III SA/Lu 404/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2004 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia[...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu operatu opisowo-kartograficznego ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zmianami) oraz art. 7b ust. 2 pkt. 2 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedno1ity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086, z późn. zmianami) - po rozpatrzeniu odwołania J. F. od decyzji Starosty z dnia [...] roku [...] w sprawie zatwierdzenia projektu operatu opisowo-kartograficznego ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gmina K., w odniesieniu do pozycji rejestrowej Nr 490, obejmującej działkę nr 644, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją Starosty z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] zatwierdzony został operat opisowo-kartograficzny ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gmina K., w odniesieniu do pozycji rejestrowej Nr 490. Od tej decyzji odwołanie z [...].04.2004 r. złożył J. F. kwestionując przebieg granicy pomiędzy działkami nr 643 i 644 i powierzchnię działki nr 644. Organ odwoławczy ustalił, że na zlecenie Starosty został opracowany projekt operatu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu K., który w odniesieniu do pozycji rejestrowej nr 490 został zatwierdzony decyzją Starosty z [...] marca 2004 r. W czasie wyłożenia projektu do wglądu skarżący w dniu [...] czerwca 2003 r. zgłosił uwagi i zastrzeżenia do przebiegu granic i powierzchni działki. W pozycji nr 17 "Wykazu uwag i zastrzeżeń zgłoszonych do projektu operatu opisowo-kartograficznego" jest zawarte oświadczenie Strony, w którym żąda uregulowania granicy pomiędzy działką nr 644 i nr 643 po linii łączącej studnię i gruszkę według umowy kupna z 1970 r. i zgłasza zastrzeżenie co do określenia powierzchni działki nr 644. Organ I instancji w związku ze złożonymi zastrzeżeniami Strony spowodował przeprowadzenie w ramach prowadzonego postępowania modernizacyjnego czynności ustalenia granic pomiędzy działkami 643 i 644. Czynności te zostały przeprowadzone w dniu [...] grudnia 2003 r. a wzięli w nim udział właściciele obu działek. Dokumentacja z tego wznowienia ilustruje rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym wspólnej granicy wyznaczonej przez ogrodzenie, stanem wynikającym z operatu ewidencji gruntów i stanem określonym przez małżonków W. i J. F. Wobec istnienia sporu stron co do przebiegu wspólnej granic w operacie powstałym w trakcie modernizacji ewidencji gruntów wykazano przedmiotowy odcinek granicy według stanu wykazanego w operacie ewidencji gruntów, zgodnie z § 36 pkt 6 i § 39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U nr 38, poz. 454). Odnosząc się do powierzchni ewidencyjnej organ stwierdził, że w czasie przeprowadzenia stwierdzenia stanu posiadania zgodnie z ustawą z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U Nr 27, poz. 250) stan granic nieruchomości przyjęty został według danych z założenia ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów dla obrębu K. założona została na podstawie przepisów dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U Nr 6, poz. 32). Pomiar i obliczenie powierzchni działki przeprowadzono przy zastosowaniu zdjęć lotniczych. Akt własności ziemi nr [...] stwierdzał prawo własności między innymi do działki 644 o powierzchni 0,1048 ha. W 1986 r. przeprowadzone zostało odnowienie ewidencji gruntów obrębu K. zgodnie z przepisami dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków przy uwzględnieniu przepisów zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (MP nr 11, poz. 98). W dokumentach z odnowienia ewidencji gruntów z roku 1986 w protokóle ogłoszenia stanu prawnego po pomiarach widnieje podpis J. F. z przyjęcia granic działki bez zastrzeżeń. W wyniku ustalonych granic zmieniła się powierzchnia działki nr 644. Organ uznał, ze w przypadku zaistnienia sporu granicznego zainteresowane strony mogą przeprowadzić odrębne postępowanie rozgraniczeniowe według przepisów zawartych w rozdziale 6 art. 29 do art. 39 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U z 2000 r. nr 100, poz. 1086 z późn. zmianami). Na decyzję organu drugiej instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył J. F. nie precyzując zarzutów i podając, że w 1970 r. zakupił część działki z domem na umowę zarejestrowaną w Urzędzie Gminy K. J. F. twierdzi, że szczegółami określającymi granicę działki wg wymienionej umowy była studnia i gruszka. Działka ta została "obmierzona krokami" w wielkości około 800 m2, natomiast podatek od nieruchomości był naliczany za powierzchnię 1025 m2. W roku 1977 w otrzymanym akcie własności ziemi wpisana była powierzchnia tej działki w wielkości 0,1048 ha. W postępowaniu uwłaszczeniowym organ powołał się na umowę kupna 1970 r. W roku 1986 w wyniku przeprowadzonej aktualizacji ewidencji gruntów powierzchnia działki uległa zmianie do wielkości 0,1095 ha i jak twierdzi Skarżący stało się to bez powiadomienia i pomiaru. Skarżący wskazuje, że o przebiegu spornej granicy dowiedział się po sprzedaży przyległej działki nr 643 i rozpoczęciu na niej budowy domu w roku 200l. Ponadto J. F. podnosi sprawę budowy budynku na działce nr 643 oraz sprawę usunięcia wybudowanego muru usytuowanego przy granicy jego działki. Skarżący żąda również uregulowania granic działki nr 644 oraz działki nr 32 położonej w obrębie Góry III zgodnie z aktem własności ziemi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Organ wskazał dodatkowo, że sprawa budowy prowadzonej na działce sąsiedniej nr 643 nie jest przedmiotem decyzji zatwierdzającej operat opisowo-kartograficzny ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gmina K., w odniesieniu do pozycji rejestrowej Nr 490. Działka nr 32 położona w obrębie Góry III również nie została objęta treścią ww. decyzji gdyż usytuowana jest poza obrębem K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie, którego wynik w postaci decyzji został zakwestionowany przez skarżącego dotyczy ewidencji gruntów i budynków, a nie rozgraniczenia nieruchomości. Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące m. in. gruntów - ich położenia, granic, powierzchni. Dane te stanowią m. in. podstawę wymiaru podatków i świadczeń oraz oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych. Nie kształtują jednak stanu prawnego, są jedynie jego odzwierciedleniem, jeśli zaś zachodzi odstępstwo pomiędzy stanem uwidocznionym w ewidencji, a rzeczywistym stanem prawnym, dane zawarte w ewidencji podlegają stosownej korekcie. Rozgraniczenie w trybie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne ma tylko pomocniczy charakter. Ustawodawca rozgraniczeniu w trybie administracyjnym nadał w zasadzie mediacyjny charakter. Jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 ustawy, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), zaś organ ten umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Sąd rozpatruje sprawy o rozgraniczenie nieruchomości w trybie postępowania nieprocesowego. Niemożliwe jest zatem ustalenie w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym innego przebiegu granicy, niż uczynił to sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Jednak postępowanie związane z modernizacją ewidencji ma na celu naniesienie danych do operatu, a zgodnie z § 39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U nr 38 poz. 454) spory graniczne nie wstrzymują czynności związanych z założeniem ewidencji. W razie ich wystąpienia przebieg spornych granic działek ewidencyjnych wykazuje się na podstawie danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego lub wyników pomiaru stanu posiadania na gruncie. Wskazać należy również, że zasada ta zastosowanie ma do kompleksowych działań modernizacyjnych na podstawie § 56 ust. 2 rozporządzenia. (prowadzi się je na zasadach i w trybie określonych przepisami rozdziału 2). Jak wynika z akt sprawy, zatwierdzony decyzją organu I instancji przebieg granic zawarty w operacie technicznym zawierającym m. in. protokół ustalenia przebiegu granic został oparty na danych wynikających z dotychczasowego operatu. Organ jednocześnie zastrzega, że z powodu wadliwości postępowania związanego ze sporządzeniem operatu nie można w chwili obecnej ustalić granic nieruchomości sprzed odnowienia ewidencji w 1986 r. Przepisy ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne wyraźnie odróżniają regulacje prawne powiązane z ewidencją gruntów (art. 20-26) od problematyki rozgraniczania nieruchomości (art. 29-39). W pierwszym wypadku chodzi o naniesienie do ewidencji bezspornych (w rozumieniu ustawy) danych o gruntach, budynkach i lokalach, co ma charakter informacyjny. Rozgraniczenie nieruchomości służy natomiast ustaleniu przebiegu granic między nimi przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych gruntów znakami granicznymi na gruncie i sporządzenia odpowiednich dokumentów. Mając zatem na względzie charakter porządkowy ewidencji, otwartą dla zainteresowanych drogę sądową (przed sądem powszechnym) dla ustalenia rzeczywistego przebiegu granic jako pochodnej ich prawa własności rozciągającego się na określonej nieruchomości, oraz zgodność trybu postępowania z normami zawartymi w cytowanych przepisach wykonawczych z zakresu prawa geodezyjnego i kartograficznego, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, mimo iż nie odzwierciedla na tym etapie należycie interesu strony skarżącej. Interesy te muszą być jednak realizowane i chronione w drodze innego, właściwego postępowania rozgraniczeniowego, związanego z wyłącznymi kompetencjami sądu w razie niejasności stanu faktycznego i braku ewidentnych dowodów. Ewentualne ustalenie odmiennego niż wynikający z operatu stanu będzie stanowić podstawę zmiany danych wpisanych do operatu. Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności, wobec nieuwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny Sąd orzekł jak w sentencji.