III SA/Lu 40/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Sekr. sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2006 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Inspektor Sanitarny zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak [...] na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U z 1998 r. nr 90, poz. 575 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. M. z dnia [...] 2005 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) wynika, że do rozpoznania i stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej muszą być spełnione dwa nierozłączne warunki: rozpoznana u pracownika choroba musi być wymieniona w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, przyczyną zaś rozpoznawanej choroby musza być czynniki szkodliwe występujące w środowisku pracy (w przedmiotowej sprawie – narażenie na hałas). Z oceny narażenia zawodowego wynika, że E. M. w okresie 4 października 1971 r.-28 lutego 2000 r. pracowała w [...] Sp. z o. o. na stanowisku kowala, suwnicowej, robotnika rozdzielni Zakładu Kuźni – Wydział Młotów. W czasie pracy była narażona na hałas ponadnormatywny (90-110 dB). Poradnia Chorób Zawodowych u E. M. choroby zawodowej nie rozpoznała. Orzeczeniem lekarskim nr [...] rozpoznano u niej obustronny ubytek słuchu typu mieszanego, tj. schorzenie, które nie jest wymienione w wykazie chorób zawodowych. Choroby zawodowej nie rozpoznano również w Instytucie Medycyny Pracy. Z wydanego orzeczenia lekarskiego nr [...] wynika, że wykazano u niej obustronny mieszany ubytek słuchu o wielkości UP-61,6 dB; UL-55 dB (obecność rezerwy ślimakowej 15-20 dB, płaski przebieg krzywych audiometrycznych), który nie spełnia wymaganego kryterium do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu – poz. 21 wykazu. Pomimo długotrwałego udokumentowanego narażenia na hałas – stwierdzony u badanej ubytek słuchu nie jest charakterystyczny dla biologicznych skutków przewlekłego działania hałasu na narząd słuchu. Hałas bowiem zawsze powoduje uszkodzenie komórek słuchowych narządu Cortiego znajdującego się w ślimaku czyli uszkodzenie słuchu typu ślimakowego. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, a w szczególności zgodne orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, rozpoznanie choroby, która nie jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i nie jest spowodowana narażeniem na hałas przekraczający najwyższe dopuszczalne natężenie oraz przepis § 7 ust. 3 rozporządzenia ustalający, że orzeczenie jednostki orzeczniczej drugiego stopnia wydane w wyniku ponownego badania jest ostateczne – organ drugiej instancji stwierdził, że decyzja nr [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego jest prawidłowa pod względem merytorycznym i oparta została na właściwych podstawach prawnych. Na decyzję organu drugiej instancji jako krzywdzącą ją – E. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc między innymi o uchylenie decyzji i powołanie biegłego sądowego lekarza. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania w zgodzie z przepisami prawa, do czego z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2000 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - Sąd ten jest uprawniony, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego konsekwencją jest naruszenie przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę tejże decyzji. W świetle § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) - schorzenie uważa się za chorobę zawodową, jeżeli spełnione zostaną kumulatywnie dwie przesłanki: schorzenie jest umieszczone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia i schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Treść tego przepisu jednoznacznie stanowi, że z prawnego punktu widzenia wystąpienie obu przesłanek przesądza o zakwalifikowaniu choroby jako choroby zawodowej, przy czym przepis nie uzależnia stwierdzenia choroby zawodowej od żadnych dodatkowych przesłanek takich jak nasilenie ubytku słuchu, czy natężenie lub czas trwania hałasu. Stosownie do pozycji 15 wykazu chorób zawodowych do powołanego wyżej rozporządzenia jako chorobę zawodową uważa się uszkodzenie słuchu wywołane hałasem. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym przyjmuje się, że przy ocenie czynnika szkodliwego, o którym mowa w § 1 ust. 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1983 r. w przypadku ustalenia u pracownika choroby zawodowej wymienionej w wykazie i stwierdzenia, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1999 r. sygn. III RN 110/98 – OSNAPiUS 1989 r. poz. 709 z dnia 19 lipca 1984 r.). Uznaje się ponadto, że wystarczające jest wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika, ze względu na jego osobniczą urazowość (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994r. sygn. I SA 1640/93 – ONSA 1995/1, poz. 278). W rozpoznawanej sprawie jak wynika z postępowania epidemiologicznego, skarżąca narażona była na ponadnormatywny hałas w okresie zatrudnienia w [...] Sp. z o.o. w okresie 4.10.1971-28.02.2000. Ze stanowiących podstawę ustaleń zaskarżonej decyzji orzeczeń lekarskich (orzeczenie lekarskie Ośrodka Medycyny Pracy nr [...] z dnia [...] 2001 r. oraz orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy nr [...] z dnia [...] 2005 r.) wynika, że u skarżącej stwierdzono "obustronny ubytek słuchu typu mieszanego", który w ocenie upoważnionych jednostek służby zdrowia, które wydały owe orzeczenia oraz w ocenie orzekających organów inspekcji sanitarnej nie jest charakterystyczny dla przewlekłego urazu akustycznego. Stosownie do § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych – podstawą do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową jest orzeczenie lekarskie wydane przez uprawnioną jednostkę organizacyjną, ale orzeczenie takie jest tylko jednym z dowodów w sprawie i podlega ocenie organu stosownie do obowiązujących przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten nie oznacza, że właściwy inspektor sanitarny jest zwolniony od samodzielnego przeprowadzania postępowania administracyjnego i wydania decyzji na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i stosownego przepisu prawa materialnego. Dowód w postaci orzeczenia lekarskiego uprawnionej jednostki organizacyjnej – stanowi opinię lekarską i w związku z tym musi być kompletny, tzn. oprócz rozpoznania i wniosku powinien zawierać wyczerpujące uzasadnienie z odniesieniem się do innych dowodów stanowiących podstawę jej wydania. Uzasadnienie konkluzji orzeczenia lekarskiego stanowiącego materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym powinno być sformułowane w sposób nie nasuwający wątpliwości dla osób nie posiadających wiedzy medycznej. Jeżeli uzasadnienie wykazuje braki, powinno być ono uzupełnione, a kwestie niejasne powinny zostać wyjaśnione przez organ administracyjny w toku postępowania administracyjnego w taki sposób, by decyzja wydana na tej podstawie nie budziła zastrzeżeń i braku zaufania do organów Państwa. Tymczasem w przypadku orzeczeń lekarskich wydanych w przedmiotowej sprawie nie wiadomo, co oznacza sformułowanie "typ mieszany uszkodzenia słuchu", na czym ono polega oraz jako owo sformułowanie ma się do wynikającego z orzeczeń sądowych w przedmiocie chorób zawodowych (wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 2244/00, LEX nr 53801) poglądu, iż niedosłuch typu odbiorczego ślimakowego jest charakterystyczny dla uszkodzenia słuchu na tle zawodowym, natomiast niedosłuch typu pozaślimakowego nie pozostaje w związku z narażeniem na nadmierny hałas. Nie wyjaśniono, dlaczego mieszany typ ubytku wyklucza uraz akustyczny, czy charakter hałasu nie mógł mieć wpływu na mieszany typ ubytku. Brak pełnego wyczerpującego uzasadnienia orzeczenia z omówieniem przeprowadzonych badań i wskazaniem przyczyn ewentualnego wykazania hałasu jako czynnika powodującego rozpoznawany ubytek słuchu – czyni takie orzeczenie nieprzydatnym do wydania decyzji administracyjnej. W tym stanie organ orzekający uzupełni postępowanie poprzez uzyskanie opinii lekarskiej jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych zawierającej orzeczenie co do etiologii choroby wraz z uzasadnieniem i odniesieniem się do innych wyników badań, jakimi skarżący dysponuje. Dopiero na podstawie tak zebranych dowodów organ administracji wyda stosowną decyzję. Z tych względów uznając skargę za zasadną, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.