III SA/Lu 4/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego, określenia jego kwoty oraz kwoty podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 30 grudnia 2014 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od opłat sądowych i wydatków. Wniosek umotywował trudną sytuacją w rolnictwie, koniecznością utrzymania dwojga uczących się dzieci, sprzedawaniem wyprodukowanych płodów rolnych poniżej kosztów produkcji oraz spłatą zaciągniętych zobowiązań kredytowych. Do wniosku skarżący dołączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie rolnym z żoną i dwojgiem dzieci, zaś źródłem utrzymania rodziny jest gospodarstwo rolne. W dalszej części urzędowego formularza skarżący podał, że w skład majątku rodziny wchodzi dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha, budynki gospodarcze (garaż, obora, stodoła), ciągnik rolniczy [...] z [...] r. wraz ze sprzętem towarzyszącym, samochód osobowy marki [...] z [...] r., [...] z [...] r. oraz ciągnik rolniczy [...] z [...] r. Skarżący nie podał wysokości uzyskiwanych dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego, jedynie w piśmie z dnia 30 grudnia 2014 r. wskazał, że biorąc pod uwagę powierzchnię gospodarstwa i wskazaną w obwieszczeniu Prezesa GUS z dnia 23 września 2014 r. wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, dochód z jego gospodarstwa mógłby wynieść [...] zł rocznie. Skarżący podkreślił, że wszystkie jego rachunki bankowe zostały zajęte przez Dyrektora Izby Celnej, na potwierdzenie czego załączył 5 zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Na dowód posiadanych zobowiązań skarżący załączył również kserokopie sześciu umów kredytowych i jednej umowy pożyczki. Ponadto do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przedłożył decyzję wymiarową i nakaz płatniczy w podatku rolnym na 2014 r., trzy decyzje o przyznaniu zwrotu podatku akcyzowego, informację z KRUS o wysokości składki na ubezpieczenie społeczne rolników, dowody opłat za energię elektryczną, odpady komunalne, potwierdzenie zawarcia umów ubezpieczeń rolnych, faktury VAT za zakup materiałów do produkcji rolnej oraz potwierdzenie spłaty części należności dochodzonej skarżoną decyzją. Na wezwanie referendarza z dnia 19 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżącego nadesłał decyzje w sprawie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich oraz wyciągi z rachunków bankowych skarżącego i jego żony. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie. Podkreślić należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej do kosztów sądowych należy zaliczyć: wpis sądowy od skargi w kwocie [...] zł - § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe (za wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu sądowego od skargi), tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192), § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Porównując wielkość kosztów sądowych do sytuacji materialnej strony skarżącej uznać należy, że skarżący nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Instytucja przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa, powinna bowiem znajdować zastosowanie tylko wobec osób, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną, pomimo największych starań, nie mogą ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającą z przedłożonych dokumentów sytuację materialną skarżącego, stwierdzić należy, że nie należy ona do wyjątkowo trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy - dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha fiz., tj. [...] ha przel.(wg. decyzji wymiarowej na podatek rolny z dn. 15 stycznia 2014 r. i nakazu płatniczego z dnia 13 stycznia 2014 r.), budynki gospodarcze (garaż, obora, stodoła) oraz majątek ruchomy - ciągnik rolniczy [...] z [...] r. wraz ze sprzętem towarzyszącym, samochód osobowy marki [...] z [...] r., [...] z [...] r. oraz ciągnik rolniczy [...] z [...] r. Skarżący wraz z rodziną utrzymują się z posiadanego gospodarstwa rolnego. Kierując się wskazaniami art. 18 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1381) dochód z gospodarstwa rolnego należało wyliczyć przyjmując za podstawę wielkość posiadanych przez skarżącego gruntów w ha przeliczeniowych, tj. [...] ha przel. Zgodnie z wydanym na podstawie powołanego unormowania obwieszczeniem Prezesa GUS z 23 września 2014 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 r. (MP z 2014 r. poz. 827), dochód ten wyniósł 2.869 zł. Zatem miesięczny dochód skarżącego z w/w gruntów rolnych obliczony na podstawie przywołanych przepisów wynosi [...] zł miesięcznie ([...] ha przel. x 2.869 zł [...] zł /dochód roczny/ : 12 miesięcy = [...] zł). Oceniając możliwości płatnicze skarżącego nie można pominąć, że uzyskiwał on znaczne środki pieniężne przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizację Rolnictwa tytułem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – za 2013 r. otrzymał ogółem kwotę [...] zł (decyzja AR i MR z dnia 30 stycznia 2014 r.), a za 2014 r. kwotę [...] zł. Natomiast wykazane przez skarżącego w piśmie z dnia 30 grudnia 2014 r. miesięczne wydatki to: koszty utrzymania i kształcenia dzieci (syn – [...] zł, córka [...] zł), podatek rolny – [...] zł rocznie, tj. [...] zł miesięcznie, odpady komunalne – [...] zł rocznie, tj. [...] zł miesięcznie, gaz – od [...] do [...] zł, energia elektryczna od [...] zł do [...] zł, składki KRUS – [...] zł kwartalnie, tj. [...] zł miesięcznie, ubezpieczenie budynków [...] zł rocznie, tj. [...] zł miesięcznie. Łączne miesięczne wydatki na utrzymanie konieczne gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą zatem ok. [...] – [...] zł. W ocenie referendarza, brak jest podstaw do zaliczenia do wydatków związanych z utrzymaniem koniecznym kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (zakupu materiałów do produkcji rolnej, oleju napędowego, itp.). Nakłady na rozwój gospodarstwa rolnego nie mieszczą się w zakresie niezbędnych kosztów utrzymania koniecznego, w związku z czym ich ponoszenie nie stanowi argumentu za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Rzeszowie z 14 października 2008 r., II SA/Rz 346/08 Legalis). Z kolei odnosząc się do podniesionego przez stronę argumentu dotyczącego zaciągnięcia kredytów i pożyczek bankowych, podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne (umowy kredytowe, umowy pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego. Ponadto w ocenie referendarza fakt udzielenia skarżącemu kredytów świadczy o jego dobrej kondycji finansowej. Część tych kredytów została zaciągnięta na powiększenie majątku, np. zakup gruntów rolnych (umowa o kredyt z dnia [...] r.), zakup agregatu [...] (umowa o kredyt preferencyjny z dnia [...] r.), zakup ciągnika rolniczego (umowa o kredyt preferencyjny z dnia [...] r.). Zdaniem referendarza uznanie kosztów spłaty rat tych kredytów za niezbędne koszty utrzymania byłoby w takim przypadku przerzuceniem ciężaru kosztów postępowania na Skarb Państwa i nieuzasadnionym wzbogaceniem majątku osób prywatnych. Powyższe okoliczności wskazują, że opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie leży w granicach realnych możliwości finansowych skarżącego, miesięczne dochody skarżącego przewyższają bowiem znacznie wykazane wydatki na utrzymanie konieczne. W opłaceniu kosztów sądowych nie może być przeszkodą fakt zajęcia rachunków bankowych skarżącego, ponieważ operacje finansowe związane z uzyskiwaniem dochodów z gospodarstwa rolnego mogą być przeprowadzane na kontach bankowych jego żony, która również jest rolnikiem i utrzymuje się z pracy w gospodarstwie rolnym. Biorąc pod uwagę chociażby stan konta tylko jednego z rachunków żony skarżącego (prowadzonego przez Bank [...] w [...]) na dzień 31 grudnia 2014 r. wynoszący [...] zł i sumę obrotów (ma) na tym rachunku w okresie wrzesień – listopad 2014 r. ([...] zł), brak jest podstaw do uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie można również pominąć, że skarżący mimo, że był wzywany do nadesłania wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (w piśmie z dnia 30 grudnia 2014 r. podnosił bowiem, że wszystkie jego rachunki bankowe zostały zajęte przez Dyrektora Izby Celnej w [...], na dowód czego dołączył pięć zawiadomień z dnia 3 listopada 2014 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego), to na wezwanie referendarza nadesłał jedynie wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] w [...]. Nie można zatem określić wielkości posiadanych przez skarżącego środków finansowych na rachunkach bankowych w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o prawo pomocy. Wobec niespełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zasadna jest odmowa przyznania prawa w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie