III SA/Lu 41/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Specjalista Beata Skubis-Kawczyńska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Inne z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., znak: [...] L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w L., po rozpatrzeniu zażalenia P. S., reprezentowanego przez radcę prawnego dr J. M., utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] października 2018 r., znak: [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty J. z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2018 r. skarżący zwrócił się do Starosty J. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego Starosty z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...] Jako podstawę wznowienia postępowania wnioskodawca wskazał na art. 145 § 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Ponadto wnioskujący o wznowienie postępowania podnosił, że położona we wsi B. działka gruntu o nr [...] której jest właścicielem graniczy z działką oznaczoną ewidencyjnym nr [...] ( po aktualizacji nr [...] ). Działki tej oznaczonej nr [...], dotyczyło postępowanie aktualizacyjne zakończone wydaniem decyzji przez Starostę J. dnia [...] maja 2018 r., w następstwie której zmieniono numer tej działki a także wskazano właściciela tego gruntu. Działka oznaczona nr [...] (po aktualizacji nr [...]) stanowi jedyną drogę dojazdową do wskazanej powyżej nieruchomości skarżącego. Przez zmianę właściciela gruntu w ewidencji gruntów i budynków skarżący utracił możliwość swobodnego dojazdu do swojej działki. Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., znak: [...], Starosta J. odmówił wszczęcia postępowania, którego dotyczył wniosek skarżącego ze względu na fakt, że wniosek ten nie pochodzi od strony tego postępowania. Organ I instancji wskazał, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dokonana w drodze decyzji Starosty J. z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...], nie narusza interesu prawnego skarżącego wynikającego z tytułu własności gruntu oznaczonego działką nr [...], położonego w sąsiedztwie gruntu oznaczonego działką nr [...] (lub gruntu oznaczonego błędnym nr [...] tej samej działki). Księga wieczysta [...], ustalająca stan prawny nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] nie ujawnia ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych na rzecz skarżącego, a droga na gruncie działki nr [...] nie stanowi drogi publicznej lub wewnętrznej w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, stanowi natomiast część składową gruntu oznaczonego jako działka nr [...], którego prawo własności przysługuje A. M.. Ponadto zdaniem organu w sprawie wprowadzania zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków przymiot strony przysługuje podmiotowi, którego prawa do nieruchomości podlegają ujawnieniu w rejestrze ewidencyjnym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r., sygn. IV SA/Wa 537/10). Rozpatrując zażalenie od powyższego postanowienia L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał je za wydane zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego. W ocenie L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego intencją Skarżącego było wznowienie postępowania dotyczącego aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dokonane w drodze decyzji Starosty J. z dnia [...] maja 2018 r. Postępowanie to dotyczyło weryfikacji i aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...], jednostka ewidencyjna [...] w zakresie przedmiotowym dotyczącym gruntów oznaczonych działkami ewidencyjnymi nr [...] (zmiana oznaczenia) oraz w podmiotowym dotyczącym osób, które władają tymi działkami. Starosta J. wszczął wskazane postępowanie w związku z wykryciem błędnych informacji w ewidencji. Postępowanie to jest rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej. Wznowienie postępowania stanowi instytucję procesową, która stwarza możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano było dotknięte jedną z wad przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a., lub gdy zachodzą przesłanki określone w art. 145a § 1 k.p.a. lub art. 145b § 1 k.p.a. We wstępnej fazie postępowania organ bada wyłącznie czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na którejś z ustawowych przesłanek określonych w treści wskazanych przepisów. Organ ma obowiązek zbadania, czy zachowane są warunki formalne wniosku o wznowienie postępowania, czy wnioskodawca dochował terminu złożenia wniosku, a także ocenia dopuszczalność podmiotową i przedmiotową wznowienia postępowania. Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania następuje, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych ma miejsce, gdy z żądaniem takim wystąpi osoba, która nie jest stroną w sprawie lub jest stroną nie mająca zdolności do czynności prawnych a działająca bez przedstawiciela ustawowego. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania (149 § 3 k.p.a.) może zakończyć postępowanie w przypadkach, gdy brak legitymacji do żądania wszczęcia postępowania jest oczywisty, a zatem gdy bez żadnych koniecznych czynności postępowania wyjaśniającego po stronie żądającego wszczęcia postępowania występuje brak interesu prawnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. II OSK 933/14). W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji na temat uczestnictwa jako strony w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym aktualizacji informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. W ocenie organu odwoławczego przymiot strony ma właściciel (władający) działki, gdyż dokonywane zmiany w ewidencji gruntów odnośnie działki wpływają na sferę uprawnień lub obowiązków jej właściciela. W ustawowym terminie P. S., wniósł skargę na postanowienie L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w L.. Skarżący sformułował zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 149 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do żądania wznowienia postępowania, podczas gdy posiada on interes prawny we wznowieniu przedmiotowego postępowania. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w L. z dnia [...] grudnia 2018 oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Podstawowa kwestia wymagająca wyjaśnienia w niniejszej sprawie związana jest z posiadaniem przez skarżącego interesu prawnego. Istniejący interes prawny przesądza o możliwości uczestnictwa konkretnego podmiotu w danym postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. W ocenie Sądu organy obu instancji postąpiły słusznie w pierwszej kolejności czyniąc przedmiotem swoich ustaleń kwestie warunków formalnych wniosku o wznowienie postępowania, w tym legitymacji do żądania wszczęcia postępowania. Należy wskazać, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. W pierwszej kolejności organ właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania bada w ramach czynności wstępnych, tj. jeszcze przed wszczęciem postępowania wznowieniowego, czy zachodzą zarówno przesłanki przedmiotowe (czy zachowano ustawowy termin do wniesienia wniosku oraz czy została wskazana ustawowa przyczyna wznowienia), jak i przesłanki podmiotowe (czy podmiot wnoszący podanie o wznowienie posiada przymiot strony). Tylko łączne spełnienie przesłanek przedmiotowych i podmiotowych uprawnia organ do wznowienia postępowania w drodze postanowienia, co z kolei stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). W przeciwnym razie organ odmawia wznowienia postępowania postanowieniem, na które przysługuje zażalenie (art. 149 § 2 i 3 k.p.a.). Zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a., w przypadku żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, zasadniczym obowiązkiem organu jest zbadanie, czy żądanie to pochodzi od strony. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kwestia istnienia interesu prawnego ma zatem kluczowe znaczenie dla ustalenia, kto w konkretnym postępowaniu jest jego stroną. W niniejszej sprawie Sąd podzielił stanowisko organu, zgodnie z którym przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, które dotyczy aktualizacji informacji zawartych w operacie ewidencyjnym, w zakresie zmiany danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków ma podmiot, któremu przysługuje określony tytuł prawny do działki objętej zmianą. Zmiany informacji dotyczących działki dokonywane w treści ewidencji gruntów wpływają na sferę uprawnień lub obowiązków prawnych uprawnionego/zobowiązanego podmiotu. W konsekwencji zmiany te w żaden sposób nie wpływają na sytuację prawną innych podmiotów, nie legitymujących się jakimkolwiek tytułem prawnym w stosunku do nieruchomości, której dotyczą zmiany w ewidencji gruntów. Należy wskazać, że skarżący nie wykazał, ażeby w stosunku do działki oznaczonej aktualnie nr [...] (dawniej nr [...]) przysługiwał mu jakikolwiek tytuł prawny uzasadniający uznanie go za stronę postępowania dotyczącego tej działki. Sam skarżący zarówno we wniosku o wznowienie postępowania, jak i w zażaleniu, a także w skardze wskazywał na interes faktyczny jaki mu przysługuje w tym postępowaniu, nie wskazywał zaś żadnej normy prawa materialnego z której wywodził tytuł prawny do udziału w postępowaniu aktualizacyjnym. Jedyną okolicznością, na którą powoływał się w tych pismach procesowych, był fakt korzystania przez niego z tej działki oznaczonej nr [...] jako drogi. Stanowisko prezentowane powyżej znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji są to tryby nadzwyczajne, przewidziane przepisami k.p.a., których celem jest wzruszenie decyzji ostatecznych. Inne są przesłanki wdrożenia tych trybów, identyczne natomiast jest to, że z wnioskiem o skuteczne przeprowadzenie tych postępowań może wystąpić tylko strona postępowania zwykłego. Badanie wniosku czy to o wznowienie postępowania czy o stwierdzenie nieważności decyzji sprowadza się do oceny czy wystąpiła z nim osoba mająca przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją, której wzruszenia domaga się w jednym lub drugim trybie (zob. wyrok NSA z dnia 18 września 2009 r., I OSK1287/08, LEX nr 595035). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.