nie jest w stanie pokryć kosztów wpisu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a Sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) oraz porównania ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Założeniem tak skonstruowanego postępowania o przyznanie prawa pomocy jest oczekiwanie, że strona poda informacje prawdziwe i wyczerpujące, bez zatajania czegokolwiek, kierując się zasadą lojalności w stosunku do sądu rozpatrującego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nie sprostanie tym wymaganiom powoduje, że wniosek strony nie może być oceniony w sposób pozwalający na przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do otrzymania pomocy i nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwojgiem dzieci (wieku 19 i 14 lat). Mąż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (zaświadczenie urzędu pracy z dnia 4 marca 2014 r.). Skarżąca oświadczyła, że jedynym dochodem rodziny jest jej wynagrodzenie za pracę w kwocie 800 zł brutto. Z zaświadczenia zakładu pracy z dnia 9 maja 2014 r. wynika, że skarżąca jest zatrudniona w [...] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie na podstawie umowy o pracę, na stanowisku kosmetyczki i jej przeciętne wynagrodzenie miesięczne brutto z ostatnich trzech miesięcy wynosi [...] zł ([...] zł netto). Skarżąca podała również, że ani ona, ani osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiadają żadnego majątku nieruchomego, jak też żadnych zasobów finansowych. Skarżąca oświadczyła, że jej rodzina nie korzysta ze środków pomocy społecznej, a jedynym kosztem ponoszonym na utrzymanie rodziny, jaki może udokumentować, jest rachunek za telefon na kwotę 39,90 zł. W świetle podanych przez skarżącą informacji uznać należy, że skarżąca nie wykazała w pełni rzeczywistej sytuacji materialnej swojej i rodziny. Skarżąca nie złożyła oświadczenia wykazującego wielkość miesięcznych niezbędnych wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego rodziny, ani nie wyjaśniła, kto je ponosi. Skarżąca ograniczyła się do stwierdzenia, że mieszka wraz z rodziną u rodziców. Biorąc pod uwagę minimalne koszty utrzymania koniecznego czteroosobowej rodziny (chociażby takie jak zakup żywności, czy koszty dojazdu skarżącej do pracy), niewiarygodne jest pokrywanie tych wydatków jedynie z dochodów w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Gdyby te dochody były wyłącznym źródłem utrzymania rodziny, niewątpliwe jest, że skarżąca mogłaby skutecznie ubiegać się o środki z pomocy społecznej, tymczasem w oświadczeniu z dnia 19 maja 2014 r. podała, że nie korzysta z tego rodzaju pomocy. Zwrócić należy również uwagę, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że jej dochód miesięczny wynosi 800 zł brutto. Tymczasem z zaświadczenia pracodawcy z dnia 9 maja 2014 r. wynika, że jej przeciętne wynagrodzenie miesięczne brutto z ostatnich trzech miesięcy wynosi [...] zł. Powyższą rozbieżność skarżąca tłumaczy tym, że w okresie od dnia 24 lutego 2014 r. do dnia 5 maja 2014 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Argumenty skarżącej w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ skarżąca nie przedłożyła zwolnienia lekarskiego ani w żaden inny sposób nie udokumentowała swojej choroby. Wątpliwości budzi również okoliczność, że zarówno skarżąca, jak i jej mąż przy tak niskich miesięcznych dochodach utrzymują drogie rachunki bankowe "Złote konto". Jak bowiem wynika z przedłożonych wyciągów bankowych za okres od 31 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r., na rachunku bankowym skarżącej nie ma żadnych operacji finansowych, oprócz opłat za prowadzenie rachunku, które wynoszą 16,50 zł miesięcznie. Tak samo na rachunku bankowym męża w tym samym okresie, nie ma żadnych operacji finansowych, oprócz opłat za prowadzenie rachunku w kwocie 16,50 zł. Ponadto jak wynika z analizy rachunków bankowych skarżącej i jej męża za wskazany okres, wynagrodzenie skarżącej z tytułu pracy nie jest przelewane na żaden z nich. Oceniając zdolności płatnicze skarżącej należy mieć również na uwadze, że skarżąca nie wykazała w urzędowym formularzu, że w [...] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. z kapitałem zakładowym w wysokości 471.350,00 zł, w której jest zatrudniona na stanowisku kosmetyczki, pełni jednocześnie funkcję prezesa zarządu (informacja ogólnodostępna w sieci teleinformatycznej Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego). Powyższe, czyni mało wiarygodnym podawane przez skarżącą informacje o zajmowanym stanowisku, jak i samej wysokości wynagrodzenia. W ocenie Sądu, z przedłożonych przez skarżącą dokumentów nie wynika z jakiego źródła są pokrywane wydatki na utrzymanie konieczne. Z treści oświadczenia wynika, że skarżąca ograniczyła się do przedstawienia informacji świadczących o złym stanie majątkowym. Skarżąca nie podała rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy przedstawiła okoliczności związane z sytuacją materialną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji. W oświadczeniu złożonym w sprawie niniejszej nie zostały wyjaśnione wątpliwości związane z rzeczywistą sytuacją majątkową skarżącej. Skarżąca nie wykazała zatem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a.