III SA/Lu 419/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Starszy referent Joanna Szopa, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. sprawy ze skargi E. G. i J. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w B. rozpatrzył odwołanie J. W. i E. G. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. utrzymał w mocy ww. decyzję, wydaną w sprawie, w której realia przedstawiały się następująco: - w dniu 15 marca 2006 r. J. W. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu według dokumentu SAD Nr [...] sprowadzony ze Szwajcarii samochód osobowy używany marki A., rok produkcji 2004, numer nadwozia [...], klasyfikowany do kodu TARIC 8703239000; - do zgłoszenia celnego załączono m.in. fakturę Nr [...] z dnia [...] marca 2006 r., wystawioną przez A., Szwajcaria, określającą wartość przedmiotowego pojazdu na 400 CHF; - zastosowano zerową preferencyjną stawkę celną ze względu na zamieszczoną na w/w fakturze deklarację eksportera o preferencyjnym unijnym pochodzeniu przedmiotowego towaru, podaną wartość powiększono o koszty transportu w wysokości 48,60 zł; - zgłoszenie celne odpowiadało wymogom formalnym określonym w art. 62 WKC i zostało przyjęte przez organ celny, co z mocy prawa spowodowało objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną i określenie kwoty długu celnego na podstawie zadeklarowanych przez skarżącego elementów kalkulacyjnych; - z informacji Prokuratury Apelacyjnej w Lublinie z dnia 5 października 2010 r. i dokumentów uzyskanych przez nią w wyniku zrealizowanej przez Urząd Celny Konfederacji Szwajcarii międzynarodowej pomocy prawnej, w tym z pism szwajcarskiej administracji celnej Nr 67.0.74500.000028.09 z dnia 30 kwietnia 2010 r. i z 2 lipca 2010 r. wynikało, że eksportera o nazwie A. (od którego J. W. i E. G. nabyli samochód), należy określić jako "nieistniejącego" i w związku z tym, należy przyjąć, iż faktura z dnia [...] marca 2006 r., dołączona do zgłoszenia celnego jest fikcyjna; - kontrola zgłoszenia celnego Nr [...] z dnia 15 marca 2006 r. wskazywała, iż wartość samochodu osobowego używanego marki A. zadeklarowana w zgłoszeniu celnym rażąco odbiega od wartości podobnych pojazdów w katalogach; - cena sprzedaży podobnego (do zaimportowanego) samochodu marki A. z 2004 r. na rynku szwajcarskim wg katalogu szwajcarskiego EurotaxGlass's Nr 09/06 z 2006 r., wynosi 26 300 CHF, a więc jest 65, 7 razy wyższa niż zadeklarowana w przedmiotowym zgłoszeniu celnym; - z uwagi na powyższe wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wartości celnej, stawki celnej i kwoty należności wynikających z długu celnego od sprowadzonego ze Szwajcarii w/w samochodu osobowego; - postanowieniem z dnia 25 stycznia 2011 r. organ powołał biegłego w celu ustalenia wartości rynkowej pojazdu wyprodukowanego poza obszarem Wspólnoty, podobnego do sprowadzonego ze Szwajcarii samochodu osobowego używanego marki A.; - skarżący J. W. nadesłał wyjaśnienia dotyczące stanu technicznego samochodu marki A., potwierdził, iż kwota 400 CHF jest pełną kwotą zapłaconą za w/w samochód, tak niska cena zakupu była spowodowana stanem technicznym, samochód był po wypadku, z pobieżnych oględzin wynikało, że poza uszkodzeniami karoserii, zbitymi szybami itp. uszkodzona jest także płyta podłogowa oraz oś przednia, okazyjna cena była również wynikiem tego, że osoba, która nabyła samochód w imieniu skarżącego, zakupiła również dwa inne samochody, większość części niezbędnych do naprawy samochodu nabyta została na giełdzie samochodowej w Poznaniu oraz w firmach handlujących używanymi częściami samochodowymi; - na potwierdzenie stanu technicznego samochodu skarżący przesłał następujące dokumenty: 1) zapiski wykonane przed dniem 20 marca 2006 r. w Z. przez D. K. prowadzącego warsztat samochodowy; 2) kosztorys z dnia 20 marca 2006 r. wykonany na zlecenie stron, z którego wynika, że koszt napraw wyceniono na 51595,07 zł; 3) fakturę VAT nr 005/A01/06/619 z dnia 27 marca 2006 r.; 4) fakturę VAT nr 005/A01/06/676 z dnia 4 kwietnia 2006 r. - jako dowody na okoliczność zakupu samochodu marki A., ceny i jego stanu technicznego skarżący wskazał także zeznania P. D., A. K. oraz D. K., a także wyjaśnienia własne oraz skarżącej E. G. jako współwłaścicieli samochodu; - w piśmie z dnia 7 lutego 2011 r. skarżący wnosił o uwzględnienie w wycenie i prowadzonym postępowaniu stanu technicznego samochodu zgodnie z danymi i informacjami zawartymi w piśmie z dnia 26 stycznia 2011 r. i przyjęcie jako dowodów załączonych dokumentów, przeprowadzenie i uwzględnienie dowodów z zeznań świadków i wyjaśnień współwłaścicieli; - według wyceny Nr L- 0219/11 z dnia 17 lutego 2011 r., wartość rynkowa przedmiotowego pojazdu na dzień 15 marca 2006 r. wynosi 19 200, 00 zł; - przy określaniu wartości pojazdu rzeczoznawca przyjął notowania porównywalnego pod względem właściwości konstrukcyjnych samochodu marki Chrysler Crossfire 3, 2 produkowanego w USA, jako pojazdu najbardziej zbliżonego do samochodu A. będącego przedmiotem zgłoszenia celnego; - wartość pojazdu będącego przedmiotem oceny rzeczoznawca określił na kwotę uwzględniając miedzy innymi korektę (51 % z tytułu naprawy pojazdu); - za podstawę do określenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu marki A. posłużyła w/w wycen; - decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia 4 marca 2011 r. określono niezaksięgowaną kwotę należności wynikających z długu celnego powstałego w związku z importem samochodu osobowego marki A., sprowadzonego według dokumentu SAD Nr [...] z dnia 15 marca 2006 r. w wysokości 1036,00 zł; - organ uznał, iż faktura z dnia [...] marca 2006 r. nie stanowi dokumentu wiarygodnego co do prawdziwości złożonych w niej oświadczeń, nie może zostać uznana za dokument handlowy, a tym samym stwierdził, iż potwierdzenie unijnego, preferencyjnego pochodzenia pojazdu nie zostało wystawione w sposób prawnie wymagany; - wobec powyższego przy określaniu kwoty cła organ zastosował stawkę celną erga omnes w wysokości 10%. Odnosząc się do zarzutów odwołania, że strona nie ponosi winy za dokonanie zgłoszenia celnego na podstawie nieprawidłowych danych zawartych treści rachunku z dnia 8 marca 2006 r., istnieją podstawy do zaniechania poboru odsetek od długu celnego na podstawie art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne, nie przeprowadzono wnioskowanych dowodów, Dyrektor Izby Celnej w B. stwierdził, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia 4 marca 2011r. ustalającą wartość celną sprowadzonego pojazdu i określającą kwotę długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu, jest rozstrzygnięciem prawidłowym w świetle obowiązujących przepisów prawa. W tym zakresie organ odwoławczy argumentował między innymi, że : - organy celne mają prawo kontroli zgłoszenia celnego w myśl art. 78 WKC; - nie muszą one w warunkach art. 181 a RWWKC ustalać wartości celnej importowanych towarów według metody wartości transakcyjnej; - z dowodów zebranych w sprawie wynika, że eksporter nie istnieje i nie istniał w chwili wystawienia rachunku z dnia 8 marca 2006 r.; - organ pobiera odsetki na mocy art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne przypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zaksięgowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego; - organ nie pobiera odsetek, jeżeli dłużnik udowodni, iż podanie tego rodzaju danych spowodowane jest okolicznościami niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania; - tego dłużnik nie udowodnił; - wnioskowane przez stronę dowody odnoszą się do zakupu pojazdu i jego stanu technicznego, a więc okoliczności stwierdzonych innymi dowodami; - w rezultacie nie można mówić o naruszeniu art. 188 Ordynacji podatkowej; - sporna faktura 8 marca 2006 r. jest dokumentem niewiarygodnym i dlatego biegłemu zlecono wycenę pojazdu; - ekspertyza rzeczoznawcy uwzględnia korektę z tytułu koniecznej naprawy samochodu; - dług celny powstał w dniu 15 marca 2006 r. (data zgłoszenia celnego), zaś decyzję organu I instancji o retrospektywnym zaksięgowaniu tego długu doręczono 8 marca 2011 r., a zatem przed upływem pięcioletniego terminu określonego w art. 56 Prawa celnego; - Prokuratura prowadziła śledztwo w sprawie importowanych pojazdów ze Szwajcarii, sprowadzonych w okresie : 1 stycznia 2004 – 31 marca 2008 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzucono, że rozstrzygnięcie wydano z naruszeniem : 1) zasady określonej w art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, przez nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez skarżących dowodów dotyczących istotnych okoliczności faktycznych; 2) dyspozycji art. 229 ustawy Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie postępowania uzupełniającego; 3) błędne zastosowanie przepisów art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne tj. naliczenie odsetek od długu celnego, bez uwzględnienia braku po stronie skarżących zaniedbań lub świadomego działania, mających wpływ na powstanie długu celnego; 4) art. 200 Ordynacji podatkowej, przez nieustosunkowanie się przez organ I instancji do wniosków zawartych w piśmie skarżących z dnia 3 marca 2011 r. tylko z tego powodu, aby nie dopuścic do przedawnienia, następującego z dniem 15 marca 2011 r. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieusprawiedliwiona. Zasadniczą materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 31 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L.302 ze zm. z dnia 19 października 1992 r. ), cytowanego dalej jako W.K.C., upoważniający organ celny do ustalenia wartości celnej towaru na podstawie metody ostatniej szansy W myśl tego przepisu, jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie art. 29 i art. 30, to jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu. Powody z jakich organ celny nie uwzględnia transakcyjnej wartości pojazdu wynoszącej 400 CHF i nie stosuje dyspozycji art. 29 W.K.C., w sytuacji, kiedy wartość podobnego (do importowanego samochodu marki Chrysler Crossfire 3,2 produkowanego w USA ) na rynku wynosi – według opinii biegłego - 19 200 zł , nie budzą wątpliwości. W uzasadnieniu decyzji organ ten prawidłowo wyjaśnia między innymi, że wartość transakcyjna pojazdu odbiega w rażący sposób od ceny kształtującej się na rynku szwajcarskim, skoro - wg katalogu EurotaxGlass's Nr 09/06 z 2006 r. – podobny samochód marki A. z 2004 r. kosztuje 26 300 CHF, Słusznie też zauważył, iż w grę nie może wchodzić metoda towarów identycznych i metoda towarów podobnych, gdyż obydwie metody nie mają zastosowania do towarów używanych. Zasadnie wskazał przy tym, że metoda ceny jednostkowej – zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej – dotyczy wyłącznie importu towarów do celów handlowych (sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na obszarze Unii Europejskiej w największych zbiorczych ilościach), zaś metoda kalkulacyjna nie powinna być stosowana do towarów używanych – w świetle uwag w/w Komitetu Technicznego. Wartość transakcyjna jest podstawową metodą ustalania wartości celnej przywożonych towarów. W pewnych, ściśle określonych sytuacjach organy celne mogą jednak zaniechać stosowania tej metody. Taką możliwość przewiduje art. 181a/ ust. 1 Rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. UE.L.93.253.1 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, gdy organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 W.K.C., nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. Kolejnymi metodami ustalania wartości celnej są metody: - wartości transakcyjnej towarów identycznych (art. 30 ust. 2a/ W.K.C.), - wartości transakcyjnej towarów podobnych (art. 30 ust. 2b/ W.K.C.), - dedukcyjnego określania wartości (art. 30 ust. 2c/ W.K.C.), - wartości kalkulowanej (art. 30 ust. 2d/ W.K.C.), - "ostatniej szansy" (art. 31 W.K.C.). Przy ustalaniu wartości celnej towaru metodami zastępczymi wymagane jest, aby organ celny wykazał istnienie uzasadnionych wątpliwości, czy zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą – faktycznie zapłaconą lub należną kwotę, o której mowa w art. 29 W.K.C. Z takimi "uzasadnionymi wątpliwościami" będziemy mieć do czynienia m.in. wówczas, gdy wartość celna przywożonego towaru zadeklarowana przez kupującego (wartość transakcyjna), w sposób rażący odbiega od wartości danego towaru na rynku w kraju sprzedawcy. W przypadku przywozu używanych samochodów, nabytych na rynku wtórnym, w sytuacji gdy zostanie zakwestionowana ich wartość transakcyjna, usprawiedliwione jest stosowanie metody "ostatniej szansy", z pominięciem metod ją poprzedzających. Analiza akt administracyjnych świadczy, że sprzedawca (eksporter) jest firmą nieistniejącą, o czym świadczą informacje uzyskane przez organ w toku przeprowadzonego postępowania. Zatem fikcyjnym jest rachunek z dnia 8 marca 2006 r. przedstawiany przez skarżących. Organ słusznie więc odstępuje od ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu metodą wartości transakcyjnej i sięga po subsydiarną metodę ustalenia tej wartości. W myśl art. 78 ust. 3 W.K.C., jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe dane, organy celne podejmują niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji towarów, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują. Z akt sprawy wynika, po pierwsze, że uzasadnione wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną lub zapłaconą za importowany pojazd, wynikały z porównania zadeklarowanej wartości celnej (400 CHF) jako rażąco odbiegającej od podobnych pojazdów na rynku eksportu. Po drugie, uzyskane informacje przez organ dowodziły, że faktura kupna-sprzedaży z dnia 8 marca 2006 r. nie stanowi rzetelnego dokumentu odnośnie prawdziwości danych wskazanych przez eksportera, skoro firma A. nie istnieje w Szwajcarii. Faktura pochodzi od nieustalonego podmiotu i nie odzwierciedla rzeczywistej czynności kupna sprzedaży. Zaskarżona decyzja jest rozstrzygnięciem prawidłowym. Odnosząc się do zarzutów i wniosków skargi, iż organ nie podejmuje w toku postępowania wszystkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym nie przeprowadza dowodów wnioskowanych przez skarżących i nie przesłuchuje na przykład świadka P. D., który osobiście dokonał w Szwajcarii transakcji zakupu samochodu w imieniu skarżących, należy podnieść, iż strona skarżąca niesłusznie zarzuca naruszenie zasady z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Wnioskowane przez stronę dowody (w tym przesłuchanie innych świadków – A. K. i D. K.) odnoszą się do zakupu pojazdu i jego stanu technicznego. Tego rodzaju okoliczności są już stwierdzone innymi dowodami (chociażby opinią biegłego, który mając na uwadze stan techniczny pojazdu wprowadza korektę 51 – procentową z tego właśnie tytułu, że pojazd wymaga naprawy, czy wreszcie w odniesieniu do – samego zakupu pojazdu – dokumentacja (pozyskana od Urzędu Celnego Konfederacji Szwajcarii) i nadesłana przez Prokuraturę, prowadzącą od 2008 r. śledztwo w sprawie uszczuplenia należności publicznoprawnych z tytułu wprowadzenia na obszar celny Unii Europejskiej samochodów osobowych sprowadzonych z terytorium Szwajcarii, posługiwania się w tym procederze fikcyjnymi fakturami. W rezultacie postępowanie organu nie narusza art. 188 Ordynacji podatkowej. Przepis ten określa, iż żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Dowód z zeznań świadka A. K. miałby dotyczyć stanu technicznego pojazdu przed rozpoczęciem jego naprawy, podobnie jak dowód z zeznań świadka D. K.. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 229 Ordynacji podatkowej, skoro przepis ten dotyczy dodatkowego uzupełnienia dowodów i materiałów przez organ odwoławczy. Uzupełniające postępowanie dowodowe jest czynnością zbędną, ponieważ stan sprawy organ I instancji wyczerpująco wyjaśnia w stopniu niezbędnym do podjęcia w dniu 4 marca 2011 r. decyzji określającej wysokość kwoty cła (1.036 zł) podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, przez nieustosunkowanie się przez organ I instancji do wniosków zawartych w piśmie skarżących z dnia 3 marca 2011 r. tylko z tego powodu – jak podnosi strona w skardze - aby nie dopuścić do przedawnienia, następującego z dniem 15 marca 2011 r., należy wskazać, że organ I instancji wydaje postanowienie z dnia 18 lutego 2011 r. i poucza w nim skarżących o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w terminie 7 dni. Skarżący otrzymują to postanowienie w dniu 24 lutego 2011 r. i swoje stanowisko odnoście materiału dowodowego skarżący wyrażają w piśmie z dnia 3 marca 2011 r. (k. 100 – 102 akt adm.). To, że organ I instancji "nie czeka" i wydaje swoją decyzję 4 marca 2010 r. (doręcza ją skarżącym w dniu 8 marca 2011 r.) nie jest istotnym uchybieniem procesowym. Przedmiotowe pismo skarżących wpływa do organu w dniu 7 marca 2011 r. Nie zawiera ono okoliczności mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a jak wynika z akt sprawy organ II instancji orzeka w dniu 25 maja 2011 r. (wydaje zaskarżoną decyzję) i odpowiednio wcześniej poucza stronę o jej prawach, określonych w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, z których skarżący tym razem nie korzystają. Wypada tylko zaznaczyć, że w piśmie z dnia 3 marca 2011 r. skarżący potwierdzają, iż wszelkie wyjaśnienia złożyli zgodnie z prawdą, nie ma pewności, czy w dacie wystawiania rachunku przez A., to jest w dniu 8 marca 2006 r. podmiot ten nie istniał, dlatego chcą się zapoznać z kopią pisma władz szwajcarskich oraz jego polskiego tłumaczenia oraz wystąpią do poprzedniego właściciela samochodu, to jest to firmy S. A.G. o wyjaśnienie losów samochodu, który został prawdopodobnie po wypadku przejęty ubezpieczyciela, a następnie przez niego odsprzedany, w cenie złomu, aby uniknąć opłat środowiskowych. Powyższe, zdaniem skarżących, czyni realną kwotę wskazaną w rachunku. Ubocznie należy podnieść, że problematykę odsetek od niezaksięgowanej i nie pobranej kwoty należności wynikającej z długu celnego reguluje treść art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne z 2004 r. Przepis ten w zdaniu pierwszym określa, że organ celny pobiera odsetki, w przypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zaksięgowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych, podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, chyba że dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych było spowodowane okolicznościami niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. W zdaniu drugim omawiany przepis stanowi, że odsetki pobierane są od niezaksięgowanej i niepobranej na podstawie zgłoszenia celnego kwoty należności wynikającej z długu celnego, od dnia następującego po dniu powstania długu celnego do dnia powiadomienia o tej kwocie. W rozpoznawanej sprawie, zgłoszenia celnego dokonano w dniu 15 marca 2006 r. Przyjęcie zgłoszenia przez organ celny – w myśl art. 201 ust. 2 WKC – powoduje, że dług celny powstaje w chwili przyjęcia tego zgłoszenia. Powyższe oznacza, że organ celny ma prawo pobierać odsetki. Nie może natomiast w sytuacji, kiedy podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych było spowodowane okolicznościami niewynikającymi z zaniedbania lub świadomego działania dłużnika, czego skarżący nie wykazali. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. jest rozstrzygnięciem prawidłowym i dlatego skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.