III SA/Lu 4/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [..], Nr [..] w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego, określenia jego kwoty oraz kwoty podatku od towarów i uslug - w zakresie wniosku W. C. o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W. C. złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie wskazał wysokości dochodu miesięcznego brutto w gospodarstwie domowym. Skarżący wniosek uzasadnił tym, że ma na utrzymaniu żonę, studiującą córkę i uczącego się syna. Wskazał, że ponosi duże nakłady finansowe na prowadzenie gospodarstwa rolnego, jednak ze sprzedaży upraw uzyskuje minimalny zysk. Musi korzystać z kredytów komercyjnych i preferencyjnych. Skarżący podał, że posiada dom mieszkalny o powierzchni 300 m2, garaż, stodołę i oborę oraz nieruchomość rolną o powierzchni 30 ha. W skład majątku skarżącego wchodzą również ciągnik rolniczy Z. z [..], samochód osobowy marki N. [..], samochód osobowy marki R. M. z [..] r. W piśmie z dnia 30 grudnia 2014 r. skarżący podał, że koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego obejmują: opłatę za odpady komunalne – 300 zł rocznie, gaz – od 255 zł do 494 zł, wodę, prąd, opłatę za ubezpieczenie KRUS – 1032 zł, ubezpieczenie – 629 zł. Podatek rolny wynosi 4620 zł rocznie. Skarżący podkreślił, że ponosi również koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego – koszty zakupu nasion, nawozów, paliwa. Skarżący wskazał, że biorąc pod uwagę powierzchnię gospodarstwa i wskazaną w obwieszczeniu Prezesa GUS z dnia 23 września 2014 r. wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, dochód z jego gospodarstwa mógłby wynieść 86.070 zł rocznie. Skarżący podniósł również, że wszystkie jego rachunki bankowe zostały zajęte przez Dyrektora Izby Celnej, na potwierdzenie czego załączył 5 zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Na dowód posiadanych zobowiązań skarżący załączył również kserokopie sześciu umów kredytowych i jednej umowy pożyczki. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył również decyzję wymiarową i nakaz płatniczy w podatku rolnym na 2014 r., trzy decyzje o przyznaniu zwrotu podatku akcyzowego, informację z KRUS o wysokości składki na ubezpieczenie społeczne rolników, dowody opłat za energię elektryczną, odpady komunalne, potwierdzenie zawarcia umów ubezpieczeń rolnych, faktury VAT za zakup materiałów do produkcji rolnej oraz potwierdzenie spłaty części należności dochodzonej skarżoną decyzją. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżącego nadesłał dodatkowe oświadczenia wraz z dokumentami (decyzje w sprawie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich oraz wyciągi z rachunków bankowych skarżącego i jego żony). Postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia skarżący zakwestionował odmowę przyznania pomocy. Skarżący podniósł, że przesłał wyciągi ze wszystkich rachunków bakowych, które posiada. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem, że przy ocenie możliwości ponoszenia kosztów sądowych, nie należy brać pod uwagę wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa rolnego, stanowiącego jedne źródło utrzymania rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a Sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) oraz porównania ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Założeniem tak skonstruowanego postępowania o przyznanie prawa pomocy jest oczekiwanie, że strona poda informacje prawdziwe i wyczerpujące, bez zatajania czegokolwiek, kierując się zasadą lojalności w stosunku do sądu rozpatrującego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nie sprostanie tym wymaganiom powoduje, że wniosek strony nie może być oceniony w sposób pozwalający na przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do otrzymania pomocy i nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką dzieci (wieku 23 i 17 lat). Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy - dom o powierzchni 300 m2, nieruchomość rolną o powierzchni [..] ha fiz., tj. [..] ha przel. (wg decyzji wymiarowej na podatek rolny z dnia 15 stycznia 2014 r. i nakazu płatniczego z dnia 13 stycznia 2014 r.), budynki gospodarcze (garaż, obora, stodoła) oraz majątek ruchomy - ciągnik rolniczy Z. z [...] r. wraz wyposażeniem, samochód osobowy marki N. x.z [..] r. oraz R. M. z [..] r. W piśmie z dnia 30 grudnia 2014 r. wskazał, że na miesięczne wydatki składają się: koszty utrzymania i kształcenia dzieci (syn – 400 zł, córka 1.250 zł), podatek rolny – 4.620 zł rocznie, tj. 385 zł miesięcznie, odpady komunalne – 300 zł rocznie, tj. 25 zł miesięcznie, gaz – od 255 do 494 zł, energia elektryczna od 255,87 zł do 494,40 zł, składki KRUS – 1.032 zł kwartalnie, tj. 344 zł miesięcznie, ubezpieczenie budynków 629 zł rocznie, tj. 52,41 zł miesięcznie. Łączne miesięczne wydatki na utrzymanie konieczne gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą zatem ok. 3000 – 3500 zł. Skarżący dołączył ponadto szereg dokumentów, z których wynika, że posiada i spłaca zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczki oraz faktur wskazujących wydatki ponoszone w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Skarżący nie podał żadnych informacji na temat wysokości dochodu miesięcznego brutto w gospodarstwie domowym. Z przesłanych przez skarżącego dokumentów wynika, że decyzją z dnia [..], Nr [..] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji rolnictwa w T. L. przyznał W. C. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 w wysokości 31.737,28 zł. Oceniając zdolności płatnicze skarżącego należy mieć również na uwadze wyciągi bankowych kont W. C. i B. C., prowadzonych przez Bank Spółdzielczy w T. L. Z wyciągu konta bankowego skarżącego wynika, że za okres od 13 października 2014 r. do 28 listopada 2014 r. saldo końcowe wynosiło 10.000,00 zł, na dzień 31 grudnia 2014 r. – 0 zł. Na rachunku bankowym B. C. saldo końcowe za okres od 24 listopada 2014 r. do 28 listopada 2014 r. i na dzień 31 grudnia 2014 r. wynosiło natomiast 8.096, 00 zł. Brak jest informacji dotyczących środków finansowych posiadanych przez skarżącego aktualnych w dacie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd. W świetle podanych przez skarżącego informacji uznać należy, że skarżący nie wykazał w pełni rzeczywistej sytuacji materialnej swojej i rodziny. W ocenie Sądu, z przedłożonych przez skarżącego dokumentów nie wynika jaka jest wysokość miesięcznego dochodu w gospodarstwie domowym skarżącego, w jakiej wysokości skarżący uzyskuje w rzeczywistości dochód z gospodarstwa rolnego oraz z jakiego źródła są pokrywane wydatki na utrzymanie konieczne. Skarżący nie podał rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy przedstawił okoliczności związane z sytuacją materialną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jego trudnej sytuacji. W oświadczeniu złożonym w sprawie niniejszej nie zostały wyjaśnione wątpliwości związane z rzeczywistą sytuacją majątkową skarżącego. Skarżący nie wykazał zatem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a.